သွက် ဂွံသမ္တီ တၟေၚ်ဝေါဟာရမည်မၞုံကဵုရမျာၚ်မသမုၚ်ဒၟံၚ်ရၚ်သ္ကံ ညံၚ်မဝေါဟာရ ( ပြိုက် = ပရိုက်၊ ပြာ် = ပရာ် )။ မဝေါဟာရတံဂှ် ဗှ်ပတိတ်ရမျာၚ် ၜိုန်သမုၚ်တုပ်လေဝ် နဲချူ၊ နဲမကံက်အဓိပ္ပဲါဍေံ ဟွံတုပ်။ တၞဟ်ခြာတဴရ။

ပြိုက်

၁၊၊ (သကမ္မကကြိယာ) ⇒ ပြိုက်ပျဲပျာံ၊ ပညးမွဲမွဲ ညံၚ်ဂွံယဲယာံဂိသကေဝ်၊ ပညးမွဲမွဲ ညံၚ်ဂွံဒှ်ဘဲအန္တရာဲ၊ to hurt, to injure, to afflict;

၂၊၊ (သကမ္မကကြိယာ) ⇒ ပြိုက်စုတ်၊ သိက်စုတ်၊ စုတ်၊ to put into; ... ကတိုၚ်ပရိုက် ပြိုက်ကဵုမတ်သ္ဇၚ်၊ (ဇၟန်ကဝိ နူလိက်ပုံဗြရတ်ဣဏၚ်ကၚ်ရဳ)

ပရိုက်

၁၊၊ (နာံ) ⇒ (မနာံဝွံ စှ်ေကၠုၚ်နူမကြိယာ - ပြိုက် - မုက်ဂၞန် ၁ လတူဂှ်) ဘဲပရိုက်၊ ပရိုက်ပတ်ဒြဴ၊ ပရိုက်ဥပဒြဴ၊ ဒဒိုက်၊ အန္တရာဲ၊ ဝိဝဲ၊ ယဲ၊၊ ...

• မည်ပိုဲ ဆလံသ္ဂောံဗၠး နူပရိုက်ဗၟာဒမြိုဟ်တံရော၊၊

• မည်မကၠောန်စဒၟံၚ် ပ္ဍဲဍုၚ်သေံ ၜိုန်ဒှ်ပရိုက်မဂၠိုၚ်ကဵုဗီုလေဝ် နူပရိုက်ဗၟာဂှ် ပရိုက်သေံ သာညိရောၚ်ဂးတုဲ သ္ဒးမံၚ်အာ သီုဓဝ်လအေၚ်ရ၊၊

• ဒၞဲါမသက္ကုပရိုက်၊၊

• ဒၞဲါဋ္ဌာန်မဂၠိုၚ်ကဵုပရိုက်၊၊ Hardship, misfortune;

၂၊၊ (နာံ) ⇒ (မနာံဝွံ စှ်ေကၠုၚ်နူမကြိယာ - ပြိုက် - မုက်ဂၞန် ၂ လတူဂှ် ) မွဲပရိုက်၊၊ holding capacity as of box, bag, etc;

၃၊၊ (နာံ) ⇒ မနာံဝွံ ဗွဲပက္ကတိဍေံ ဒှ်ဒၟံၚ်မနာံရ၊၊ သတ်ပရိုက်၊ (လဆောဝ်ချူ - သတ်ပြိုက်)၊ သတ်ပရိုက်ထမၞာတ်၊ ပရိုက်ဂအဳ၊ ပရိုက်ကွေံ၊ ပရိုက်ဗုၚ်စိၚ်၊၊

ပြာ်

(သကမ္မကကြိယာ) ⇒ (မကြိယာဝွံ ရမျာၚ်ဍေံ ကြပ်တုပ်ကဵုမကြိယာ-ပြိုက်-တေံရ၊၊ ဆဂး အဓိပ္ပဲါဍေံ တၞဟ်ခြာ၊ ဟွံတုပ်ရၚ်သ္ကံဟေၚ်၊၊) ⇒ ရီု၊ ဟံၚ်၊၊ to save, to help; ပြာ်ဗလး to deliver; ...

• ကျာ်ပြာ်သတ်နူဒဒိုက်သံၚ်သာ၊၊

• ပြာ်ညိ ပြာ်ညိ ... သ္ၚိအဲ တူအာအိုတ်ရ၊၊

• အာလုပ်ပြာ် အကြာညးၜါမဒှ်သွေက်ဇဵုဂှ် ဇကုဒးဘဲကီုရ၊၊

• ပသာ်သ္ဂောံပြာ်ကောန်မည် နူပရိုက်ဘဲဗၟာသေံတံဂှ်ရော၊၊

ပရာ်

(နာံ) ⇒ safety, security; ဗဒိုပ်ပရာ် refugee camp; ဋ္ဌာန်ပရာ် = ဋ္ဌာန်မသက္ကုဘဲပရိုက်၊၊

လိက်တၟံရာဇကုမာရ် ဘာသာပါဠိဝွံ တက်လဝ် နအက္ခဝ်နာဍူ (Padauk) ရောၚ်။ ဗှ်ဟွံဂွံမ္ဂး Download ကေတ်မအက္ခဝ်ဍေံ ဒၞဲါဏံညိ။

