ဗတ်သၟ ( ဘသၟ ၊ ဘတ်သၟ )
ပြဝံက်ဝေါဟာရမန်ဝွံ အ္စာအဘိဓာန်မန်တံ မပံက်ထ္ၜးလဝ် ပ္ဍဲပြကိုဟ်ညးတံဂှ် ဟွံဒး။

၁။ ပ္ဍဲပြကိုဟ်အဘိဓာန်မန်-အၚ်္ဂလိက် မဟိမု Mon-English Dictionary, Robert Halliday, First Edition, Bangkok, Siam Society, 1922. ဂှ် ပံက်လဝ်ပြဝံက်သာ်ဝွံရ။

မဝေါဟာရဂမၠိုၚ်	၀ါစၚ်္ဂ	ပြဝံက်အဓိပ္ပဲါ
ဗတ်သၟ	n.	likeness.
ရဴဗတ်သၟ	adv.	as, like as, after the manner of.
ညံၚ်ဗတ်သၟ	id	id
နဲဗတ်သၟ	id	id

၂။ ပ္ဍဲပြကိုဟ်အဘိဓာန်မန်-အၚ်္ဂလိက် မဟိမု The Modern Mon-English Dictionary, အ္စာနာဲထောန်ဝေ၊ First Edition, ဂှ် ပံက်လဝ်ပြဝံက်သာ်ဝွံရ။

ဗတ်သၟ	n.	likeness. ဒဒှ်မတုပ်
ညံၚ်ဗတ်သၟ	adv.	as, like as, after the manner of.
နဲဗတ်သၟ	id	id
ရဴဗတ်သၟ	id	id

ပြဝံက်အ္စာနာဲထောန်ဝေလေဝ် မပံက်ထ္ၜးလဝ် အတိုၚ်ပြဝံက်အ္စာ Robert Halliday ဂှ်ကီုရ။

ပြဝံက်ဝေါဟာရမန်`ဗတ်သၟ´ အတိုၚ်အ္စာအဘိဓာန်မန်တံမပံက်လဝ် ဟွံဒးရောၚ် အဲမဟီုဏာဂှ် သၟိက်ဂွံသ္ပပြာ ကတ် ကုတၠဝါသနာလိက်ပတ်မန်တံရ။

၁။ ပၟတ်ပၠေၚ်ဂြိုပ် တူစိုပ်တၟး၊ ဂမြိၚ်ဂမြံ ညံၚ်ကံဂဵုတး၊ ရုက္ခစိုပ်လေၚ် စံၚ်ပၠေၚ်အိုတ်သအး၊ ဒှ်ဂြိၚ်ချောံလ္ၚ ဗတ်သၟ သမ္တး၊ ဂၞိၚ်တလိၚ်ရုပ် သၠိုက်အထုပ်ချး။ ( ကဗျလၚ်္ကာဝွံ ကံက်နုက်နူလိက်မေဃသန် မၞုံပ္ဍဲပြကိုဟ်ဇၟန်လိက်မန် တြေံတြဟ်ကေုာံကဗျအလၚ်္ကာမန်ဂမၠိုၚ် တၠဂုဏ်အ္စာဝေဓညာဏ မတက်ပတိတ်လဝ်။ )

၂။ ယွံကောန်တၠ သၟီမတၠအဲ ပကၠေံကာဂစိုတ်တုဲရအဴ။ တၠအဲ က္ညစဴပကၚ်ရၚ်ကၟိန်ဍုၚ်ရအဴ အမာတ်တံဂး။ ကောန်သၟီတုန်လေဝ် ပြာပ်အာဇရေၚ်နာ်ဗြဴဂှ်တုဲ သၟာန်တိုန်နာ်ဗြဴရ။ ယွံၝောံ သၟီမအဲ ပကၠေံကာဂစိုတ်တုဲရ။ အမာတ်တံ တိတ်ဒုၚ်အဲ ကဵုစဴပကၚ်ရၚ်နန် လမှ်ရ။ ညံၚ်ပိုဲစဴအာရ၊ ဍုၚ်ဗရာန္နသဳ စှ်ၜါယောဇနာ၊ ရးပိကၠံယောဇနာ ပိုဲညးၜါစဴပကၚ်ရၚ်ရ။ ၝောံတုန်လေဝ် ကဵုဒှ်ဇမၞော်ဗြဴမံၚ်မစှ်တြဴလ္ၚီရၝောံ။ ယွံတၠသ္ၚိ တၞဟ်နစဴအာဍုၚ်ဂှ် ဟဂပ်ဝ်ရအဴ။ မူဟိုတ်ရော၊ အဲမဒှ်ဇာတိနာ်ဝွံဂှ် မၞုံဂျိမသအဵုသအာ်လောန်ရောၚ်။ ယာံရထေဲပၞတ်ဒေါသက္တဵုဒှ်တုဲ ၚဳရံၚ်ဒး ကမၠောန်တမိတ်တံဂှ်တုဲ မၞိဟ်တံဂှ် ဒှ်အာဗတ်သၟရအဴ။ ( ကံက်နူသ္ကေံဇာတ်ဘူရိဒတ် )

၃။ ကာလဂှ် ဗောဓိသတ် မၠာ်ရံၚ်မွဲ ညာတ်ဗမၞးလၟဂှ်တုဲ ဍေံပလီုသဳလအဲကွေံရ ဂးတုဲ နူကၠာတေံရ အဲကေတ်ဖျေဟ်ဏာကၠေံဍေံ ဒဵုဍုၚ်နာ်တေံတုဲ ၀ဳမာန်ပြာသာတ်မၞုံကဵုဒယိုၚ်အတှ်လ္ၚီ သီုကမၠောန်ဗြဴဝုတ်ကညာ ပန်ကၠံ ပုၚ်ဒိပ် ဍာ်ဒိပ် ယာတ်ဒိပ် အပေါတ်ဒိပ် ကယိုၚ်ဒိပ် ဇိုန်ကဵုဍေံ။ ဍေံမံၚ်ဟွံမာန်၊ ဍေံတိုန်ဍုၚ်မၞိဟ် ဂးတုဲ မၞိက်ရတ်အနဂ္ဃၚုဟ် မၞိက်ကာမဒ မဇိုန်ကဵုပၟိက်အိုတ်သီုဂှ် အဲဇိုန်ကဵုဍေံဟွံကေတ်။ လမှ်ဝွံ ဍေံကေတ်နၚ်လမာဲတုဲ ဍေံကၠုၚ်ထ္ၜးစုတ်အဲပၠန်သွံ။ ပ္ဍဲပူဂဵုမဒြိုဟ်ကဵုမိတ်သာ်ဝွံဂှ် ယာံရအဲထေဲပၞတ်ကဵုဍေံရသ္ဒဟ် သဳအဲလီုအာပၠန်ရ။ ဗမၞး အာလမ္ဗာယမန်ဂှ်တုန်လေဝ် ယာံအဲပၞတ် အဲၚဳဍေံတုဲဂှ် ဇကုဍေံ ဒှ်အာဘတ်သၟရ။ အဲဟွံထေဲပၞတ်ကဵုဍေံရ။ အဲ ဟွံ ပလီုသဳလအဲရ ဂးတုဲ ဗၜေက်ကၠေံမတ်တုဲ က္ဋိုပ်ဒလုက်ပၠောပ်ကၠေံပ္ဍဲကဝးဂှ်တုဲ မသက္ကုကသဳဟေၚ် တန်ဒၟံၚ်ရ။ ( ကံက်နူသ္ကေံဇာတ်ဘူရိဒတ်ဂှ်ပၠန် )

( အထံက်သက်သဳဝါကျမၞုံကဵုပိုတ်`ဗတ်သၟ´ဝွံ ချူပတိတ်ဏာဟွံအိုတ်ရ။ နွံတဴမဂၠိုၚ်။ ပ္ဍဲဝွံ ဗၞတ်ပိဒၞဲါဟေၚ် မထမံက်ထ္ၜးဏာရ။ )

အရေဝ်ပိတၚ်ဂှ် သ္ဂောံဗှ်ကေတ်တုဲ ကလေၚ်ၜတ်ကၞာတ်ကဵုပြဝံက်ပိုတ်`ဗတ်သၟ´အ္စာအဘိဓာန်မန်တံ မပံက်လဝ် လတူတေံညိ။ သိက်လဵုအဓိပဲါပိုတ်`ဗတ်သၟ´မမိက်သ္ဂး။ စဳစောတ်ရံၚ်ကဵုဂလာန်လတူတံဂှ်တုဲ ပြဝံက်ဝေါဟာရမန် ပိုတ်`ဗတ်သၟ´အ္စာအဘိဓာန်မန်တံမပံက်ထ္ၜးလဝ်ဂှ် ဟွံဒးရောၚ် အဲသၟိက်ဂး။

ဗွဲစၟတ် ပြဝံက်ပိုတ်`ဗတ်သၟ´ဂှ် ထေက်ကဵုသ္ဒးပံက်သာ်ဝွံရ။

မဝေါဟာရဂမၠိုၚ်	၀ါစၚ်္ဂ	ပြဝံက်အဓိပ္ပဲါ
ဗတ်သၟ	နာံ	ချောံ၊ ဗတေၚ်၊ အရာမသၠေက်သၠံၚ်ဒှ်အာဗီုချောံချးဗတေၚ်
ဒှ်ဗတ်သၟ	ကြိ	( ပိုတ်ကြိယာ`ဒှ်´ တောဲကုပိုတ်နာံ`ဗတ်သၟ´ ) ဒှ်ချောံ၊ ဒှ်ဗတေၚ်၊ သၠေက်အာဒှ်ချောံဗတေၚ်၊ တူဟေက်အာဒှ်ညံၚ်ချောံဗတေၚ်
ညံၚ်ဗတ်သၟ၊ နဲဗတ်သၟ၊ ရဴဗတ်သၟ	ကြိ-ဝိသေသ်	(သၠေက်သၠံၚ်အာ)ညံၚ်ကဵုချောံဗတေၚ်၊ နနဲဗီုချောံဗတေၚ်၊ ရဴချောံဗတေၚ်

(ဣဝွံ ဒှ်ပၟိက်အဲရောၚ်။ ပၟိက်တၠဝါသနာလိက်ပတ်မန်ပိုဲတံလေဝ် သၟိက်ဂွံတီကီုရောၚ်။ လဟီုအဲဝွံ မုတ်ကီု ဒွးကီု သၟိက်ကဵုချပ်စၚ်ခြၚ်ရ။ )

အကြီုလိက်မန်
ဗီုအစာကဝိမန်တမၠာတံမကြီုလဝ်
( ကံက်နူလိက်မေဃသန်၊ လိက်ဝွံ ကျာ်ဇၞော်ဥတ္တမ ဆန်လဝ်ရောၚ်။ )

သုတ်ဇာတ်ဂညိ	ဇိုၚ်ပိတကတ်၊
မၚ်ဇေန်မၚ်လာ	လွောဟာဇၟာပ်ကွတ်၊
လိက်ဒွက်ဆန်ဗ္ဒဟ်	ညံၚ်အတှ်ရတ်၊
သ္ကဵုဆက်က္ၜဝ်သၟတ်	အနာဂတ်တုန်။

သဂွံဗၠေဝ်ဆက်	ပုံကၞက်အဆတ်၊
တိုၚ်ဂုန်သာ်ဂှ်	ဗဒှ်လဝ်ဗ္ၜတ်၊
အိုတ်တမံညး	ဍုၚ်ရးပြာကတ်၊
ပုံလိက်ဒွက်သၟတ်	ဗၠးယုတ်မတ်သန်။

သၟိက်လန်ပ္တီညး	ထၜးပြာကတ်၊
သကဵုဂွံလ္ၚတ်	ကွတ်ညာန်လက်သန်၊
သြဇပါဇ	၀က်ကျပိုတ်ဗျန်၊
ညံၚ်ဇရှ်ေသြန်	ကှ်ေဇန်လဝ်တုန်။

သာံလုံပဲါဗၠး	သာံလှာန်သ္ဋးခၠန်၊
ရုဲတုဲလွောဟာ	ပိုၚ်ခြာဗိုန်က္ညန်၊
စှ်ဂၠဟ်သေသာတ်	တၞာတ်သအးဇၟူကၟန်၊
လိက်ပတ်ပိုဲပၠန်	ကှ်ေဇန်လဝ်တုန်။

ဒးထိုၚ်သးဟေၚ်	လုတ်ပြေၚ်ပလန်၊
ယရဴညးမွဲ	ဂုန်အဝဲအန်၊
ၜိုန်ဒးသ္ဂးလုတ်	ပၠုတ်ဂုန်ဒုဟ်ပၠန်၊
လိက်ပတ်ပိုဲမန်	ဆန်ဂလိုၚ်တုန်။

ညးနွံပညာ	ဇၟာပ်ဝေါဟာဆန်၊
ယဝ်ညးမွဲတုန်	ဂုန်ဟွံသၟဟ်န်၊
သ္တီပရဲညး	သ္တးလးဗိုန်က္ညန်၊
လိက်ပတ်ပိုဲမန်	ဗှ်ဝါတ်ပၠန်တုန်။

ဇၟာပ်သတ်တြုံဗြဴ	သ္ဂောံတီတဴပၠန်၊
သ္ဂောံဒှ်ကဝိ	မဂ္ညိကွတ်ဆန်၊
တဝှ်အိုတ်သီု	ကြီုလိက်ပတ်မန်၊
သ္ဂောံတီပိုတ်ဗျန်	နဲကဲပၠန်တုန်။

( လိက်ဟီုမ္ဂးဂှ် သၠပတ်ညးမချူလဝ်ဗွဲကဗျလၚ်္ကာဂှ် လိက် သၟိက်ဂး။ )

အ္စာကဝိမန်ဒယှ်တှ်တမၠာ ကေုာံဂလာန်နိဒါန်ညးတံမချူကှ်ေလဝ်ပ္ဍဲလိက်တံဂှ်တံဂှ်၊၊

သၠပတ်မန်မဂၠိုၚ်ဂၠၚ် ပိုယ်မဂွံဆို၀်ညာတ်ကေတ်လဝ် ပ္ဍဲအခိၚ်လၟုဟ်တံဂှ် ဒှ်ဒၟံၚ်ကွတ်တဲကျာ်ဇၞော်အ္စာအသွောံဖအိုတ်ဂှ်ရ ကဝိကျာ်ဇၞော်အ္စာအသွောံမွဲ ဒယှ်တှ်လောန်နူကဝိမသၟေဟ်တံဂှ်တုဲ ယၟုအ္စာကဝိမသှ်ေဒၟံၚ်တံ ဟွံပြာကတ်ကွေံကွေံ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ယၟုအ္စာကဝိတံဂှ် ညံၚ်ကောန်မန်ပိုဲ သ္ဂောံတီကေတ်ပၠန်ဂှ် ဗၞတ်မဂၠဲါဆဵု ချူပတိုန်ထၜးကဵု ပ္ဍဲမုက်လိက်ဗၠံက်လိက်ပတ်မည်ဏံရ၊၊ ပ္ဍဲဂလာန်နိဒါန်ညးတံမချူကှ်ေလဝ် ပ္ဍဲလိက်တံဂှ်တံဂှ် လၟေၚ်ဒဒှ်တဝှ်စလာဲညးတံ ဗွဲကမၞန် ညးတံ ချူထမံက်လဝ်ကီု၊၊ ယၟုညးမကှ်ေလိက်၊ အခိၚ်မကှ်ေလိက်မပ္တံသက္ကရာတ်၊ ဂိတု၊ တ္ၚဲဒိတ္ထဳ မံက်စွေက်၊ ဒၞဲါဒမံၚ်ညးတံမမံၚ်တံဂှ် ဂွံတီကေတ် ပ္ဍဲဂလာန်နိဒါန်လိက်ညးတံရ၊၊ ဒၟါဂှ်ရ ဂလာန်နိဒါန်မစပ်ကဵုပရူဒဒှ်ညးတံ ဗွဲကမၞန်ဂှ် အဲ ချူထၜးကဵုရ၊၊ ကသပ်အဲမွဲ မံက်တိုန်ကၠုၚ်သာ်ဝွံရ၊ ပရူဒဒှ်အတ္တုပ္ပတ္တိအ္စာကဝိမန်မဒယှ်တှ်ဂမၠိုၚ် သ္ဂောံလ္ၚတ်ဂၠိုက်ဂၠဲါသၟာန်သၟုက်တုဲ ယဝ်သ္ဂောံတက်တရးပတိတ်ဏာ ဗၞတ်လိက်ကၞပ်မွဲကၞပ်ဍောတ်မ္ဂး ခိုဟ်သန်ရောၚ် အဲမချပ်တဴသာ်ဝွံရ။

• ကဝိ ကျာ်ဇၞော်အ္စာအသွောံ (ဍုၚ်ဗဂေါဟံၚ်သာဝတဳ)

လိက်လောကသိဒ္ဓိဍောတ်
... (ဂလာန်နိဂီု) လိက်ဝွံဆန်ဗ္ဒဟ် ဟီုတွံမွဲတောၚ်၊ သက္ကရာတ်ရောၚ် မွဲတောၚ်ဟီုအာ၊ သက္ကရာတ်တၞံ ပ္ဍဲလ္ၚီကၠံၜါ (၁၁၀၂)၊ ဂိတုမာ်ဟေၚ် ပိမံက်သေၚ်ဟာ၊ တ္ၚဲဗြဴဗတိ ဆန်အဒိကၠာ၊ ပယျာံတက်မွဲ ပ္ဍဲဒိတ္ထဳၜါ၊ နက်သတ်ဟီုဂ္ညိ ၜါစှော်ပိကၠာ၊ လက်ကုံဟွံခြာ ပ္ဍဲအခါဆန်၊ ဒေသဋ္ဌာန်ကီု ပိုဲဟီုပျးပၠန်၊ ရးဍုၚ်ဟံသာ လလောၚ်ပြာသန်၊ ကွာန်အစွောံမာ နာမခုတ်ပ္တန်၊ ခုတ်ယၟုပကာန် တလကွာန်ပၠန်၊ ၜိုပ်ၜါအသဝ် သၟီဓဝ်ခုတ်ပ္တန်၊ သ္ဍိုက်ရတ်ပိကၠာ သဒ္ဓါလောန်သန်၊ သိုၚ်ဘာမွဲဟေၚ် ဇရေၚ်ကွာန်ပၠန်၊ ပ္ဍဲဘာဂှ်ပြဲ လိက်ဝွံအဲဆန်၊ လောကသိဒ္ဓိ ဒမၠိခုတ်ပ္တန်၊ စိုပ်ဒတုဲလိုက် ဒိုက်သိုက်ဟွံခၠန်၊ ၀ွံယမုလိက် တိုၚ်ပမိက်ဇန်၊ မူဟိုတ်ရောဂး လိက်ဝွံဒးဆန်၊ နူအဒိပၠန် ဍုၚ်က္တဴလောန်က္ဍၚ်၊ ဍိက်သၟီဗၠာဲသၟီ အနိၚ်ထမၞၚ်၊ ဟွံမွဲကုဒုဟ် ပဒုဟ်ဇၟာပ်တၚ်၊ ကတဴက္တာန်က္ဍၚ် ဇၟာပ်တၚ်အခါ၊ သာ်ဝွံတုန်ဂှ် အဒိဒှ်ကၠာ၊ ကာလဂှ်ရော ပ္ဍဲဗဂေါမာ၊ နာဲသာအံၚ်ပ္ညုၚ် စဍုၚ်ဟံသာ၊ ဂွံဒှ်မြုဝန် ပိုၚ်မန်ဗမာ၊ ဟိုတ်စံၚ်ပၠေၚ်ညး လုံဍုၚ်ရးကၠာ၊ သရာံပါပ်အိုတ် ရာန်သကိုတ်သာ၊ မံၚ်ဟွံပိုၚ်ပ္ကာန် ဒုၚ်ဟွံမာန်ကၠာ၊ တုဲက္တဵုဒှ်ဟေၚ် သပုန်သေၚ်ဟာ၊ ဒဒှ်ပိုဲကီု ဟီုပၠန်မွဲဝါ၊ ပြံၚ်တၞဟ်ဟာန် ဋ္ဌာန်ဖာဗြကၠာ၊ ဟိုတ်သာအံၚ်ဟေၚ် ပုန်အာသေၚ်ဟာ၊ နူဖာဗြဂး ပိုဲဒးပြးအာ၊ လိက်ပတ်အိုတ်သီု ထောံကၠေံလီုအာ၊ ပိုဲအာစိုပ်သွံ ကွာန်အစွောံမာ၊ ပ္ဍဲအစွောံဟေၚ် မံၚ်တဴသေၚ်ဟာ၊ သၟီၜိုပ်အသဝ် သိုၚ်လဝ်ကဵုဘာ၊ ပ္ဍဲဘာဂှ်ပၠန် ပိုဲတန်ဒၟံၚ်ကၠာ၊ ကောန်ညးအစွောံ ဂၠိုၚ်တိတ်စွံဘာ၊ ကဵုဗတောန်သၟတ် လိက်ပတ်ဇၟာပ်ရာ၊ လိက်တရေံဂး ထောံအိုတ်သအးအာ၊ လိက်ပတ်ဟွံမွဲ ပ္ဍဲဋ္ဌာန်ဂှ်မာ၊ သိက်အဲပဒး ဂွံပကတ်ကွးဘာ၊ ဂးတုဲအဲပၠန် ဆန်ပ္တိတ်လၚ်္ကာ၊ အဲဆန်လိက်ဂ္ညိ တၞံအဒိကၠာ၊ ၀ှ်အဲမဒှ် ကာလဂှ်မာ၊ ၜါစှော်မွဲဝှ် တိတ်ဒှ်ဟွံခြာ၊ အဲနွံပိုန်ဟေၚ် အစွောံသေၚ်ဟာ၊ သွက်ဂွံဗှ်ကၠဟ် ဂွံပ္ဍေန်ပ္ဍဟ်အာ၊ သွက်ဂွံသှ်္ၚာဲ လံလာဲဗွဲသွာ၊ သွက်ကောန်ကွးဘာ တီအာဂတ၊ သၟိက်ကဵုကွးဘာ ပညာစဳခၠ၊ သၟိက်ကဵုညာဏ်သၠဲ နဲပကာရ၊ သၟိက်ကဵုဂွံကၠာ ပညာက္ဍၚ်ပြ၊ ပညာနွံဟေၚ် စဳရေၚ်သဗှ၊ ပညာနွံသၟတ် လေပ်ကွတ်စဳခၠ၊ ပညာနွံသ္တိုတ် ဂွံဝေတ်စိုတ်ရ၊ ပညာနွံဆာဲ ဂွံဝေၚ်ပဲါပၠ၊ ပညာနွံကၠာ ဂွံဝေတ်ကာယ၊ ကာယပါၚ်စိုတ် ဝေတ်မာန်အိုတ်ရ၊ ဂွံဗၠးဒဒိုက် ဂွံသိုက်ဂတ၊ ဂွံဒှ်ထိုၚ်သး ဍုၚ်ရးသဗှ၊ ဇၟာပ်ကောန်ဂကူ အိုတ်သီုမူလ၊ ပ္ဍဲလိုက်ဂွံသိုက် ပလိုက်ဂတ၊ က္ၜးအတ္တဘဴ သွဝ်ဂွံစဴရ၊ သာ်ဝွံစိုတ်အဲ ဗွဲဨကန္တ၊ ဟိုတ်သာ်ဂှ်ရ ဒးပၠကွတ်ဆန်၊ အပ္ဍဲဆန်ဂှ် သာ်ဝွံဒှ်ပၠန်၊ ဒုဟ်ဆန်ဂၠိုၚ်ဝိုတ် သ္ဇိုၚ်ဗၠးအိုတ်သန်၊ ဒၞဲါညးမညာတ် သေသာတ်ဗိုန်က္ညန်၊ ညးမနွံကၠာ ပညာဇၟံကၟန်၊ လုတ်ဆန်တလး ဂွးဂိုၚ်လဝ်ပၠန်၊ ယြဴညးမွဲ ဂုဏ်မပြဲသန်၊ ကဵုဒှ်ကီုရ ဆပမိက်ဇန်၊ ဟွံဒးဂၞပ် ဂိုၚ်ပ္ညဳပ္ညပ်ဆန်၊ ပဂရိုဟ်ညိ ယုတ္တိဂကန်၊၊...

