(၁) အကၡရ္ယ၊အကၡရ္ပန္အကၡရ္ဏံ မမိက္ကဪုမြဲမြဲအကၡရ္ ဒွ္လက္သန္ကၞက္ ( -် ) အခိုက္မည္ပိုယ္မခ်ဴဒၞံင္ေခတ္လၞဳဟ္ဏံရ။ စပ္ကဪုလက္သန္ကၞက္ ( -် ) ဏံတုဲ မိက္ဂြံထုဲဒရုဲ တ႟န္ေတ႟ာဲတၜညိရ။ ႓ိုန္ဂွ္ေလ၀္ လၝတ္ေဍံမၢး တၞးၿပာကတ္ကႜဳင္ ပႛဲစိုတ္သိုက္က္ရ။ ဗြဲစၞတ္တုန္၊ ပႛဲမႀကိယာမၿပံင္ဗဒွ္မနာံေဟင္ သၵးၿပံင္လွာဲေကႜံ လက္သန္ကၞက္ ( -် )ဂွ္ ဟြံေသင္၊ ပႛဲအကမၼကႀကိယာ Intransitive Verb မၿပံင္ဗဒွ္သကမၼကႀကိယာ Transitive Verb ဂွ္ကီု၊ ပႛဲသကမၼကႀကိယာ Single Transitive Verb မၿပံင္ဗဒွ္ဒြိကမၼကႀကိယာ Double Transitive Verb ဂွ္ကီု၊ သၵးၿပံင္လွာဲေကႜံ လက္သန္ကၞက္ ( -် ) မႝဳံကဪုအကၡရ္ပန္မလတူဂွ္ရ။ ပႛဲဒႝဲါ၀ြံ အကမၼကႀကိယာ နဲဂြံၿပံင္လွာဲသကမၼကႀကိယာ၊ သကမၼကႀကိယာ နဲဂြံၿပံင္လွာဲဒြိကမၼကႀကိယာဂွ္ ဟြံမိက္ဂးတၜဏီ။ မႀကိယာ နဲမဂြံၿပံင္ဗဒွ္မနာံေဟင္ မိက္ဂြံလၜထ႟း ကုညးမလၝတ္လိက္ပတ္မည္ပိုယ္တံ။
(၂) အကၡရ္စ၊
(၃) အကၡရ္ဇ၊
(၄) အကၡရ္သ။
(၁) . . . လက္သန္ကၞက္ ( -်) ဂွ္ ဒွ္အကၡရ္ (ယ) ရမၢး ပႛဲမႀကိယာမၿပံင္ဗဒွ္မနာံဂွ္ အၿပံင္အလွာဲမအကၡရ္ ဟြံမြဲ။ မႀကိယာမဖွ္သာ္ဂွ္ ဆဗႝတ္မဖ်ာ္တရးေကႜံေဍံဂွ္ ဒွ္အာမနာံရ။ ပမာတုန္၊ ရၜမႀကိယာ (က်ိဳင္)။ လက္သန္ကၞက္ ( -်) ပႛဲမႀကိယာ (က်ိဳင္) ဂွ္ ဒွ္ဒၞံင္အကၡရ္ (ယ) ရ။ ဒၞါဂွ္ရ ႀကိယာ (က်ိဳင္) ဂွ္ ဖ်ာ္တရးေကႜံတုဲ ဒွ္အာမနာံ ရၜ၀ြံမၢး (ကယိုင္၊ ကယ်ိဳင္)ရ။
က်ိဳင္ (Transitive Verb) / ကယိုင္၊ ကယ်ိဳင္ (Noun)တင္စၞတ္။ မႀကိယာကၞက္(ယ) မဖွ္သာ္ဂွ္ ဇကုေဍံ ယ၀္ဒွ္အကမၼကႀကိယာ (Intransitive Verb) မၢး ဖ်ာ္တရးေကႜံကၞက္(ယ)ဂွ္တုဲ ေဍံဒွ္အာသကမၼကႀကိယာ (Transitive Verb) ေလ၀္ႏြံ။ ညံင္မႀကိယာ (ေက်၀္ )၊ ႀကိယာ၀ြံ အကမၼကႀကိယာ။ ဖ်ာ္တရးေကႜံကၞက္(ယ)ဂွ္မၢး ဒွ္အာ (ကေယ၀္၊ ကေယ်၀္) သကမၼကႀကိယာရ။ မႀကိယာမဖွ္သာ္ဂွ္ ယ၀္ပမနာံမၢး ပႛဲလအိတ္အကၡရ္ကႜာအိုတ္ဂွ္ ထပ္စုတ္အကၡရ္ဂစိုတ္ (မ္) သာ္ဂွ္တုဲ ဒွ္အာမနာံ ရၜ၀ြံမၢး (ကမ္ေယ၀္၊ ကေမ်၀္)ရ။
ဗ်ိ (Transitive Verb) / ဗယိ (Noun)
ဗ်ဪဳ (Transitive Verb) / ဗယဪု (Noun)
ႀကိယာေသၞဟ္တံဂွ္ ျဂင္ခ်ပ္ေကတ္ နနဲ၀ြံညိ။
ေက်၀္ (Intransitive Verb) / ကေယ၀္၊ ကေယ်၀္ (Transitive Verb) / ကေမ်၀္ (Noun)
ဂ်ိဳင္ (Intransitive Verb) / ဂယိုင္ (Transitive Verb) / ဂမ်ိဳင္ (Noun)
ဒ်ိဳင္ (Intransitive Verb) / ဒယိုင္ (Transitive Verb) / ဒမ်ိဳင္ (Noun)
ႀကိယာေသၞဟ္တံဂွ္ ျဂင္ခ်ပ္ေကတ္ နနဲ၀ြံညိ။
(၂) . . . လက္သန္ကၞက္ ( -် ) ဂွ္ ဒွ္အကၡရ္ယဟြံေသင္တုဲ ႏူတႝံေတံ ေလၞာ၀္ေစွ္ကႜဳင္ ႏူအကၡရ္ (စ) မၢး ပႛဲမႀကိယာမၿပံင္ဗဒွ္မနာံဂွ္ အၿပံင္အလွာဲမအကၡရ္ ႏြံတၜေဟင္။ လက္သန္ကၞက္ ( -် ) မႝဳံပႛဲမႀကိယာမဖွ္သာ္ဂွ္ ကေလင္ပေကႜံအကၡရ္ (စ) တုဲ ႀကိယာဂွ္ ဒွ္အာမနာံရ။ ပမာတုန္၊ ရၜမႀကိယာ (ဖ်း)။ လက္သန္ကၞက္ ပႛဲမႀကိယာ (ဖ်း) ဂွ္ ဒွ္ဒၞံင္အကၡရ္ (စ) ဂွ္ရ လက္သန္ကၞက္ဂွ္ ပေကႜံအကၡရ္ (စ) တုဲ ဒွ္အာမနာံ ရၜ၀ြံမၢး (ဗစး၊ ဗၥး၊ ဗမ္စး၊ ဗမၥး) ရ။
ဖ်း (Intransitive Verb) / ဗစး၊ ဗၥး၊ ဗမ္စး၊ ဗမၥး (Noun)ပႛဲနဲ၀ြံ မႀကိယာလၝဪဳတံဂွ္ အကမၼကႀကိယာ (Intransitive Verb) ဟာ၊ သကမၼကႀကိယာ (Transitive Verb) ဟာဂွ္ ဒးစှစတ္တၜညိရ။ ယ၀္ဒွ္အကမၼကႀကိယာမၢး နနဲလတူဂွ္ စၞတ္သမၱီညိ။ လက္သန္ကၞက္ ( -် ) မႝဳံပႛဲသကမၼကႀကိယာ မပၱံကဪု (ေဖ်ဟ္) ဂွ္ ပေကႜံအကၡရ္ (စ) တုဲ မႀကိယာဂွ္ ဒွ္အာမနာံ ရၜ၀ြံမၢး (ဗေစွ္)ရ။ ႀကိယာ (ေဖ်ဟ္)၀ြံ ကႜဳင္ႏူအကမၼကႀကိယာ (ေစွ္)။ ႀကိယာ (ေစွ္) ၀ြံ လေဆာ၀္မၢး ဒွ္အကမၼကႀကိယာ၊ လေဆာ၀္မၢး ဒွ္သကမၼကႀကိယာ၊ ဗြဲမဗဗြဲကဪုဒႝဲါ၀ါက်ေဍံရ။ ႀကိယာ (ေစွ္) ဂွ္ ထပ္စုတ္အကၡရ္ (ဒ ) ဂတမႀကိယာဂွ္မၢး ဒွ္အာမနာံ ရၜ၀ြံမၢး (ဒေစွ္)။ နဲ၀ြံ အဲ ခ်ဴထ႓းလ၀္တုဲရ။ ဟိုတ္ဂွ္ရ မႀကိယာမဖွ္သာ္ဂွ္ သြက္သကမၼကႀကိယာ ပမနာံဂွ္ မြဲနဲ၊ သြက္အကမၼကႀကိယာ ပမနာံဂွ္ မြဲနဲ။ ႏြံတၜၜ႓ါသာ္ရ။
ဖ်ိဳဟ္ (Intransitive Verb) / ဗစိုဟ္၊ ဗမ္စိုဟ္၊ ဗမၥိဳဟ္ (Noun)
ဖ်ိဳတ္ (Intransitive Verb) / ဗစိုတ္၊ ဗမ္စိုတ္၊ ဗမၥိဳတ္ (Noun)
ႀကိယာေသၞဟ္တံဂွ္ ျဂင္ခ်ပ္ေကတ္ နနဲ၀ြံညိ။
ေဖ်ဟ္ (Transitive) = ဗေစွ္ (Noun) / ေစွ္ (Intransitive or Transitive) = ဒေစွ္ (Noun)တင္စၞတ္။ မႀကိယာမႝဳံလက္သန္ကၞက္ ( -် ) မေလၞာ၀္ကႜဳင္ ႏူအကၡရ္ (စ) ဂွ္ ဇကုေဍံ ယ၀္ဒွ္အကမၼကႀကိယာမၢး Intransitive Verb မၢး ဖ်ာ္တရးေကႜံကၞက္ဂွ္ ေဍံဒွ္အာသကမၼကႀကိယာ Transitive Verb ေလ၀္ႏြံ။ ညံင္မႀကိယာ (ခ်ိဳတ္)။ ႀကိယာ၀ြံ အကမၼကႀကိယာ။ ဖ်ာ္တရးေကႜံကၞက္ဂွ္တုဲ ဒွ္အာ (ဂစိုတ္ ) သကမၼကႀကိယာရ။ ႀကိယာမဖွ္သာ္ဂွ္ ယ၀္ပမနာံမၢး ပႛဲလအိတ္အကၡရ္ကႜာအိုတ္ဂွ္ ထပ္စုတ္အကၡရ္ဂစိုတ္ (မ္) တုဲ ဒွ္အာမနာံ ရၜ၀ြံမၢး (ဂမ္စိုတ္၊ ဂမၥိဳတ္)ရ။
ေဖ်င္ (Transitive) = ဗေစင္ (Noun) / ေစင္ (Intransitive ) = ဒေစင္ (Noun)
ဖ်ိန္ (Transitive) = ဗစိန္ (Noun) / စိန္ (Intransitive ) = စြိန္ (Noun)
ႀကိယာေသၞဟ္တံဂွ္ ျဂင္ခ်ပ္ေကတ္ နနဲ၀ြံညိ။
ခ်ိဳတ္ (Intransitive Verb) / ဂစိုတ္ (Transitive Verb) / ဂမၥိဳတ္ (Noun)
ခ်ာဲ (Intransitive) / ဂစာဲ (Transitive ) / ဂမၥာဲ (Noun)