ၐြဳ။ ဗုဒ္ဓါဒိကံ ၀တ္ထု၀ရံ နမိတွာ ပုညံ ကတံ ယံ ဇိနသာ
သနသၟီ အနာရိကံ ရာဇကုမာရနာမဓေယျေန ၀က္ခာ
မိ သုနာထ မေ တံ ။ နိဗ္ဗာနာလောကနာထဿ အဋ္ဌဝီ
သာဓိကေ ဂတေ သဟဿေ ပန ၀ဿာနံ ဆသတေ ဝါ ပရေ တ
ထာ ။ အရိမဒ္ဒနနာမသၟဳ ပုရေ အာသိ မဟဗ္ဗလော ရာဇာ
တိဘု၀နာဒိစ္စော ဥဒိစ္စာဒိစ္စဝံသဇော ။ တဿာသေ
ကာ ပိယာ ဒေဝိ သာ တိလောက၀ဋံသိကာ ဟိ
တေသိ ကုသလာ သဗ္ဗကိစ္စေသု ပန ရာဇိနော ။ တ
ဿာသေကော သုတော ရာဇကုမာရော နာမ နာမ ေ
တာ အမစ္စော ရာဇကိစ္စေသု ဗျာ၀တော သတိမာ
ဝိဒူ ။ အဒါ ဂါမတ္တယံ တဿာ ဒေဝိယာ သော မ
ဟိပတိပသန္နော သဗ္ဗဒါ ဒါသပရိဘောဂေန ဘုည္ဇိတုံ
။ အနိစ္စတာ ၀သံ တဿ ဂတာယ ပန ဒေဝိယာ ရာ
ဇရာဇကုမာရဿ အဒါ ဂါမတ္တယံ ပုန ။ အဋ္ဌဝီသ
တိ၀ဿာနိ ရဇ္ဇံ ဓမၟေန ကာရိယမာရနန္တိကရောဂဿ
၀သံ ပတ္တေ နရာဓိပေ ။ သရန္တော ဓမၟရာဇဿ မဟန္တဂု
ဏသညယံ ကာရေတွာ သတ္ထုနော ဗိမ္ဗံ သဗ္ဗသော၀ဏ္ဏ
ယံ သုဘံ ။ ဂဟေတွာ တံ မဟန္တေန သက္ကာရေန သုမာနသော
ဥပသကႅမၟ ရာဇာနံ အာဟ စိန္တိတမတ္တနော ။ ဘာဂံ ကတွာ
နိဒံ သတ္ထုဗိမ္ဗံ သော၀ဏ္ဏယံ သုဘံ အကာသီ ဝေါ ၀
ရံ ပုညံ သာမိ တုမှေ နုမောဒထ ။ ဂါမတ္တယံ ပိ ဝေါ
သာမိ ပုဗ္ဗေ ဒိန္နန္တု မေ အဟံ ဣမဿေ၀ မုနိန္ဒဿ ဒေမိတ
ည္စာနုမောဒထ ။ ဨဝံ ဝုတ္တေ မဟဳပါလောရောဂေ
နာတုရမာနသော သာဓုသာဓူတိ ၀တွာန တုဋ္ဌဟတ္ထော
ပမောဒိတော ။ ဒယာပရော မဟာ ထေရော ထေရောမုဂ္ဂလိ
ပုတ္တကော သုမေဓတ္တ သုမေဓောတိလဒ္ဓနာမော စ ပဏ္ဍိတော
ဗြဟၟပါလော တထာ ဗြဟၟဒေဝေါ သမ္ပန္နသဳလဝါ သောနော
ဗဟုဿုတော သံဃသေနဝှေါ ဝရပဏ္ဍိတော ။ ဨတေသံ ပ
န ဘိက္ခူနံ သံမုခါ သော သုမာနသော ဇလံ ပါတေသိ ကတွာန သ
က္ခိန္တု ၀သုဓာ တလံ ။ တတော သော တံ မဟာမစ္စော ဗိမ္ဗံ သော၀
ဏ္ဏယံ သုဘံ ပတိဋ္ဌာပိယကာရေသိ ဂုဟံ ကည္စနထူပိကံ ။
ကတွာန မဂႅလံ ဗုဒ္ဓပတိမာယ ဂုဟာယစ အကာသေဝံပဏဳ
ဓာနံ နိဗ္ဗိန္နော ဘ၀သကႅတေ ။ ကရောန္တေန မယာ ဨတံ ယံ ပု
ညံ တံ သမာစိတံ ဟောတု သဗ္ဗညုတညာဏပတိဝေဓာ
ယ ပစ္စယော ။ ယတ္တကာတု မယာ ဒါသာဂါမတ္တယနိဝါ
သိနော ဒိန္နာ ဂုဟာယ သော၀ဏ္ဏပတိမာယ မဟေသိ
နော ။ ပုတ္တော မေ ဝါ ပပုတ္တော ဝါ အညော ဝါ ပန ညာ
တကော ယော ကောစိ ပါပသံကပ္ပော နရော အဿဒ္ဓ
မာနသော ။ ကရေယျုပဒ္ဒုဝံ တေသံ ဒါသာနံ သော နရာဓမော
မေတ္တေယျဒိပဒိန္နဿ ဒဿနံ နာဓိဂစ္ဆတူ
တိ ။ ၀ ။