လိက်နယသမုဒြဳ
... ညာန်အဲဗီုသၞာ်ရတ် အိုတ်ကွတ်ဇၟာပ်တၠၚ်၊ နဲကဲကၠိုက်ကၠဟ်သၟတ် ကဵုဂွံတတ်ခလှၚ်၊ သ္ဂေဟ်ညာန်ပြဟ်ကျာ ဇၟောဝ်ကာသၚ်္ဂ၊ ဂမြံဇွောဝ်ဗၜၚ် ဂဵုမြဟ်ခၠၚ်ဗ္စဳ၊ လျးထဝ်ဂဵုသၠံၚ် အဒိတျရံၚ်သဳ၊ ပၠေၚ်ကၠေံဒမၠုတုန် ပ္ဍဲဃောပုန္နမဳ၊ သ္ဂေဟ်ညာန်တၟံတၚ် ကဵုမြဟ်ခၠၚ်ဗစဳ၊ ကဝိမစိုန်ဒှ် တဝ်စရှ်ဂၠိုၚ်ကျာ်သြဳ၊ အသွောံဝိဟာရ ထာဏမှာဘောဂဳ၊ ဘိက္ခုဂကောံသၚ် လတူသ္ဒၚ်ဂြဳ၊ ဆန်လဝ်လိက်နာမ နဲယျသၟုဒြဳ၊ နဲဗီုမှာသၟိတ် ဗတ်မန်တိတ်ဟီုပ္ညဳ၊ ပိုတ်ဗျန်ဝက်ကျတုန် နဲဗီုသုန္ဓရဳ၊ ဂလာန်မဒှ်ကြက် နဲဗီုအိန်တက္ခဳ၊ ဇၟန်တွိုန်လောကဳ ဂၠဲါပ္ညဳနဲအခဝ်၊ ဂိုန်တၞက်လၚ်္ကာဆန် ဟီုဖျေန်ဇမန်လဝ်၊ သတ်ဇန်တိက္ခညာန် နဳဒါန်ဒှ်အသဝ်၊ ရးဟံသာဝတဳ မြုဍုၚ်ကျာ်သြဳထဝ်၊ ဟီုဖျေန်ဇမန်လဝ် ညံၚ်ထဝ်နာရဳကာ၊ တၞံသက္ကရာတ်ဂှ် လ္ၚီကၠံပိစှော်ကၠာ ( ၁၁၃၀ )၊ ပ္ဍဲဖဝ်ရဂိုန်တုန် မသုန်စွေက်မြာ၊ သိုက်ကြပၠိုတ်လောန်ညိ နာဍဳပိဟွံခြာ၊ ပါတ်ပေၚ်လေံဒၟံၚ်ပၠန် ဂးပန်ဗိဇ္ဇနာ၊ ပိပြာန်အခဝ်ကၞာတ် ဟောရာတ်ပထမာ၊ တြိယၚ်စန္ဒခုတ် နဝၚ်ဗုဒ္ဓဝါ၊ ဒွါဒသၚ်သိုကြ္က ကြဳသၚ်အဒိတ်တျာ၊ ဆတ္တတြဳသၚ်စန် သတ္တပ္ညာန်ဗုဒ္ဓါ၊ သုရပိုတ်ဗုဒ္ဓ ဂြဟပိုတ်ဗုဒ္ဓါ၊ ဒိတှဳပန်ပြဲ ဂ္ညိ ဟတှိနက္ခတ္တာ၊ စန္ဒကောံလက်သၟဟ် လက်တူဂှ်အခါ၊ ဇၟန်ရုပ်အခဝ် ပ္တိုန်လဝ်ပ္ဍဲရိုတ်တာ၊ ဖဵုအဲလ္ၚောဝ်ပြၚ် ကျာ်ဓဝ်သၚ်ကၠာ၊ ဂမြၚ်ပညာရော ညံၚ်ဗုဒ္ဓဃောသာ၊ ဂိုန်ကၞက်လၚ်ကာဆန် အိုဿီုဒွက်ဗန္ဓာ၊ နဲကျာ်ဇမၞးမာ ကဵုတိုန်စိတ္တာညိ၊...

• ကဝိ ကျာ်ဇၞော်အ္စာဗြကြာဲ (ကွာန်ကံနှာတ် ကဒေါ)

• ကဝိ မၚ်ဍိက်လ (ဍုၚ်မုတ်တၟ)

လိက်ပဋ္ဌမဗောဓိ၊ လိက်သဳဓတ်
...အကြီုဒဒှ်ရ နာဲညးခေတ္တပိ၊ သၠးဘုံကၟိန်သွဝ် စှ်ေတန်ဂၠံဂဝ်မိ၊ ပထာဝရညိ သီုမန်ပိဘာသာ၊ ကဝိမၚ်ဍိက်လ နာမအဲသေၚ်ဟာ၊ ဟိုတ်ကံပကတူ ခနှံလဝ်နူတမၠာ၊ ဃောဒတိုန်ဗၠာဲ ဃောဂၠဲါမိတ်ပြဝါ၊ ကံဂှ်ကၠုၚ်ကြတ်ဆေဝ် ဒုက္ခဝေဒနာ၊ ညံၚ်သၟးသိန္နေရု စှ်ဗ္ဒန်စက္ခုဒွါ၊ ညံၚ်ဂိတုဒွံမတ်ဗြဲ နဲဂှ်ဥပမာ၊ လံညိဗ္ဒန်အာ သီုၜါနဲအန္ဓ၊ ဒဒှ်မပိုၚ်ခြာ လၚ်္ကာကွတ်ဆန္ဒ၊ ချူကှ်ေဟွံညာတ်ပၠန် ပိုဒ်ဗျည်အက္ခရ၊ သ္ဂောံဆန်ဗ္ဒဟ်လဝ်ညိ သ္တီုတိရောက။ သ္ဇိုၚ်သန်လအိတ်ရ ဖဵုဗ္ဒေက်ယာယသၟတ်၊ ပိုန်မၞိဟ်သီုပိုန်သွဝ် လွဳမာန်သီုဗွဝ်ရတ်၊ စသိုၚ်ဖဲလဲအဴ ဗွဲကြဴအနာဂတ်၊ ဒဒှ်ကျာ်တြဲမွဲ ဟၟဲညးပ္တောံၜတ်၊ ကဵုအဲဂွံဒှ်သၟတ် ပ္ဍဲအနာဂတ်ညိ၊ မတၟဍုၚ်ပသီ ဟံသာပြဲမြိဂၠိ၊ မန်ဒိုၚ်သီုမန္ဒ မညှဇၞော်ဣိဒ္ဓိ၊ ပၞောဝ်ကဵုရးမန်ပိ ဇာတိဒှ်မညှ၊ လမိုၚ်ဝါခရူ ဍုၚ်ၜါဒှ်မူလ၊ မဒှ်ဓိပ္ပတိကၠာ သန္ထာန်မိကဵုမ၊ ကာလစဳဇန်ဆက် ပိုဒ်ဗျည်အက္ခရ၊ ပ္ဍဲဒေါဝ်မြုဍုၚ်မတၟ ဒေသသ္ဗာန်ဖျာ၊ လ္ၚီကၠံတရဴစှော်(၁၁၆၀) ဒှ်သွဴသက္ကရာဇ်၊ မြေက္ကသဵုပုဏ္ဏမဳ ဒိဋ္ဌဳစှ်ပန်ကၠာ၊ ပ္ဍဲတ္ၚဲဗြဴဗတိ နကျတ်ကြိတ္တိကာ၊ ပယာံလက်မကဝ် ဇန်လဝ်အက္ခရာ၊ ဣိန္ဒောဒေဝတာ ရီုဗၚ်သ္ဍံၚ်သွာညိ၊ ပ္ဍဲဒေါဝ်ရးမန်ပိ တြးလဝ်ညာဏ်ညိတုဲ၊၊ ...