ႀကိယာေသၞဟ္တံဂွ္ ျဂင္ခ်ပ္ေကတ္ နနဲ၀ြံညိ။
(၃) . . . လက္သန္ကၞက္ ( -် ) ဂွ္ ဒွ္အကၡရ္ယဟြံေသင္တုဲ ႏူတႝံေတံ ေလၞာ၀္ေစွ္ကႜဳင္ နူအကၡရ္ (ဇ) မၢး ပႛဲမႀကိယာမၿပံင္ဗဒွ္မနာံဂွ္ အၿပံင္အလွာဲမအကၡရ္ ႏြံတၜေဟင္။ လက္သန္ကၞက္ ( -် ) မႝဳံပႛဲမႀကိယာမဖွ္သာ္ဂွ္ ပေကႜံအကၡရ္ (ဇ) တုဲ ႀကိယာဂွ္ ဒွ္အာမနာံရ။ ဆဂး ပႛဲနဲ၀ြံ မႀကိယာဂွ္ အကမၼကႀကိယာဟာ၊ သကမၼကႀကိယာဟာဂွ္ ပိုယ္ဒးစှစတ္တၜညိ။ ညံင္ရၜမႀကိယာ (ဗ်ဴ) ဂွ္ကီု၊ ႀကိယာ၀ြံ ဒွ္ဒၞံင္သကမၼကႀကိယာ Transitive Verb တုဲ လက္သန္ကၞက္ ( -် ) ဂွ္ ပေကႜံအကၡရ္ (ဇ) တုဲ ဒွ္အာမနာံ ရၜ၀ြံမၢး (ဗဇူ)။ ႀကိယာ (ဗ်ဴ) မဒွ္သကမၼကႀကိယာ၀ြံ ကႜဳင္ႏူအကမၼကႀကိယာ Intransitive Verb (ဇူ)။ ႀကိယာ (ဇူ) ဂွ္ ပေကႜံမနာံမၢး ထပ္စုတ္ကၞက္ (န) တုဲ ဒွ္အာမနာံ ရၜ၀ြံမၢး (ဇႝဴ၊ ဇႏူ)ရ။ နဲဏံဂွ္ အဲ ခ်ဴထ႟းလ၀္ကဪုတုဲရ။ ကေလင္သၝှရံင္ညိ။ ေဍံ ဟြံစပ္ကဪုနဲကဲ မမိက္သၢးဒႝဲါဏံ။
ဗ်ဴ (Transitive Verb) = ဗဇူ (Noun) / ဇူ (Intransitive Verb) = ဇႝဴ၊ ဇႏူ (Noun)မႀကိယာ(ဗ်ဪဳ) ပႛဲဒႝဲါ၀ြံ မႝဳံအဓိပၸဲါမၢး (ဗ်ဪဳပုင္ထင္ဍာ္) ဟြံေသင္။ (ဗ်ဪဳလအက္) ညး႓ါ ညံင္ဂြံဇဪုေသက္ရင္သကအ္ ဇကုပ ဇကုုေကႜာန္ဗဒွ္ဂွ္ မည္တံဟီုစ (ဗ်ဪဳလအက္)။ (ဗ်ဪဳစိင္) ကဪုစိင္႓ါဒိဇဪုရင္သကအ္။ ပႛဲဒႝဲါ၀ြံ ႏြံပၞိက္ကဪုအဓိပၸဲါမၢး (ဗ်ဪဳလအက္၊ ဗ်ဪဳစိင္)ဂွ္ရ။
ဗ်ဪဳ (Double Transitive) = ဗဇဪု၊ ဗၨဪဳ (Noun) / ဇဪု (Transitive ) = ဇြဪဳ (Noun)
ႀကိယာေသၞဟ္တံဂွ္ ျဂင္ခ်ပ္ေကတ္ နနဲ၀ြံညိ။