ယက်လ္ပကဵုလုပ်မတ်၊ ဂမ္တဴပၟတ်လ္ပဒုၚ်၊ က္ဍိုပ်ပုၚ်လ္ပဟာပ်၊ ဇၟာပ်ဍာ်လ္ပသုၚ်။

1. ယက်လ္ပကဵုလုပ်မတ် မ္ဂးဂှ် လညာတ်ဒ္ဂေတ်ပွပူဂဵုသမၠီု ဍေံမဒှ်ဒ္ဂေတ်မ္ၚးနူသာသနာကျာ်တံဂှ် ဟဂပ်ဝ်ဂိုၚ်ကေတ်။ လ္ပဒဂေတ်ဗက် ပ္ဍဲကဵုပွမယုတ်မာတံဂှ်ညိ။
2. ဂမ္တဴပၟတ်လ္ပဒုၚ် မ္ဂးဂှ်ဂလာန်ပူဂဵုသမၠီုမ္ၚးနူသာသနာကျာ်တံဂှ် ဍေံမဟီုအာ နကဵုဒုစရိုတ်မသုန်တံဂှ် ဟဂပ်ဝ်ပတှ်ေ၊ ဟဂပ်ဝ်ဂိုၚ်ကေတ်။ လ္ပဒ္ဂေတ်ဗက် ပ္ဍဲကဵုဂလာန်ပူဂဵုသမၠီုမယုတ်မာတံဂှ်ညိ။
3. က္ဍိုပ်ပုၚ်လ္ပဟာပ် မ္ဂးဂှ် ဂလာန်မွဲ ကသပ်မွဲ ဟွံမွဲကဵုဂလာန်ကျာ် ဍေံမဒှ်မ္ၚးနူသာသနာတံဂှ် ဇကုမချပ်ကီု၊ မပကီု၊ မဒလောံဗ္တောန်ညးကီု၊ ပ္ဍဲပွပိစွံဝွံ ဟဂပ်ဝ်ပသက်က်ညိ။
4. ဇၟာပ်ဍာ်လ္ပသုၚ် မ္ဂးဂှ် ပ္ဍဲဂကူမယုတ်မာကီု၊ ပ္ဍဲထာန်ဍုၚ်ကွာန်မဟၟဲကဵုပူဂဵုတၠပညာဂှ်ကီု မဒးဟုဲဟာဲကေုာံပူဂဵုသမၠီုကီု၊ မပတုဲဒါန် မၚ်သဳ ပၟဝ်ဘာဝနာ နကဵုအမိဿသဒ္ဓါကီု၊ ပ္ဍဲကဵုပွမယုတ်ပန်စွံတံဝွံဂှ် လ္ပဟုဲဟာဲ၊ လ္ပပဒတဴမွဲစွံအိုတ်ညိ။

(ဂလာန်တံဂှ် ကံက်နၚ် နူသၠပတ်မည်မၞုံယၟု - သာရသၚ်္ဂဟ၊)

ဟိုတ်အဲလုလန် ဟွံတန်ဟိရိ၊ ရိုဟ်တ္ၚဲပသ္တိ သတီညိရ၊ ဂၠဲါအာတ်စကြၚ် ဟိုတ်ကၠၚ်မသ၊ ဂလာန်ဗုဒ္ဓ သၟတ်ပသတိ၊ ဟိုတ်ဒါန်ဟွံမွဲ တူယဲဖိဖိ၊ ဒးကၠၚ်ဒိုက်ဂိ ဝိစိကိစ္ဆာ၊ ရမတ်က္ဍဟ်ဟ် ဂၠဲါဗှ်သနာ၊ ဟိုတ်ဝဳပက်ကၠာ ဒဒိုက်ပါမြိ၊ လၟုဟ်အဲမွဲ တူယဲကၠၚ်ဂိ၊ ကၠၚ်မခိုဟ်ညိ မိမနွံတဴ၊ ကၠၚ်သဳမူရော နွံကဵုကောယဴ၊ ကၠၚ်လဇုအဴ ဗဴနွံခိုဟ်ညိ၊ ယဲတိုန်မဂး ဒှ်သနးမိ၊ ကၠၚ်အိုတ်ဇိ၀ိ ဒဒိုက်ဂိက္တာန်၊ မွဲညးဟွံရံၚ် ကြၚ်မံၚ်အကြာကွာန်၊ စိုတ်အာန်တၞာန် ချပ်ဟွံမာန်ရ၊...