• ကဝိ မၚ်ဒေံဍောတ် (ဍုၚ်မုတ်တၟ)

• ကဝိ ကောအံၚ်ဇု (ဍုၚ်လိုၚ်ဗၠဲ)

• ကဝိ မၚ်ဍိက်ဓဝ် (ဍုၚ်လိုၚ်ဗၠဲ)

• ကဝိ မၚ်ကိန်

• ကဝိ မၚ်ယ

• ကဝိ မၚ်ဒေ

• ကဝိ မထဝ်စိုပ် (ကွာန်ဟၚ်ဂံါ)

လိက်သၟီစိၚ်
...ဖဵုအဲမလ္ၚောဝ် ဖျဝ်လဝ်သောစရိုတ်၊ ဘယဥပဒွါ ရောဂေါစှ်လ္ၚီကိုတ်၊ ကဵုဍေံလာဲလေၚ်အိုတ် ကဵုဍေံပၠိုတ်ဟုံညိ၊ ထဝ်စိုပ်ဒုၚ်နာမ အဂ္ဂမှာကဝိ၊ ပ္ဍဲရးဍုၚ်ရဳစိ သ္ၚိတဴပ္ဍဲဟာံဂံါ၊ တြဴစှော်အယုက်လောန် ညန်ကၠုၚ်ဇရာဗျာံ၊ က္တောဝ်က္ဍိုၚ်မတ်ဟွံသ္ဍာံ နွံပယာံကာလမွဲ၊ ဟိုတ်လဝ်သောဗၞုဟ် ပ္ၚဟ်လဝ်သူစရိုတ်ပ္ဍဲ၊ အကြီုတိပိုန်ကျာ်တြဲ ပ္ဍဲဘဝဆဒ္ဒန်၊ ဟိုတ်ဗြဴမဒက်ဝဲ ပ္ဍဲဂြိုပ်ဟေမဝန်၊ ဒၟါနူဗြဴပၠန် သ္ကန်ဒဲဒးလသာ၊ အကြီုတွံသတ်ဇာတ် နိပါတ်ပ္ဍဲဂါထာ၊ ဟိုတ်နွံဝါသၞာ သၟိက်ဂွံပြာကတ်၊ ပ္ဍဲကဵုသက္ကရာတ်တုန် ဟီုပ္ဍုန်လဝ်အဆတ်၊ လ္ၚီၜါကၠံ မသုန်စှော်ဒှ်ကၞောတ်၊ ( ၁၁၅၀ )ရာသဳတွံကြကတ် နက်သတ်ပုဗ္ဗသာန်၊ ဂုရုတိတ်ဒှ်တ္ၚဲ လက်မိန်ကုံမွဲဟာန်၊ တြးပတိတ်လဝ်ညာန် ပ္ဍဲထာန်ရးမည၊၊ ..... သက္ကရာတ်ဍုၚ်လ္ၚီၜါကၠံဒစာံစှ်ောသန် ဂိတုခ္ဍဲသဳပိမော် တ္ၚဲအ္ၚာ ဇိုၚ်ကၞေဟ်စိုပ်ဒတုဲရ၊၊ ...

လိက်ပတ္တစာရဳ
...ထဝ်စိုပ်ဒုၚ်နာမ အဂ္ဂမှာကဝိ၊ သန်ထာန်မိကဵုမ ဇာတိညးဍုၚ်ရေဝ်၊ တိက္ခညာန်သ္ဇုၚ်ကေဝ် ရးရေဝ်ဂွံပြာကတ်၊ တရဴစှော်အယုက်ဂံါ ဃောဂွံါဇရာထတ်၊ လှိၚ်မံၚ်ပ္ဍဲလၚ်ကာ နွံကဵုအ္စာရဝတ်၊ ပ္ဍဲကဵုကွာန်ဟာံဂါံ ပြဲဗျာံစိုပ်ကၞတ်၊ နာဲၚာ်တလစာ ဒုၚ်ကာရာဇာဝတ်၊ ပ္ဍဲရးဂွံပြာကတ် နွံကဵုသစ္စ၊ သ္ဍိုက်ဒၟံၚ်သာသၞာ ဆာန်ဒၟံၚ်ယဝစဏ၊ သုတ်ဓမ္မပါဒ ကြီုပတ္တစာရဳ၊ သၟိက်ကဵုခၞံကၠောန် ပ္ဍဲကဵုရးမန်ဇဳ၊ သၟိက်ပလဝ်သက်သဳ ဒေါ၀်ဗနဳရးဍုၚ်မန်၊ သီုစိုတ်မလၟောဝ် ဟီုဖအောဝ်ကဵုအဲဆန်၊ ပ္ဍဲကဵုသက္ကရာတ် ကၞာတ်လဝ်ဟွံယောၚ်ခၠန်၊ အတှစတ္တလိ မွဲဟာန်ဒွိသတန်၊ သဟဿဟွံယောၚ်ခၠန် ပ္ဍဲပလ္လဂုန္န၊ ပ္ဍဲကဵုရာသဳမိန် ချေံဗျုသိန္ဓဴဝ၊ ဒိတှဳစှ်သုန်ဟေၚ် ဟီုပြေၚ်တ္ၚဲဗုဒ္ဓ၊ လက်သိၚ်ဒှ်ပယာံ ဃောဂွါံဝေါသဒ္ဒ၊ ဂိုၚ်ရပ်တပ်ပခဝ် ပ္တန်လဝ်ဘဝဂ်ဂ၊ တဲပ္ဍဵုသိသ ကြီုပတ္တစာရဳ၊ ဂုန်ကောန်သံဘာချိုတ် ပ္ဍဲစိုတ်ဂၠိုၚ်ကၠၚ်ဟဳ၊ ကၠုၚ်စိုပ်သၟီဂမှဳ ပကီုလွဳဂွံဒှ်အရှန်၊ အဲသၟိက်ကဵုပြာကတ် ဗတ်ပိုဲဘာသာမန်၊ ဟွံလှဲဟွံက္ဍန် အဲတိတ်ဆန်လဝ်ရောၚ်၊၊ ...

• ကဝိ မၚ်ရောဂေါ ( ကွာန်ကြေဝ်ဏာ )

လိက်ကျာန်ယျေတ်
...ဆန်လဝ်လိက်မွဲ ပ္ဍဲရးမည၊ လိက်ကျာန်ယျေတ်ရ လ္ၚတ်နာမကၠာ၊ လိက်ဝွံကၠာတဲ ညးဆန်မွဲဝါ၊ လံလောန်အဆတ် ဂၠိုၚ်မြိပတ်အာ၊ ဒကုတ်ဖလုတ် ဇမောဝ်သ္ဂုတ်ခြာ၊ စှ်ေတိုန်ဂၠိုၚ်တောၚ် ယတိယောၚ်ယာ၊ ညာတ်လိက်ဝွံအဲ ပ္ဍဲစိုတ်သိၚ်သာ၊ လိက်ကျာန်ယျေတ်ဟေၚ် နူတၞံသေၚ်ဟာ၊ ဂလာန်မန်သၟတ် ကၠေံမြိပတ်အာ၊ လိက်ဝွံတူရူ ကၠာဲနူဗမာ၊ ဟိုတ်မန်ဟွံမွဲ အဲဆဵုဒးကၠာ၊ သၟိက်ဂဟဵုညိ တမိမွဲဝါ၊ အဲဆန်ပ္ညဳကၠာ မွဲဝါပၠန်ရောၚ်၊၊
...ပၚ်မှိၚ်မွဲတောၚ် စိုတ်ပယောၚ်ယာ၊ ပရူဒဒှ် ပိုဲဟီုတွံကၠာ၊ ဒေသသန်ထာန် ပ္ဍဲတွာန်ကြေဝ်ဏာ၊ ဥုံဘက်တိတ်ကျဝ် သၟဝ်ကျာဘာ၊ ဒေသဂှ်ကၠာ နူတမၠာပၠန်၊ ဒၞဲါထာန်ဂှ်သအး လိက်ဝွံညးဆန်၊ သၟိက်တီယၟု ကဝိ၀ွံပၠန်၊ နဂှ်ဏာတဲ ယအိုတ်ဒဲသ္ကန်၊ ပ္ဍဲအခဝ်ရ အခဝ်ဂပၠန်၊ သွောဏာတဲကၠာ သီုၜါမွဲဒွန်၊ အခဝ်ပိဟေၚ် ချူပြေၚ်မွဲပၞောန်၊ ဗှ်နာမအဲ ဂွံတီလောဲသန်၊ သက္ကရာတ်ဂှ် ပိုဲဟီုတွံပၠန်၊ လ္ၚီၜါကၠံအဴ တရဴစှော်ပန်၊ ( ၁၂၆၄ ) ပိစွေက်ပၠန် ပ္ဍဲမာ်ပ္တန်လဝ်၊ ဗတံတက်မွဲ နာံတ္ၚဲသ္ၚိသဝ်၊ အဲစဳဇန်ပြေၚ် လၟေၚ်အခဝ်၊ သ္ကဵုစေန်ဆက်အာ နာဂတ်ဆတ္တဝ်၊ စဳဇန်ပြေၚ်လဝ် အခဝ်စက္ကူ၊ သ္ကဵုဒှ်မ္ၚဵု ပူဂဵုမန္ဒ၊ သ္ဂောံပၚ်မှိၚ်ရော ဖျိုက်ဓဝ်သောတ၊ လိက်ကျာန်ယျေတ်ရ ဆန်ပၠလဝ်ရောၚ်၊၊ ...