(၄) . . . လက္သန္ကၞက္ ( -် ) ဂွ္ ဒွ္အကၡရ္ယဟြံေသင္တုဲ ႏူတႝံေတံ ေလၞာ၀္ကႜဳင္ ႏူအကၡရ္ (သ) မၢး ပႛဲမႀကိယာမၿပံင္ဗဒွ္မနာံဂွ္ အၿပံင္အလွာဲမအကၡရ္ ႏြံတၜေဟင္။ လက္သန္ကၞက္ ( -် ) ပႛဲမႀကိယာမဖွ္သာ္ဂွ္ ပေကႜံအကၡရ္ (သ) တုဲ မႀကိယာဂွ္ ဒွ္အာမနာံရ။ ပမာတုန္၊ ရၜမႀကိယာ (ခ်ပ္)။ လက္သန္ကၞက္ ( -် ) ပႛဲမႀကိယာ(ခ်ပ္) ဂွ္ နဲလိက္ပတ္မည္ပိုယ္ကႜာေတံ ဒွ္အကၡရ္ကၞက္ (ယ) ဟြံေသင္တုဲ ဒွ္အကၡရ္ကၞက္ (သ ) ေရာင္။ ဒၞါဂွ္ရ မႀကိယာ (ခ်ပ္) ဂွ္ ခါရၿပံင္ဗဒွ္မနာံမၢး လက္သန္ကၞက္ ( -် )ဂွ္ ကေလင္ပေကႜံအကၡရ္ (သ) တုဲ ဒွ္အာမနာံ ရၜ၀ြံမၢး (ကသပ္) ရ။
ခ်ပ္ (Transitive Verb) / ကသပ္ (Noun)
ခ်ဴ (Transitive Verb) / ကသူ (N)
ခ်ဳက္ (Transitive Verb) / ကသုက္ (N)
ခ်ၜ (Transitive Verb) / ကသၜ (N)
ခ်ဟ္ (Transitive Verb) / ကသွ္ (ဂစွ္) (N)
ခ်ှ (Intransitive ) / ကသှ (Transitive) / ကသှ (N)
ဖ်ိဳန္ (Transitive ) / ပသိုန္၊ ဗသိုန္ (N)
ဖ်ဳင္ (Double Transitive) / ဗသုင္ (N) = သုင္ (Transitive) / သြဳင္၊ သမုင္၊ သၞဳင္ (N)
ဖ်၀္ (Transitive) / ဗသ၀္ (N) = သ၀္ (Intransitive) / သၞ၀္ (N)
ဖ်ိဳက္ (Transitive ) / ပသိုက္၊ ဗသိုက္ (N) = သိုက္ (Intransitive) / တသိုက္ (N)
ေဖ်က္ (Transitive) / ဗေသက္ (N) = ေသက္ (Intransitive or Transitive) / ေသြက္ (N)
ႀကိယာေသၞဟ္တံဂွ္ ျဂင္ခ်ပ္ေကတ္ နနဲ၀ြံညိ။ ႀကိယာမပၱံကဪု (ဖ်ိဳန္၊ ဖ်ိဳက္၊ ေဖ်က္)တံဂွ္ ညးမတီအဓိပၸဲါေဍံေလ၀္ႏြံ၊ ညးဟြံတီေလ၀္ႏြံ။ ညံင္ဂြံတီဂွ္ သၸလြှအိုတ္ညိ။
တင္စၞတ္။ နဲကဲ အဲမဟီုထ႟းလ၀္ကဪုလတူဂွ္္ ဆဗႝတ္မေၿမာ္ညိကီု။ မႀကိယာတံဂွ္ေလ၀္ ႏြံတၜမဂႜိဳင္။ နကဪုဂၿမင္ညာဏ္ဇကု ဂႜဲါခ်ပ္ဗစာေကတ္အိုတ္ညိ။ တုဲပႜန္ ပကၠတိမနာံလၝဪဳတံဂွ္ေလ၀္ မႝဳံကဪုလက္သန္ကၞက္ ( -် ) သာ္၀ြံတုဲ ဒွ္အကၡရ္ (ယ) ဖအိုတ္ဟြံေသင္။ မပၱံကဪု (ေခ်ံ၊ ေခ်ဟ္၊ ရမ်ွာင္)တံဂွ္တံဂွ္။