ညံၚ်ဒဒိုက်အဲ ဟွံမွဲကဵုသ္ၚိ၊ အတိက်တေံစိ ယုတ္တိသေၚ်ဟာ၊ ဟိုတ်အောန်ဒါန ဒးပလဝ်ကၠာ၊ ဒးကၠၚ်လ္ၚာပ်လ္ၚာ သိၚ်သာဒမၠိ၊ ရမတ်က္ဍဟ်ဟ် ဗှ်မကဵုမိ၊ ယိုက်နသွက်ရိ ကၠၚ်ဂိကွေံရ၊ ဒဇဳဒဇောတ် ရမတ်ပျပျ၊ ကၠၚ်ဨကောဝ ကၠၚ်မသဂိ၊ ပညးကၠၚ်ယာဲ နော်နာဲနွံညိ၊ ဒှ်သနးမိ ယာတ်ကၠိဂွံကြဴ၊ အာဂြိုပ်စိုပ်ကၠုၚ် ဂွံပုၚ်မွဲဂၞဴ၊ နော်ဟွံမွဲအဴ ဗဴနွံခိုဟ်ညိ၊ ဗှ်တိုန်သၟိက်ချိုတ် ပ္ဍဲစိုတ်ညံၚ်ဂျိ၊ ရိုဟ်တ္ၚဲဒမၠိ ဗှ်မိကျာ်ဂန်။...

ဗှ်နော်တရ ဗဴလဓဇန်၊ ဒးကၠၚ်လ္ၚုလ္ၚန် စိုတ်ဟွံတန်ညိ၊ ယာံမံၚ်ဗြိုဟ်ဟ် တသိုဟ်တသိ၊ ရိုဟ်တ္ၚဲဒမၠိ ဇၟာပ်သ္ၚိဂၠဲါကြၚ်၊ အာတ်ခဲါစသွံ ဟွံဂွံလၚ်ၚ်၊ ဒဒိုက်ရိၚ်က္တၚ် ကောန်တမၠၚ်ယာဲ၊ တက်သြိုဟ်ဆာံဆာံ ဆဒးယာံဂၠဲါ၊ ရမတ်ဏဳချာဲ ဗလာဲစက္ခု၊ ၀ဳပက်ယာဲအဴ ဟွံမွဲဗဴဇု၊ လၞီသာ်ဝွံ လ္ၚုသန်ရယာဲ။...

မိမကၠၚ်ဗော် ညံၚ်နွံနော်နာဲ၊ သဳမူၝဲဗာဲ ဗှ်ဒးသြာဲခြာ၊ စံၚ်တူလ္ၚၚ်လ္ၚ ယာံထသပါ၊ ဟိုတ်ကံတမၠာ ဘဝဟာယာဲ။...

နုၚ်နထၟာဲ သ္ၚိတာဲစာ်ခြာ၊ ဂြေမ်ဒက်ညံၚ်တြဲ တုပ်နဲယာတ်သၟာ်၊ ကောဒေံဖအိုတ် ပါ်စိုတ်ခြာသြာဲ၊ အဲမွဲကၠၚ်ထၟာဲ ယာဲဂၠဲါဟွံဆဵု၊ အတိက်တေံပၠန် ဟိုတ်အောန်ကုသဵု၊ ဒဒိုက်ကၠၚ်ပြဵု ကၠုၚ်ဗဵုညိယာဲ။...

နုၚ်နထၟာဲ သ္ၚိတာဲစာ်ခြာ၊ ဂၞိန်ယာတ်ညံၚ်ရဲ တုပ်နဲယာတ်သၟာ်၊ စပုၚ်သုၚ်ဍာ် သြိုဟ်ပါ်ရယာဲ။...

ပ္ဍဲစိုတ်ကောန်ကၠၚ် ညံၚ်တဟၚ်ဒြာဲ၊ ဟွံတန်မွဲဒၞဲါ ဂဵုဍာဲလျးပၠိုတ်၊ ဒဒိုက်ခြီခြီ ဗှ်လၞီစိုတ်၊ တက်သိုဟ်ဂပိုတ် ကောန်ချိုတ်ရယာဲ။...

ဆညးယာံကော် ဗှ်နော်ခြာသာဲ၊ ကောယဴၝဲဗာဲ မူဒၞဲါဟွံတီ၊ ဒဒိုက်ခြီခြီ လၞီကောန်ကၠၚ်၊ ရမတ်ဇွောဝ်လေၚ် ပေၚ်မုက်ရယာဲ။...

ပ္ဍဲစိုတ်ညံၚ်ဂျိ ဗှ်မိခြာသာဲ၊ စံၚ်တူဇြေဟ်ဇြာဲ ယာံဂၠဲါပယတ်၊ ဒဒိုက်ကောန်ကၠၚ် လၞီကၚ်ဇတ်၊ ဒးချိုတ်ဖတ်တ် သၟတ်ကွေံရယာဲ။...

ညံၚ်ဒဒှ်တဲ တူယဲလောံလာဲ၊ ဟွံတန်မွဲဒၞဲါ ယာံဂၠဲါရရော၊ မိကျာ်ဂန်အဴ ဒဴထောံလဝ်ကောန်၊ ကံကသူကၞေၚ် တၟေၚ်ကွေံရယာဲ။...

ညးနွံဗဴလ ဇိက်ဗ္ၚတဵုတာဲ၊ ဂွံသန်ပေၚ်ဒဲါ ဂၠဲါချပ်နာနာ၊ ဒါန်ညးဂွံကဵု ကုသဵုဇၟာပ်ဘာ၊ ကောန်ကၠၚ်သိၚ်သာ ဗှ်သၞာယာဲ။...