လိက်ဗြရတ်ဣဏၚ်ကၚ်ရဳ
...ကဝိဗၠာဲတၟိဟေၚ် ပယျတ်ဟွံကေၚ်လွဳ၊ ပညာလေဝ်ၜတ်ဗေဝ် ညာန်ဘာန်အပၠေဝ်က္ဍၚ်၊ သၟိက်စံဝေၚ်ညာန်ညိ ဒမၠိဂၠဲါချပ်ဂြၚ်၊ ယွံဒေဝတဴသၞၚ် မၚ်မွဲသာသၞာ၊ ဗိုၚ်ရီုက္ဍံၚ်သွာညိ ကဝိ၀ွံဆန်ပညာ၊ မာံမံက်တိုန်ညးကော် နူကၠာဟွံဇၞော်မာ၊ ကြဴဝွံဇၞော်တိုန်အာ အစာခုတ်ယၟုတဏှ်၊ ယၟုတရေံကၠေံဗ္ဒန် တၟိပၠန်ဒုၚ်ဒယှ်၊ မၚ်ရောဂေါတုန်ဂှ် အစာခုတ်ဗ္ဒဟ်နာမ၊ ယၟုမိခုတ်ကီု ကၠေံလီုအာတုဲရ၊ မာံရောဂေါဒုၚ်နာမ ကာလလၟုဟ်ဝွံ၊ ညးကော်မံၚ်ဂြုဂြု သာ်ဝွံရသေၚ်ဟာ၊ ...... ပုံဗြရတ်ဒှ်ကြက် လဴဆက်ကၠုၚ်နူကဝ်တန်၊ ဂလာန်မဒှ်တၚ် အိုတ်ဗီုပြၚ်ဇၟာပ်တန်၊ အဲတိတ်တလးဆန် မွဲဝါပၠန်ရသေၚ်ဟာ၊၊ ...
...ပ္ဍဲသက္ကရာတ်ဂှ် ကလၚ်ဟီုတွံအာ၊ လ္ၚီၜါကၠံတိတ်ဒှ် ထပှ်စှော်ပိကၠာ၊ ( ၁၂၇၃ ) သွန်ပုဏ္ဏမဳ ဒိတ္ထဳဒစှ်ပန်မြာ၊ ပယျာံလက်ကုံပြဲ နာံတ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါ၊ သၟန်နက္ခတ္တ အကာသဂဵုမြဟ်၊ တွဳဗွိုၚ်သၟီစနြ္ဒာ ၜါစှော်ၜါဟီုတွံ၊ ပယျာံတက်ပိဂှ် ဆန်ဗဒှ်လဝ်လၚ်ကာ၊ သဗှဥပဒ္ဒဝေ ဒုရေကဵုသ္ၚောဲခြာ၊ သတြုသီုသၞဝဲ ဘဲယဲဝေဒနာ၊ ကာယျကဵုတန်သိုက် ဇၟာပ်ပရိုက်ကဵုပဲါအာ၊ သဗှဒေဝတာ ဗိုၚ်ရီုသ္ဍံၚ်သွာညိ၊ ဒၞဲါဒၞဲါအဲၜိုတ်ဆန် ပိုတ်ဗျန်သီုယတိ၊ ပကဵုယောၚ်ထဍိၚ် ၀ိ၀ိၚ်မှာရာညိ၊ ကြီုပုံဗြရတ်စိ ကိုပ်အဒိပထမ၊ ဆက်ကၠုၚ်နူတမၠာ ပြာကတ်ဒၟံၚ်ပ္ဍဲလောက၊ .... ပုံနူတမၠာပြဲ အဲဍိက်ဇန်ပြေၚ်ပ္ကောံ၊ ရှ်ေသှ်ေရဴဂဴလဝ် ဓဝ်ကျာ်တြဲနူတၞံ၊ အတှအက္ခရရမ် ခဏံလဝ်သွက်သတ္တး၊ သ္ကဵုမိၚ်မန်ပိရး ဟီုပျးလဝ်ညိဟိုဲ၊၊ ...

• ကဝိ အဂ္ဂဒိပ္ပ

လိက်သာရဝါန်
...ပညာမစိုန်ဒှ်ကၠာ ညာဏ်မှာသၟိၚ်ကဝိ၊ လေပ်ကွတ်ကာပ်ဗျဆန် ပ္ဍဲဒေါ၀်ရးမန်ပိ၊ ပၞောဝ်ဒေသပိရ မန်ဇၞော်ကဵုဣဒ္ဓိ၊ မန်ဒိုၚ်မန္ဒကၠာ မန်ဒှ်ဇာတိ၊ တြးပြေၚ်ဓမ္မဒါန် သ္ဂေဟ်ဒၟံၚ်ပ္ဍဲကဵုညာဏ်တြိ၊ လၟေၚ်ပိုဒ်ဗျည်ကၠာ အက္ခရာသီုကဵုပါဠိ၊ ဂမြၚ်ညာဏ်အ္စာ ပိုၚ်ခြာကေတ်ဒမၠိ၊ အတိုၚ်အဲရာဒနာစိ လပကဵုမြိပါ၊ ကဵုဒှ်ကျာ်မွဲသၟတ် ပ္ဍဲကဵုအနာဂတ်ကၠာ၊ လွဳရိယကျာ်တြဲသၟတ် ပကဵုဂွံဆောတ်မှာ၊ ကဵုဂွံက္တဵုဒှ်ညိအဴ နုဘဴမှာဒေဝါ၊ ဂလာန်သ္ဇိုဟ်ဂၞက် သ္ဇိုၚ်သာဒးဟီုအာ၊ ဒေဝဇၞော်နုဘဴ ဍိက်ရဴဂဴသေၚ်ဟာ၊ အဂ္ဂဒိပ္ပ ဂးနာမအဲကဝိကၠာ၊ ကာလစဳဇန်ဆက် ပိုဒ်ဗျည်အက္ခရာ၊ လ္ၚီကၠံသၞာံ စှ်ဒစာံဟဂွံမှာ ( ၁၁၁၈ )၊ ဒှ်သက္ကရာဇ် ကၞာတ်လဝ်ဇိုၚ်ပါဒ်သချာၚ်္၊ သ္ပလဝ်ဝါသနာ ထာဝရညိ၊၊...

• ကဝိ နာဲသုနက္ခ

လိက်သၟီရာံ
...အဲပြေၚ်လဝ်စိ သိဒ္ဓိ၀ကျ၊ တိုၚ်လၚ်္ကာပၠန် လၟေၚ်ဆန္ဒ၊ ပ္ဍဲဍုၚ်တုန်ရ ရာဇာဓနဳ၊ ပ္ဍဲရးဒေသ အၚ်ဝကျာ်သြဳ၊ ယၟုလိက်ပညဳ သၟီရာံသဳဒါ၊ ယၟုကဝိ သၟိက်တီညိဟာ၊ နာဲသုနက္ခ နာမသဒ္ဓါ၊ ဗွဲကမၞန်ကၠာ ဂၠဲါဆန်အာပ္ညဳ၊ ဂလာန်သ္ဇိုဟ်နက် ညံၚ်အိန်တက္ခဳ၊ ကဵုဂွံတီရော ဇၟာန်ဇန်လောကဳ၊ တိတ်ဆန်လဝ်ပ္ညဳ သၟီရာံကဵုသဳဒါရောၚ်၊၊...
...နိဒါန်ဟီုသ္ကဲ လိက်ရာံမွဲတောၚ်၊ ဂမှဳမွဲရောၚ် ပြဲဂၠေါၚ်ဂကူ၊ ယၟုညးခုတ် ဂးဥတ္တမ၊ ဥယေန်စက်ကိုၚ် ဂၠိုၚ်သန်ဂကူ၊ ဒၟံၚ်တဴတူရူ ဒ္ဂူအိန်ရဳပန်၊ နူဥယေန်သွံ ကၠောံကဵုအဲဆန်၊ ပုံသၟီရာံဂှ် ကၞာၚ်ဒှ်ဂၠိုၚ်သန်၊ ပ္ဍဲဍုၚ်သေံရ သ္ပပြာကတ်လောန်၊ ဝေါဟာမန်ဂး ကဵုစဳပျးဆန်၊ တလးသ္ဇိုၚ်ကၞာတ် လိက်ဝွံဝါတ်သန်၊ နူဥယေန်အဵု ကၠုၚ်ကဵုအဲဆန်၊ အၚ်ဝစေတ်ကိုၚ် ကဝိဂၠိုၚ်လောန်၊ စိုပ်ဥယေန်ပၠန် ရးမန်တွဵု၊ ၚဳဂၠိပ်ဇၟာပ်ဂၠံၚ် အဲချပ်ရံၚ်အဵု၊ ပုံရာံဖအိုတ် သဳဒါဟိုတ်ဖဵု၊ ဟီုစဟွံဒး ကွေတ်ရးတွဵု၊ ကဝိကၠာအဵု ဇၞော်တၚ်ဃဵုပြဲ၊ ကဝိတမၠာ ဆန်လိက်ကၠာတဲ၊ ညာန်ဘာန်ပြဲလှဲ နဲအကာသဂၚ်၊ ဒၞဲါဟီုကၠုၚ်ကၠာ ဟွံပါလၞၚ်၊ ညာန်နဲဍာ်ဆၚ် တၚ်တှ်သ္ဇိုဟ်လောန်၊ ကြီုသၟီရာံဇဳ ကြီုသဳဒါပၠန်၊ လၚဵုတမး စဳပျးစိုတ်ဇန်၊ လၚဵုဘၚ်ဘုဲ ဟွံတီထုဲတ္ၜန်၊ ပ္ဍဲစိုတ်အဲပၠန် ချပ်ဗိုန်စန်စာ၊ ချပ်ဝါတ်ကွေံဟေၚ် လိက်ဝွံသေၚ်ဟာ၊ ဖျိုန်ဖျန်ဆန်ကၠာ ချပ်အာဟွံဒး၊ ချပ်ရံၚ်ဇၟာပ်ဂၠံၚ် သြိုဟ်ညံၚ်ဒကး၊ လိက်ဝွံမဂး တလးဝါတ်သန်၊ ကြီုသၟီရာံဇဳ မိသဳဒါပၠန်၊ ညံၚ်ကဵုဂွံဒး အဲတလးဆန်၊ အဲတလးဂှ် ကၞာၚ်ဒှ်ဂၠိုၚ်သန်၊ အဲဇၞော်အာရ မောဟဂၠိုၚ်လောန်၊ ဟီုကၠာဝိုတ်ပၠန် ဟီုပၠန်ဝိုတ်ကြဴ၊ အယုက်အဲဂှ် ဒစိတ်စှော်တြဴ၊ ပ္ဍဲစိုတ်အဲအဴ ဍေံက္တဴလောန်သန်၊ ပ္ဍဲစိုတ်ဟွံမြဟ် လိက်လၞုဟ်ဆန်၊ ပုံရာံဝွံဂှ် ဂၠဲါပ္တိတ်ဗ္ဒဟ်ပၠန်၊ သ္ကဵုဂွံတီအဴ တြုံဗြဴဇၟာပ်ဇန်၊ ပ္ဍဲစေတ်ကိုၚ်ပၠန် ဆန်လိက်ဝွံဂှ်၊ သက္ကရာတ်သမ္တီ လ္ၚီကၠံပန်စှော် ( ၁၁၄၀ )၊ ဒစိတ်မံက်ကၞာတ် ဒုရသာတ်ဂှ်၊ တ္ၚဲသိုက်တက်ပိ သၟဝ်တ္ၚဲဂ္ညိမြဟ်၊ မြေက္ကသဵုပြဟ် ဒှ်နက်သတ်ကၠာ၊ ပ္ဍဲလက်မိဟ်တုန် ပ္ဍုန်အက္ခရာ၊ အိုတ်ဒေဝတဴ သ္ဍဴစက္ကဝါ၊ မၞးတံသ္ဍံၚ်သွာ ရီုပညာညိ၊ ပ္ဍဲဒေါ၀်မန်ပိ ဆန်လဝ်ညိတုဲ၊၊ ...

• ကဝိ ကောန်ဍး ( ကွာန်ကၠအ်သတ် )

လိက်ကကၠာ်
...မၚ်ကိန်မၚ်ယလေံ မၚ်ဒေံသၟီကဝိ၊ ဓယှ်မံၚ်ပ္ဍဲကွတ်ဆန် ပ္ဍဲဒေါ၀်ရးမန်ပိ၊ စသိုၚ်မၞိဟ်ဖဲ ကြဴတဲသ္ကန်က္လိ၊ မဟာသၟိကဝိ ကလှိလောန်စဴအာရ၊ ဟံသာဝတဳပၠန် ဍုၚ်မန်ဟေၚ်နာမ၊ လမိုၚ်ဝါခရူကၠာ ဍုၚ်ၜါဒှ်မူလ၊ ဍုၚ်ဇြာတိတ်ဟီုပၠန် ရးမန်ဒမံၚ်ထာဏ၊ ပ္ဍဲကွာန်ကၠံသတ်ပ္ကာန် ဒှ်ထာန်မိကဵုမ၊ ဒှ်မံၚ်ဓိပ္ပတိ ဇာတိနူမူလ၊ လမုဟ်ဝွံတုန်စိ ကွိဍောတ်အောန်ညာဏ၊ မဒုၚ်လဝ်ယၟုပၠန် ကောန်ဍးဟေၚ်နာမ၊ ဆန်ဗဒှ်လၚ်ကာပၠန် ပိုတ်ဗျန်အက္ခရ၊ ပုံဗဂီုနူတမၠာ ကၠောန်ဏာဗ္ဒဟ်ဆန္ဒ၊ လိက်ဝွံကကၠာ်ရ ခုတ်လဝ်နာမကၠာ၊ ကာလစဳဇန်ဆက် ပိုတ်ဗျန်အက္ခရာ၊ ပ္ဍဲကဵုသက္ကရာတ်သ္တီ လ္ၚီၜါကၠံဒ္စာံစှော်ၜါ ( ၁၂၈၂ )၊ ပ္ဍဲဂိတုအသာတ်တုန် စှ်သုန်မော်ဟွံယောၚ်ခြာ၊ သှ်ပတဴဓဝ်သတိ ရတ်ပိ၀န္ဒနာ၊ ညံၚ်ကဵုတၠသၞေၚ်သၟဟ် ဇာပ်ရှ်ဍောၚ်ဂန္ဓာ၊ ညံၚ်မှာလေံဂ္ညိ ဂၠဲါရတ်ရဇိကၠာ၊ ညံၚ်မာလှာကာရ ဇန်ပ္ညဳပုပ္ဖကၠာ၊ လ္တူကၞေၚ်ပ္ဍဵုတဲစှ် ကေမ်လွဟ်သၞာ်ပညာ၊ တတ်ပဒေါံဓဝ်မောဟ ပ္ဍဲဒမၠုစိတ္တဂွါ၊ ဂိုၚ်နၚ်စဳဇန်ဆက် ပိုတ်ဗျန်အက္ခရာ၊ ရနုက်ဗပေၚ်လဝ်ပ္ညဳ ပါရမဳဟေၚ်မွဲဝါ၊ အဲဍိက်ဗ္ဒဟ်လဝ်ကၠာ လၚ်ကာကွတ်ဆန္ဒ၊ ပတံကၠုၚ်ပါရမဳ ပ္ညဳမံၚ်ပ္ဍဲဒါန၊ မၚ်မွဲလဝ်ဓဝ်သဳလ ပဒေက်မံၚ်ကာယပၠန်၊ ရာဒနာလဝ်ပ္ညဳ ပါရမှဳဟွံဂွံခၠန်၊ ပညာဓိကပြဲ အဲဍိက်ပလဝ်ပၞောန်၊ ညံၚ်သ္ဂောံဒှ်ကၠာ ပါရမဳအဲတိတ်ကၠောန်၊ ပတိတ်လဝ်ပါၚ်တုဲပၠန် မွဲတန်ဟွံသေၚ်ဟာ၊ ဖဵုကုသဵုအဲဂှ် ကဵုမြဟ်ဂတကၠာ၊ ကဵုနွံကုညာန်ရ သုတသဵုပညာ၊ ပတောံၜတ်ပကဵုမာန် သီုညာန်ပရှ်ကျာ၊ အိုတ်သီုပိတကတ်ပၠန် မွဲတန်ကဵုပိုၚ်ခြာ၊ သီုညာန်သမ်ဗိဒါ ကဵုမြာဂတညိ၊ အဘိညာန်တြဴတန် ပကဵုဂွံခၠန်ညိ၊ ပညာကဵုစိုန်သ္ကီု အိုတ်သီုပ္ဍဲဘုံပိ၊ စာဂမသုန်ဂှ် ကဵုသၟဟ်ညဳသာစိ၊ ပါရမဳစှ်ဒမၠိ သီုကဵုပိစှော်ကၠာ၊ ကဵုဂွံဍိုက်ပေၚ်ပၠန် မွဲတန်ပကဵုခြာ၊ ဒဵုကဵုဒှ်ကျာ်တြဲ အဲပတ္တဏာ၊ ကဵုမြာဂတညိ ဒမၠိဗွဲမသွာ၊ သတ်တံမဟဳမံၚ် ပ္ဍဲကဵုဂၚ်သံၚ်သာ၊ ကဵုဂွံဟံၚ်ဖျဴဏာ ခန်လွာဍုၚ်နဳဗှာန်၊၊...

• ကဝိ မာံတောအ် ( ကွာန်တံၚ်ပိုအ် )

• ကဝိ မဟာကြၚ်
  

လိက်ကာကဒိပ္ပ
...လပုဟ်တဲစှ် သၟဟ်ပဒုမ္မော၊ လ္တူဒလာၚ်ကၞေၚ် အဲပြေၚ်ပတူ၊ လ္ၚောဝ်ဗုဒ္ဓရတ် အထောတ်လောကော၊ ပတလကၠာ ပိုန်ၜါသီုဆော၊ ညိဟွံမွဲမာ တဏှာကၠေသော၊ ဂြၚ်တီဓဝ်သၟတ် ပြာ်သတ်လောကော၊ ဓဝ်ကျာ်ပၠန်သ္ကဲ ပြဲလောန်နဂ္ဃော၊ ညးမဖအာဒ္ဂေတ် တိုၚ်လၟေတ်ဓမ္မော၊ ဓဝ်ဗက်မၚ်မွဲ သ္ၚဲအပဲါယျော၊ ဇိုန်ကဵုတသိုက် သတ္တလိုက်ရော၊ သာ်ဝွံဂုန်ဓဝ် အသဝ်လောန်သြဲ၊ နဒကှ်တဲ အဲလ္ၚောဝ်ပူဇာ၊ သၚ်အရဳယျး ကွးကျာ်ဗုဒ္ဓေါ၊ ဟိုတ်ကလၚ် ပၚ်မိၚ်ဓမ္မော၊ နူသန်ထာန်သအး စ္ဍးကၠေံရောဂေါ၊ ဒှ်တိပိုန်ရော သတ်ပ္ဍဲလောက၊ နခၠံသၟိပ်တဲ အဲဍိက်လ္ၚောဝ်ပၠ၊ လ္ၚောဝ်ဇိုၚ်အစာ မဟာဂုဏ၊ ပ္ကေၚ်ပ္ကတ်လဝ်အဲ ပ္ဍဲကွတ်သဗှ၊ ညံၚ်သ္ဂောံစိုပ်သိတ် ပ္တိတ်ဇြဟတ်ရ၊ ချူကဵုပ္ဍေန်ဗှ် တၚ်တှ်နဲယျ၊ ညးကောန်စဴကီု သီုလမုဟ်ရ၊ ကၠုၚ်ရီုဆောံမ ညာဏအဲညိ၊ ဒၞဲါအဲချပ်အာ လ္ပကဵုပါမြိ၊ စိန္တာကဝိ ညိလ္ပကဵုယောၚ်၊ ပရောဒဒှ် အဲတွံကဵုရောၚ်၊ နသောတဂၠံၚ် ထံၚ်ကလၚ်ညိ၊ နာမအဲကၠာ မဟာကြၚ်ဂ္ညိ၊ ပလဝ်ဝါသၞာ ပ္ဍဲရာကဝိ၊ အယုက်အဲအဴ ပိစှော်တြဴဂၠိ၊ ကာကဒိပ္ပ လိက်ရဆန်ဂ္ညိ၊ သွက်ထ္ပိုဲဗၠာဲဘာ ဗှ်ကၠာအဒိ၊ မွဲၜါတြဴသၟတ် အတှဆတ်ဂ္ညိ ( ၁၂၆၈ )၊ လၟိဟ်သက္ကရာတ် အသာတ်ဇြုံစိ၊ ပန်စွေက်ယုတ္တိ သတီညိဗၠာဲဘာ၊၊...

ဂလာန်ဗစန်...ပ္ဍဲပုံဗြရတ်ဣဏၚ်ကၚ်ရဳဝွံ ဗီုမအခဝ်လ္ၚဵု ကဝိမၚ်ရောဂေါမချူကှ်ေလဝ်တံဂှ် တၞဟ်ခြာနူကဵုမအခဝ်လၟုဟ်ဏံညိည နွံတဴရ၊၊ ပမာတုန် - ( သြ ) အခဝ်ဝွံ ပ္ဍဲလိက်ပတ်ပိုဲမချူကှ်ေဒၟံၚ်လၟုဟ်ဏံ သွဵုလေဝ်ဒှ်မာန်၊ သဗျဉ်လေဝ်ဒှ်မာန်၊ သကၟက်ရ ( ပ္တိတ်ရမျာၚ်-သရ) လေဝ် ဒှ်မာန်၊၊ ( သြ ) အခဝ်ဝွံ ယဝ်ဒှ်သွဵုမ္ဂး ကဝိမၚ်ရောဂေါ ချူကှ်ေလဝ်ဗီုပြၚ်တၞဟ်ခြာဒၟံၚ်ညိကီုရ၊၊ စၞး( သြ ) သွဵုဂှ် ညးချူ ( အြ ) သွဵု မဖှ်သာ်ဝွံ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပ္ဍဲပုံဏံ တၠဝါသနာလိက်ပတ်မည်ပိုဲတံ ဆက်ဗှ်အာဂတတေံပၠန်မ္ဂး သ္ဂောံဆဵုညာတ်ကေတ် ( အြ ) သွဵု မဖှ်သာ်ဂှ်ရောၚ် အဲ မိက်ဂွံစွံဂလာန်ဗစန်၊၊