ရမတ်သြီုသြီု ဗီုဍာ်ပလာဲ၊ ဒတုံစှ်ေချာဲ ယာံဂၠဲါမိမ၊ တေံညးနွံကောံ နွံတဴကဵုလ၊ အဲမွၟဲဨဝ သိက်ပရောယာဲ။...

သဳမူကၠၚ်ဗော် ညးနွံနော်နာဲ၊ ကောယဴၝဲဗာဲ ဒေံဗၠာဲမွဲၜါ၊ အိုတ်သအးလၚ်ၚ် သၞေဟ်သၚ်ပြောဲဇွာ၊ မူကံတမၠာ ဒးခြာနူယာဲ။...

ဗြဲမွဲဝှ်ဂူ ဗဟူဂၠိုၚ်ဒၞဲါ၊ ဍာ်တမိုဟ်ချာဲ ဗလာဲကြုၚ်ၜဳ၊ တညၚ်လေပ်ဇတ် ဒှ်သၟတ်သက်သဳ၊ ဍာ်ရမတ်ဏဳ ကၠၚ်ဟဳဂုန်ယာဲ။...

ဟွံမွဲသၞေဟ်သၚ် ကၠၚ်ကာဲတနာဲ၊ ယာံဂၠိုၚ်ဇြေဟ်ဇြာဲ နူဗလာဲမတ်၊ တမိုဟ်ဗြံၚ်ၚ် ဇွောဝ်ဒၟံၚ်ရောဇတ်၊ ဒးချိုတ်ဖတ်တ် သၟတ်ကွေံရယာဲ။...

စိုတ်ကောန်ကၠၚ်ဝွံ ညံၚ်ဆုမာဒြာဲ၊ ဟွံတန်မွဲဒၞဲါ ဒုၚ်ဗလာဲဍာ်၊ ဥပမာဗီု တိတ်ဟီုတွံဖျာ်၊ ဟွံညာတ်မွဲသာ် သြိုဟ်ပါ်ရယာဲ။...

ဗှ်တိုန်သၟိက်ချိုတ် ပါ်စိုတ်ယာံဂၠဲါ၊ အဵုတရနာဲ ၝဲဗာဲကောယဴ၊ ဟွံညာတ်သၞေဟ်သၚ် ကောန်ကၠၚ်စိုတ်က္တဴ၊ ဒက်ဒေါန်ဇဝဴ ဗဴသနးယာဲ။...

နူဍောတ်သေၚ်ဟာ ဒှ်အာဝုတ်ဗၠာဲ၊ ကၠၚ်ကာဲတၞာဲ ညံၚ်ဒြာဲဒးဝပ်၊ ကောန်ကၠၚ်ပါ်စိုတ် ကၠၚ်အိုတ်ကသပ်၊ အဲမွဲဒၟံၚ်ကၞပ် ဗိုၚ်ချပ်ညိယာဲ။...

တုပ်ဇြဲဒေါ၀်ဝါ ပမာဟီုဂၠဲါ၊ သၠပြဟ်ကၞာၚ်ချာဲ တမျာဲတ္ၚဲသ္ကာတ်၊ တနုၚ်ကမဝ် ဍောၚ်ဇဝ်ဓဂါတ်၊ ကၠုၚ်ဒှ်ဥပ္ပါတ် ကောန်ဟွံညာတ်ယာဲ။...

ဟွံမွဲသၞေဟ်သၚ် ကၠၚ်ကာဲတၞာဲ၊ ဒဒိုက်သ္ကာတ်သာဲ ယာံဂၠဲါသဳမူ၊ ဍာ်ရမတ်အဲ ညံၚ်ဗီုဗြဲဂူ၊ ဆဒးစံၚ်တူ ဒမာနူယာဲ။...

မံၚ်ကြာညးကွာန် နဳဒါန်ကၠၚ်တၟာဲ၊ လ္ၚစိုတ်ဂဵုဍာဲ ညံၚ်ဗလာဲရတ်၊ ကျာ်ဂန်ဟွံတီ လၞီဗြဲမတ်၊ ဇွောဝ်မံၚ်ရမတ် တီဇတ်ရောယာဲ။...

ဓဇန်ဒးသာဲ ဆယာံဂၠဲါကော်၊ ကၠၚ်သဳကၠၚ်နော် အိုတ်ဗော်မသ၊ ဟွံမွဲသၞေဟ်သြၚ် ဂၠဲါကြၚ်အာတ်စ၊ စံၚ်တူဟောံဇြ နူဘဝရော၊ ဒှ်မၞိဟ်ပ္ဍဲလိုက် ကၠၚ်ဒိုက်ကလော၊ ဟွံမွဲဒေံကော ဂၠိုၚ်သြစာ်ခြာ၊ ဗှ်တိုန်စိုတ်လီု တုပ်ဗီုတၞံတာ၊ မူကံတမၠာ ဒးသိၚ်သာရော။

(ဇၟန်ကဝိတံဂှ် ကံက်နၚ် နူလိက်ကောန်ကၠၚ် ကျာ်ဇၞော်ဥတ္တမ မဆန်လဝ် ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၂၅၇၊)
--------------------------------------------------------