တိလောကနာထ အဂ္ဂသမ္ဗုဒ္ဓါ၊ ကျာ်တြဲဇမၞးမာ ဂုန်ဇၞော်ပပြာကတ်၊ ပိစှော်မွဲဘုံအဴ၊ ဂွံပိုၚ်တဴအဆတ်၊ ဝိနဲသုတ်ပြမတ် သီုပိတကတ်ပိ၊ လျးတရဴခၠၚ်သွဝ်၊ ဂြၚ်ဓဝ်သၟဝ်ဗောဓိရုက္ခာ၊ ဒက်ထွာဲဇမၞးဟာန် ဂြၚ်ဓဝ်ဇၞးပၞာန်မာ၊ ဂွံဇၞးမာတုဲမာ၊ နာဲသာကျမူဏိ၊ ဗရုဲပတိတ်လျးတြဴ ခၠၚ်တဴဒိုဟ်သ္တုံဇွိ၊ ဂှ်ကျာ်မစိုန်ဒှ်၊ တဝ်စရှ်ညးဘုံပိ၊ အဟံဝန္ဒာမိ ကြိလောကနာထ၊ နဝလောကုတ္တရ နာမဍောၚ်ဓမ္မာ၊ အဲဍိက်လ္ၚောဝ်ကွာဲ ဓဝ်ကျာ်တြဲနာဲသာ၊ သမုတ္တိအရဳယ အဂ္ဂသာဝကာ၊ သ္ဂုတ်ကၠေံကိလေသာ၊ ဓဝ်တဏှာသီုရာဂ၊ သၟတ်ဍုၚ်အမတံၚ် ဟံၚ်သတ်ပ္ဍဲလောက၊ နူကဵုဂၚ်သံၚ်သာ၊ ကၠောံအာနိဗှုတ၊ ဂိုန်သၚ်အရဳယျ ထေက်ပပူဇဴပၠန်၊ သမုတ္တိသၚ်ပ္ညဳ၊ ဂၠိုၚ်လွဳပရာလောန်၊ မပ္ကၚ်ရၚ်လဝ်ပၠန် သီုဒွန်ပိတကတ်ပိ၊ ဝိဓုရသီုၜါ၊ လ္ၚတ်ကျာ်နာဲသာစိ၊ ဂုန်သၚ်ၜါပြကာ အဟံဝန္ဒာမိ။ ။

သက်သၟီတုဲကီု လ္ၚောဝ်သီုရတ်ပိ၊ မာတာသီုပိတု ဂုရုပဇ္ဇျာဂ္ညိ၊ ပၟၚ်လိုက်သီုညးပန် ပြဲသန်ဇၞော်ဣဓိ၊ စတုမရှာတ်စိ သီုဝိနာယကာ၊ ဗဳသၞုမှာရာဇာ သီုမှာပြမေသွဝ်၊ ပြမေသြဳပြမေသြာန် မာဲလို၀်ပြမာန်ကျဝ်၊ မိစဏ္ဍဳဗြဴသွဝ် ဟီုလဝ်သီုစဏ္ဍာ၊ မိစဏ္ဍဳဗြဴသွဝ် ဟီုလဝ်သီုစဏ္ဍာ၊ ဒေဝတဴမိနိန္ဒြာ သီုကိုဝ်မှာဗဳနာဲ၊ သရဿဝတဳကၠာ ဝိနာယကဆာဲ၊ တဲစှ်ပပၞာၚ်ထဝ် အဲဍိက်လ္ၚောဝ်တွာဲ၊ အိန်ဗြီုယီုမာဆာဲ ဂၠိုၚ်ဒၞဲါမှာဒေဝါ၊ မနဳမေခလာ စက္ကဝါသုန္ဓရော၊ ပၟၚ်ဟေမဝန် ဂၚ်ဇၞော်ပဉ္စမော၊ ဒေဝတဴဂြိုဟ်ဒ္စိတ် ဒသမှာဒိဿာ၊ စန္ဒောသူရိယျော မေဃောသမိန္ဒြာ၊ မၚ်သန္တပ်ပြဘန် မၚ်ဟေမဝဏ္ဏာ၊ ဘုမ္မဇိုဝ်ရုက္ခဇိုဝ် အကာသဇိုဝ်ဒေဝါ၊ ဂဟပ္ပတိဒေဝဳရော မေဃောသၟီဝါတာ၊ ဖိုဝ်အဲဍိက်ယိုက်တုန် အိုတ်ဇၟာပ်ဂုန်ဒေဝါ၊ ညာန်အဲညံၚ်ဍာ်ဆၚ် ဇၟောဝ်ဂၚ်ဇမ္မုနာ၊ ဇွောဝ်တဍိၚ်သောဝ်တိတ် ဂၚ်ဇၞော်သမိန္ဒြာ၊ ညာန်အဲညံၚ်သၞာ်ရတ် တတ်ကြေဝ်ဒကှ်သွာ၊ သ္ဂုတ်အာလှၚ်လှၚ် ညံၚ်ဗီုလၚ်ဂတာ၊ ညံၚ်ပရှ်ချေံသိန္ဓဴ ညာန်အဲကိုဝ်စဴမြာ၊ ညာန်အဲကိုဝ်ဂွံဒှ် နဲဂှ်ဥပ္ပမာ၊ ဒၞဲါဒၞဲါအဲၜိုတ်ဆန် ပိုတ်ဗျန်အက္ခရာ၊ ညိပကိုဝ်တဍိၚ် ဝိဝိၚ်လီုမှာရာ၊ ယိုက်ဂုန်ညးတမၠာ မဟာသၟီကဝိ၊ စိန္တာကဝိမွဲ သုတညာန်လှဲဂၠိ၊ မွဲအတှကဝိ သီုပတိဘာန၊ ပ္ဋဲဒေါဝ်ရးမညှ ပတၠညာန်ဂမြၚ်၊ ကဝိပန်ဇၞော်နူဘဴ ဒယှ်တှ်ကၠဴထၚ်၊ ညာန်ညံၚ်အတှ်ရတ် ပြာကတ်ဇၟာပ်ဒိုဟ်ကၠၚ်၊ ဂုန်ကဝိမပြဲက္ဋၚ် ပၚ်ယို၀်လဝ်တူသိသ။
ကဝိဇၞော်နူတမၠာ စဴအာသွဝ်တုဲရ၊ ကဝိဗွဲကြဴဂတ ဗြကြာဲတလညာန်၊ ပ္ကၚ်ရၚ်လဝ်ဂုန္နိ ကဝိဇၞော်လောန်လာန်၊ ကျာ်အသွောံတိက္ခညာန် တဴထာန်ရးဟံၚ်သာ၊ နူဂှ်ဆက်တိုန်ဂတ ပ္ဍဲဍုၚ်မတ်တၟကၠာ၊ ကဝိမၚ်ဍိက်လ မၚ်ဒေံဍောတ်ရသေၚ်ဟာ၊ ဒေါဝ်မြုမတ်တၟကၠာ ကဝိၜါညာန်ဂဵုမြဟ်၊ ပ္ဍဲကဵုဍုၚ်လိုၚ်ဗၠဲ ကဝိမွဲတၟေၚ်တဏှ်၊ ကောအံၚ်ဇုညးကော် ကဝိဇၞော်နူအဓာန်၊ မၚ်ဍိက်ဓဝ်တုန်စိ ဇၞော်ကဵုပတိဘာန်၊ မထဝ်စိုပ်တိက္ခညာန် တဴထာန်ဟၚ်ဂါံတွံ၊ ကဝိဇၞော်နူအဓာန် နွံညာန်ဇၞော်ကြဳဇှ်၊ လတူသိသအဵု အဲဍိက်ယဵုစရဟ်၊ ဖဵုအဲဍိက်ယဵုတုန် အိုတ်ဂုန်ညးတံဂှ်၊ ညာန်အဲကဵုဂွံဒှ် ညံၚ်နဲသာ်ဂှ်ကၠာ၊ ဒၞဲါဒၞဲါအဲၜိုတ်ဟီု ဝိဝ်ၚ်လီုမှာရာ၊ လ္ပကဵုဆိတ်လှောဲ တၚ်နဲဗီုပမာ၊ ဖျုၚ်ရဟ်သာဲက္တောဝ်ညး လုံရးစက္ကဝါ၊ ဖဍောၚ်ဝေၚ်ညာန်ဂ္ညိ နဲကဝိလၚ်ကာ၊ နဲကဝိမဒှ်ကြက် ဆက်ကၠုၚ်နူတမၠာ၊ ဗဒှ်လဝ်ဝါသၞာ ကဝိမှာတလလွဳ၊ နဲကဲမဂၠိုၚ်သ္တီု ညံၚ်ဗီုအိန်တက္ခဳ၊ အလုံဍုၚ်ရးကၠံၚ် ကဵုဒှ်ဒၟံၚ်သက်သဳ၊ စိုပ်ဂုန်မိဗြဴရတ် သရဿဝတဳ၊ ကဝိဗၠာဲတမိဟေၚ် ပယျတ်ဟွံကေၚ်လွဳ၊ ပညာလၜေတ်ဗေဝ် ညာန်ဘာန်အပၠေဝ်က္ဍၚ်၊ သၟိက်စံဝေၚ်ညာန်ညိ ဒမၠိဂၠဲါချပ်ဂြၚ်၊ ယွံဒေဝတဴသၞၚ် မၚ်မွဲသာသၞာ၊ ဗိုၚ်ရီုက္ဍံၚ်သွာညိ ကဝိဝွံဆန်ပညာ၊ မာံမံက်တိုန်ညးကော် နူကၠာဟွံဇၞော်မာ၊ ကြဴဝွံဇၞော်တိုန်အာ အစာခုတ်ယၟုတၞဟ်၊ ယၟုတြေံကၠေံဗဒန် တၟိပၠန်ဒုၚ်ဒယှ်၊ မၚ်ရောဂေါတုန်ဂှ် အ္စာခုတ်ဗ္ဒဟ်နာမ၊ ယမုမိခုတ်ကီု ကၠေံလီုအာတုဲရ၊ မာံရောဂေါဒုၚ်နာမ ကာလလၟုဟ်ဝွံ၊ ညးကော်မံၚ်ဂြုဂြု သာ်ဝွံရသေၚ်ဟာ၊ လောဘသီုဒေါသ မောဟဓဝ်ပိကၠာ၊ စဳပျးကိုဝ်ယးတၟး ညံၚ်သၟီတ္ၚဲဇၞးအန္ဓာ၊ နာဲယာန်စိၚ်ဆဒ္ဒန် လျးသာ်သြန်အပၠာ၊ ဒးဃောဂွံါသန္ၛာ နာံသာရဒဥတု၊ ဃောဗပေၚ်ပုဏ္ဏမဳ လျးဗ္စဳခၠၚ်တသု၊ သၟန်နက်သတ်တဝဳ ဗိုၚ်သအဳသၟီဂိတု၊ ပၠလျးသာ်သြန်အဴ ဗက်ဗ္ဒဴပၞာန်ဒမၠု၊ ဇက်တိုန်တ္ကံဇံမု လျးခၠၚ်တသုအူ၊ ပ္ဍဲဂၠံပေါက္ခရ ဂၞကျာ်ၜါဒၟံၚ်ဒ္ဂူ၊ မွဲသၠောံယာတ်သာ်သြန် မွဲပၠန်ယာတ်ချီုအူ၊ ပံက်မုက်ကအဳဒစး ကို၀်နာဲညးယာန်ဇၟူ၊ သ္ဋိုက်မၠိုက်စိုတ်လအိတ် ဂွံညာတ်မိတ်တမ္ၚူ၊ ပၞာန်ဒမၠုဒြေပ်ဗြူဗြူ ဖေက်သူဒြေပ်ကမၠေဝ်၊ ညာန်အဲကိုဝ်ခၠၚ်မြဟ် ပမာသာ်ဂှ်လေဝ်၊ ပ္ဍဲဒေါ၀်သဟာဲဂမၠိုၚ် ကိုဝ်ထိုၚ်သးအရေဝ်၊ ဝေါဟာမဒှ်ကြက် ပုံကၞက်သဂါပၠေဝ်၊ ကဝိနူကၠာစိ ဆန်လိက်အဒိကေ၊ ဇမောဝ်လၚ်ကာပၠန် ပိုတ်ဗျန်ဍေံဟွံပၠေဝ်၊ အဲတိတ်ဆန်ပလေဝ် မွဲဝါပၠန်သေၚ်ဟာ၊ ပုံဗြရတ်ဒှ်ကြက် ဆက်ကၠုၚ်နူတမၠာ၊ ဂကောံဗြဴယက္ခဳ ဣဏၚ်ကၚ်ရဳကၠာ၊ ဟိုတ်ဒါန်ဝါသနာ ကတ္တာဓိကာရ၊ ဂွံပတံလဝ်သေၚ်ဟာ ကိုပ်ကၠာဂၠိုၚ်ကိုဝ်ဘဝ၊ ဂွံသၟဟ်န်ရၚ်သ္ကံရ ဂွံခယျမွဲဖုန်သ္ဋဳ၊ ဟိုတ်ပတံလဝ်ပါရမဳ မွဲဒၞဳဂွံသၟဟ်န်၊ ပုံဗြရတ်ဒှ်ကြက် လဴဆက်ကၠုၚ်နူကဝ်တန်၊ ဂလာန်မဒှ်တၚ် အိုတ်ဗီုပြၚ်ဇၟာပ်တန်၊ အဲတိတ်တလးဆန် မွဲဝါပၠန်ရသေၚ်ဟာ။