ကၠၚ် (သကမ္မကကြိယာ) = တမၠၚ် (နာံ၊ နာံဝိသှ်ေ)
ကောန် ကၠၚ်မိမ။ (ဝါကျ၊ Sentence)
ကောန်တမၠၚ်မိမ၊ (နာံပွံၚ်၊ Noun phrase)/ ကောန်တမၠၚ်မိမ ဒှ်ဒဒိုက်လောန်နူညး။ (ဝါကျ၊ Sentence)

လိက်တၟံမန်စေတဳမြ (ရာဇကုမာရ်) သၟဝ်ဏံ အဲ တက်စမ်ရံၚ်ကဵု Padauk Font မအက္ခရ်နာဍူတုဲ မိတ်သဟာဲတံ ဗှ်ဟွံဂွံ ယဝ်သ္ဒဟ်

ကေတ်မအက္ခရ်နာဍူ Padauk ဒၞဲါဏံညိ။

ၐြီ။ နမော ဗုဒ္ဓါယ။ ၐြီ။ သာသ်ကျေက်ဗုဒ္ဓတိလေႝယ်

ကုလိအာရ် မောယ်လ္ငိမ်တုရောဝ်က္လံၜာရ်စွသ်ဒိည္စာမ်စၞာမ်

တုယ်။ ဍေယ်ဍုင်အရိမဒ္ဒနပုရ်ဝေါအ် သၟိင်ၐြီတြိဘု၀နာဒိ

တျဓမၟရာဇ ဒသ်။ ဂၞကျေက်သၟိင်ဂေါးဟ်မောယ် တြိ

လောက၀ဋံသကာဒေဝီဣမောအ်။ ကောန်ဂၞကျေက်ဂေါး

ဟ် ရာဇကုမာရ်ဣမောအ်။ သၟိင်ဂေါးဟ် ကိလ်ဍိက်ပိတွာ

ည် ကုဂၞကျေက်ဂေါးဟ်။ ကာလ်ဂၞကျေက်ဂေါးဟ် စုတိ

အာရ်။ အ္ၚတ်ကိယႝာဂၞကျေက်ဂေါးကုဍိက်ပိတွာည်ဂေါး

သၟိင်တုန် ကိလ်ကုကောန်ဂၞကျေက်မဣမောအ်ရာဇကု

မာရ်ဂေါး။ သၟိင်ဂေါးဟ် ကၟိန်ၜာရ်စွသ်ဒိည္စာမ်စၞာမ်တုယ်

ကာလ်သၟိင်ဂေါး အ္ဇေယ်ညန်သ္စုတိ ကောန်ဂၞကျေက်မဣ

မောအ်ရာဇကုမာရ်ဂေါး မိရ်နသ်ဂုဏ်မသၟိင်ဣည္စိမ်

ဇိကုႝကိန္ဒံကျေက်ထရ်မောယ် အာရ်တုၜောက်သၟိင်မု

နသ်ရောဝ်ဝေါအ်။ ကျေက်ထရ်ဝေါအ် ဨယ်ဍိက်ပရံ

ပါအ် တိလႝဍိက်ပိတွာည်မတိလႝကိလ်ကုဨယ်ဂေါးဟ်

ဨယ်ဍိက် ကိလ်ကုကျေက်ဝေါအ် တိလႝအနုမောဒနာဒအ်။

။ကာလ်ဂေါး သၟိင်သ္ဍိက်ဂပ္ပုမသ် ထိစ်အာထိစ်အာ သၟိင်ပ

သာဓုကာရ်။ ကာလ်ဂေါးဟ် တိလႝပေါယ်မှာထေရ် တိစာ

ရ်မုဂ္ဂလိပုတ္တတိဿတ္ထေရ်၊ တိစာရ်သုမေဓပဏ္ဍိတ်၊ တိ

စာရ်ဗြဟၟပါလ်၊ တိစာရ်ဗြဟၟဒိဝ်၊ တိစာရ်သောန်

၊တိစာရ်သဃႅသေန၀ရပဏ္ဍိတ်၊ ကိန္တတိလႝ

တဂေါး သၟိင်စုတ်ဍေက်ဟန်တိ။ ဗ္လးဂေါး ကောန်ဂၞကျေ

က်မဣမောအ်ရာဇကုမာရ်ဂေါး ကေတ်ကျေက်ထရ်ဂေါး

ထာပနာကန္ဒံဂေုါဟ်စ္လောင်ထရ်ဝေါအ်။ ကာလ်ဗုသစ်ကျေ

က်ဂေုါဟ်ဝေါအ် ကောန်ဂၞကျေက်ဂေါး ကေတ်သက်မုန

လောရ်မောယ်တွာည်၊ ရပါယ်မောယ်တွာည်၊ ညးဟ်ဂိရ်ဥ

ယ်မောယ်တွာည်၊ အ္ၚတ်ဍိက်ပိတွာည်ဂေါး စုတ်ဍေက်ကု

ကျေက်ထရ်မထာပနာဟိန်ဂေါးဝေါအ် ရာဓနာရောဝ်ဝေါအ်

။သိန္ဒြင်ဨယ်ဝေါအ် သြရ်ဒသ်ဟေတ်ကုဂွေါအ်သဗွႝညုတ

ညာဏ်။ ကောန်ဨယ်လး၊ စောဝ်ဨယ်လး၊ ကုလော

ဨယ်လး၊ ညးစ္အေင်လး၊ ယလ်ပဥပဒြောဝ်ကုဍိ

က်မဨယ်ကိလ်ကုကျေက်ဝေါအ် ယင်ညိရ်ညာစ်ကျေ

က်တြေယ်မေတ္တေယ် လးသြရ်ဍေဟ်ဂေါအ်။ ၀ ။

I speak my own language
because
that's who I am.

We teach our children our favourite language,
because
we want them to know who they are.

(Christine Johnson, Tohono O'odham elder, American Indian Language Development Institute,
June, 2002)

If you don't breathe,
there is no air.
If you don't walk,
there is no earth.
If you don't speak,
there is no word.

(Paraphrased by Yamamoto from a Navajo elder's words, PBS-TV Millennium Series Tribal Wisdom and the Modern World, hosted by David Maybury-Lewis aired on May 24,1992)

ဂလာန်တံဂှ် ကံက်နၚ်နူတၞးလိက် Language Vitality and Endangerment မတက်တရးပတိတ် နူဂကောံ UNESCO၊ ပရူဒဒှ်လိက်ဂှ် ညးဟီုဂးလဝ် ပရူဒြဟတ်အရေဝ်ဘာသာဂကူမွဲမွဲ ကဵု အန္တရာဲအရေဝ်ဘာသာဂကူမွဲမွဲ၊၊ ပရူတံဂှ် ညးချူလဝ် ပ္ဍဲလိက်ကၞပ် The Red Book of Languages in Danger of Disappearing ၊၊ သၟိက်တီပရူဒဒှ်တံဂှ်မ္ဂး ပံက်ဗှ်မုက်လိက်ဝေပ်သိုက် UNESCO ဏံညိ၊၊

မဂလာန်ဝေါဟာရမည်ဂမၠိုၚ် အဲမချူထၜးလဝ်သၟဝ်ဝွံ ဒှ်ဂလာန်မည် မမြိပတ်စှ်ေကၠုၚ်နူသံသာကြိုတ် နူပါဠိဟွံသေၚ်၊၊ မဂလာန်တံဂှ် ဒှ်မဂလာန်မည်စၟတ်၊၊

မကြိယာမၞုံပဓာန်ဍေံအက္ခဝ် ဆ - ထ - ဖ လ္ၚဵုတံ နဲမဂွံပြံၚ်လှာဲဗဒှ် မနာံ၊ နာံဝိသှ်ေ
မကြိယာ	နာံ၊ နာံဝိသှ်ေ(ခေတ်လၟုဟ်)	နာံ၊ နာံဝိသှ်ေ(ခေတ်တမၠာ)
ဆာန်	ဇြဟာန်	ဇိရ်ဟာန်၊ ဇြိဟာန်
ဆာဲ	စရာဲ	စိရ်ဟာယ်၊ စြိဟာယ်
*(ထိစ်၊ထေစ်)	ထၟိက်	ဒုမ်ဟိစ်၊ ဒုံဟိစ်၊၊ ဒုမ်ဟေစ်၊ ဒုံဟေစ်
ထတ်	ဒြဟတ်	ဒိရ်ဟတ်၊ ဒြိဟတ်
ထၚ်	တဟၚ်၊ ဒဟၚ်	... ... ...
ထံက်	တဟံက်၊ ဒဟံက်	... ... ...
ထၚ်ထောန်	တဟၚ်တဟောန်	... ... ...
ဖေက်	ဗဟေက်	ဗုံဟောက်
ထိုၚ်သး	*အထိုၚ်အသး	တိရ်ဟိန်ကိရ်သး
ထေဲ	တဟေဲ	... ... ...

မကြိယာသၟေဟ်ဒၟံၚ်တံဂှ် တၠပညာလိက်ပတ်မည်တံ ချပ်ဂြၚ်တီကေတ်ရ၊၊ (*ထိစ်၊ ထေစ်) မကြိယာဝွံ ခေတ်လၟုဟ် ဟွံချူ ဟွံဟီုတဴအိုတ်မွဲ၊၊ ဒၞဲါလက်သန်မဍံက်ဒဝါန်လဝ်ထၞဟ် ... ... ... မဖှ်သာ်ဂှ် မဂလာန်ဂှ် ပ္ဍဲလိက်ခေတ်တမၠာမပ္တံလိက်တၟံ လိက်သၠရိုတ်တံဂှ် ဟဂွံဆဵုလဝ်ဏီ မိက်ဂး၊၊

မကြိယာမဖှ်သာ်ဂှ် နဲမဂွံပြံၚ်ဗဒှ်မနာံ၊ နာံဝိသှ်ေ
အက္ခဝ်ပထမ	အက္ခဝ်မဒှ်ပဓာန်ပ္ဍဲကြိယာမွဲမွဲ	အက္ခဝ်တတိယ	ထပ်စုတ်အက္ခဝ် - ဟ
က	ခ	ဂ	ဟ
စ	ဆ	ဇ	ဟ
ဋ	ဋ္ဌ	ဍ	ဟ
တ	ထ	ဒ	ဟ
ပ	ဖ	ဗ	ဟ

အက္ခဝ်မသုန်မ(ခ၊ ဆ၊ ဋ္ဌ၊ ထ၊ ဖ) မဒှ်ပဓာန်ပ္ဍဲကြိယာမွဲမွဲတံဂှ် ပြံၚ်လှာဲကၠေံ(အက္ခဝ်ပထမ)၊ ဟွံသေၚ်မ္ဂး(အက္ခဝ်တတိယ)၊ တုဲမ္ဂး ထပ်စုတ်(အက္ခဝ်ဟ)မွဲမပၠန်တုဲ မကြိယာမဖှ်သာ်ဂှ် ဒှ်မနာံ၊ နာံဝိသှ်ေ၊၊ ဣဝွံ နဲသဒ္ဒါမည်ရ၊၊ ကြိယာမလုပ်ကဵုနဲဝွံ နွံအောန်လောန်၊၊ ရံၚ်သ္ၚိအၚ်လတူတေံရ၊၊
----------------------------------
မကြိယာမၞုံပဓာန်ဍေံ(ဆ)အက္ခဝ် မပ္တံကဵု(ဆာန်)တံဂှ် ပြံၚ်ဗဒှ်မနာံရောၚ် ယဝ်သ္ဒဟ် အက္ခဝ်(ဆ)ဂှ် သ္ဒးလှာဲဗဒှ်အက္ခဝ်(ဇ)၊၊ တုဲမ္ဂး ထပ်စုတ်အက္ခဝ်(ဟ)မွဲမတုဲ လက်သန်သွဵုကဵုအက္ခဝ်ဂစိုတ် ယဝ်သနွံမ္ဂး စွံအတိုၚ်ပကတိဂှ်ရ၊၊

ဆာန် = ဆပ္ဍဲမကြိယာဆာန်ဂှ် ပအက္ခဝ်(ဇ)၊ ထပ်စုတ်အက္ခဝ်(ဟ)၊ ဒှ်အာ = ဇဟာန်၊၊

နဲညးတမၠာတေံ ပြံက်စုတ်(ဣ)သွဵု၊ အက္ခဝ်(ရ)တုဲ ဒှ်အာ = ဇိရ်ဟာန်၊ နူ(ဇိရ်ဟာန်)ဂှ် မြိပတ်အာတုဲ ခေတ်လၟုဟ် ဒှ် (ဇြဟာန်) ၊၊
----------------------------------

မကြိယာမၞုံပဓာန်ဍေံ(ထ)အက္ခဝ် မပ္တံကဵု(ထတ်)တံဂှ်လေဝ် နနဲဂှ်ရ၊၊ အက္ခဝ်(ထ)ဂှ် သ္ဒးလှာဲဗဒှ်အက္ခဝ်(တ)၊ ဟွံသေၚ်မ္ဂး အက္ခဝ်(ဒ)၊၊ တုဲမ္ဂး ထပ်စုတ်အက္ခဝ်(ဟ)မွဲမတုဲ လက်သန်သွဵုကဵုအက္ခဝ်ဂစိုတ် ယဝ်သနွံမ္ဂး စွံအတိုၚ်ပကတိဍေံဂှ်ရ၊၊

ထတ် = ဒဟတ် (ဒိရ်ဟတ် - ဒြဟတ်)

-----------------------------------

မကြိယာမၞုံပဓာန်ဍေံ(ဖ)အက္ခဝ် မပ္တံကဵု(ဖေက်)တံဂှ်လေဝ် နနဲဂှ်ပၠန်ရ၊၊ အက္ခဝ်(ဖ)ဂှ် သ္ဒးလှာဲဗဒှ်အက္ခဝ်(ပ)၊ ဟွံသေၚ်မ္ဂး အက္ခဝ်(ဗ)၊၊ တုဲမ္ဂး ထပ်စုတ်အက္ခဝ်(ဟ)မွဲမတုဲ လက်သန်သွဵုကဵုအက္ခဝ်ဂစိုတ် ယဝ်သနွံမ္ဂး စွံအတိုၚ်ပကတိဍေံဂှ်ရ၊၊

ဖေက် = ဗဟေက်၊၊ (တမၠာတေံ မကြိယာဖေက်ဂှ် ညးချူ = ဖောက် - ဗုံဟောက်၊၊)

-----------------------------------

*မနာံ တိရ်ဟိန်ကိရ်သး ပ္ဍဲလိက်တၟံဂှ် နဲအခိုက်လိက်ပတ်မည် ဟဂွံလီု၊၊ ဆဂး မနာံ အထိုၚ်အသး မကၠုၚ်နူမကြိယာ ထိုၚ်သး ဂှ် ဟွံသၟဟ်သၟန်ကဵုနဲဝွံဟေၚ်၊၊ ၜိုန်ဂှ်လေဝ် ပ္ဍဲလိက်သၠပတ်မည်တြေံတံဂှ် မနာံ အထိုၚ်သး၊ အထိုၚ်အသး ရဴဂှ် မချူတဴဂှ် ဂွံဆဵုညာတ်လဝ်တုဲ ဗၠေတ်ရောၚ် ဟွံထေက်ကဵုဟီု၊၊