ပ္ဍဲသက္ကရာတ်ဂှ် ကလၚ်ဟီုတွံအာ၊ လ္ၚီၜါကၠံတိတ်ဒှ် ထပှ်စှော်ပိကၠာ သွန်ပုဏ္ဏမဳ ဒိတှဳစှ်ပန်မြာ၊ ပယျာံလက်ကုံပြဲ နာံတ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါ၊ သၟန်နက္ခတ္တ အကာသဂဵုမြဟ်၊ တွဳဗွိုၚ်သၟီစန္ဒြာ ၜါစှော်ၜါဟီုတွံ၊ ပယျာံတက်ပိဂှ် ဆန်ဗ္ဒဟ်လဝ်လၚ်ကာ၊ သဗှဥပဒ္ဒဝေ ဒုရေကဵုသ္ၚောဲခြာ၊ သတြုသီုသၞဝဲ ဘဲယဲဝေဒနာ၊ ကာယျကဵုတန်သိုက် ဇၟာပ်ပရိုက်ကဵုပဲါအာ၊ သဗှဒေဝတာ ဗိုၚ်ရီုသ္ဋံၚ်သွာညိ၊ ဒၞဲါဒၞဲါအဲၜိုတ်ဆန် ပိုတ်ဗျန်သီုယတိ၊ ပကဵုယောၚ်ထဍိၚ် ဝိဝိၚ်မှာရာညိ၊ ကြီုပုံဗြရတ်စိ ကိုပ်အဒိပထမ၊ ဆက်ကၠုၚ်နူတမၠာ ပြာကတ်ဒၟံၚ်ပ္ဍဲလောက၊ က္တဵုဒှ်ကောန်သၟီကၠာ ပ္ဍဲဍုၚ်ဗာရာန၊ ဗြရတ်ဒုၚ်ယၟု သာ်ဝွံနူမူလ၊ မိတ်တၞံဝါသနာ ကတ္တာဓိကာရ၊ ဒှ်ကောန်ဗြဴယက္ခ နာမဣဏၚ်ကၚ်ရဳ၊ တြဳဇှ်ပါရမဳ ပ္ကီုလွဳဇၞော်နုဘဴ၊ မိတ်ကွိုန်သီုအယော ဒှ်ဆောဂွံနှဴရဴ၊ ပုံနူတမၠာပြဲ အဲဍိက်ဂိုၚ်သြဟ်ပ္တဴ၊ ဗီုဥပ္ပမာအဴ ရဴရတ်ဒစိတ်ပၠ၊ ညံၚ်ဗီုမၞိက်ဂကူ ဇာတိဝိပူလ၊ တူဇမ္မုနတ္တ ပ္ဋုန်စုတ်အဇသ္ဋဴ၊ မၞိက်မပြဲတၞောဝ် ဗဵုဒ္ၚေါဝ်မရဴဂဴ၊ ဝုတ်ဒိုဟ်ရတ်ဂမၠိုၚ် ရေၚ်ဗိုၚ်ပနတ်နှဴ၊ လျးတွဳဗွိုၚ်အဴ ဗိုၚ်တဴမၞိက်တၞံ၊ ပုံနူတမၠာပြဲ အဲဍိက်ဇန်ပြေၚ်ပ္ကောံ၊ ရှ်ေသှ်ေရဴဂဴလဝ် ဓဝ်ကျာ်တြဲနူတၞံ၊ အတှအက္ခရရမ် ခဏံလဝ်သွက်သတ္တး၊ သ္ကဵုမိၚ်မန်ပိရး ဟီုပျးလဝ်ညိဟိုဲ။

နိဒါန်လိက်ဂှ် ဟီုတွံမွဲဝါ၊ လိက်ဗြရတ်သ္ကဲ ဟွံမွဲသေၚ်ဟာ၊ နွံဆပုံအဴ ညးလဴဂၠိုၚ်ဝါ၊ ဂွံမိၚ်တဴဟေၚ် ရောၚ်ဟွံသေၚ်ဟာ၊ လိက်ဝွံတုန်ရ ပထမကၠာ၊ ကျာ်ဇၞော်ကံဂဵု နွံကဵုပညာ၊ နန္ဒသာရ ဆန်ပၠလဝ်ကၠာ၊ ကံဂဵုသၚ်ဇၞော် လုပ်ဗော်ဇရာ၊ ထပှ်စှော်ဒ္စံါ ဂွံါအယုက်ကၠာ၊ ဟိုတ်ဇၞော်လောန်ရ မောဟဂၠိုၚ်အာ၊ ဟီုကၠာဒှ်ကြဴ ဟီုကြဴဒှ်ကၠာ၊ ဇမောဝ်လၚ်္ကာ ဂိုန်ဝေါဟာဆန်၊ ဟွံပိုၚ်ပြဳအိုတ် ယတိပိုတ်ဗျန်၊ ဆချပ်ဂွံဂှ် ဂိုၚ်လပှ်ဆန်၊ ဇမောဝ်လၚ်္ကာ ဟွံညဳသာပၠန်၊ ဆစိုတ်မွဲတန် ဆန်အာလောဲလောဲ၊ ထုဲကြာန်လၜက် ညံၚ်ပြေၚ်တက်ၜဲ၊ ပိုတ်ဗျန်ပၠေပၠေတ် ဂေတ်ညံၚ်ဍာ်ဝဲ၊ အဲဂွံညာတ်ပြဲ ပ္ဍဲစိုတ်ဂြံဂြ၊ ခါမချပ်ရံၚ် ဂွံသံၚ်ဝေဂ၊ ကဝိတမၠာ လောန်အာအိုတ်ရ၊ ပ္ဍဲထာန်ဒေသ ဋ္ဌာနရးမန်၊ လိက်ပတ်မဂး သွက်ညးဂွံဆန်၊ ဟွံမွဲသေၚ်ဟာ ဗတ်ဘာသာမန်၊ ဂိုၚ်တော်ဆမွဲ ပ္ဍဲစိုတ်အဲပၠန်၊ ဒှ်ဂကူမန် ကဝိလောန်အာ၊ သွက်ဂွံဆန်ဗ္ဒဟ် လမုဟ်ဝွံမာ၊ ဟွံမွဲလှၚ်လှၚ် အိုတ်လၚ်ဂတာ၊ အဲဗ္စာရဏာ နဂၠးညာဏ၊ ဂွံညာတ်ကေတ်ရ ကာလဂှ်ပၠန်၊ အဲလေဝ်ဇၞော်အာ ဇရာကၠုၚ်ညန်၊ တြဴစှော်တရဴ အယုက်စဴတန်၊ ဓဝ်မောဟပၠန် ဍေံဂၠုလောန်အာ၊ ဟီုကၠာဝိုတ်ကြဴ ဟီုကြဴဝိုတ်ကၠာ၊ ချပ်ဗ္စာရဏာ သိၚ်သာဂၠိုၚ်လောန်၊ ဒၟါဒှ်သာ်ဂှ် လိက်လနုဟ်ဆန်၊ ဆန္ဒလၚ်္ကာ ဂိုန်ဝေါဟာမန်၊ ဥပ္ပမာပြဲ ဥပ္ပမဲပၠန်၊ တီကေတ်မွဲတန် ဗိုန်က္ညန်က္ဋၚ်ပြ၊ ဆန္ဒလၚ်္ကာ ဘာသာမညှ၊ ပ္ဍဲစိုတ်အဲသွံ တီညာတ်ကၠောံသ္ဋ၊ နဲကဝိပၠ ဆန္ဒလၚ်္ကာ၊ ကၠုတ်တိုန်လမှ် မြဟ်ပ္ဍဲကြေဝ်ဏာ၊ လိက်ဗြရတ်ဂှ် ကၠိုက်ကၠဟ်လောန်အာ၊ နွံမၚ်ဗၠာဲမွဲ ဟီုကဵုအဲကၠာ၊ ဒုၚ်ယမုရ နာမဆာံပျာ၊ ကဵုဂဟဵုညိ တမိမွဲဝါ၊ ယတိပိုတ်ဗျန် ဆန္ဒလၚ်္ကာ၊ ဂလာန်တၚ်တှ် တဝှ်အစာ၊ ကဵုသၟဟ်ညဳသာ စကာအဲပၠန်၊ ဇမောဝ်လၚ်္ကာ ဂိုန်ဝေါဟာမန်၊ အဲဆန်ပ္ညဳဇန် ညံၚ်ဇမန်ဂွါ၊ ဟွံကဵုကၠိုက်ကၠဟ် သၟဟ်န်ညဳသာ၊ အဲဆန်ပ္ညဳဏာ ညဳသာသၟဟ်န်၊ သွက်ပတူဇန် မဆန်လဝ်ရောၚ်။ ။

ခမှောၚ်ခမှောၚ်ဖျးညံၚ်ပၞဴ၊ ဒဵုအရှန်ဗြဴ၊ ကဵုနာဲစဴဒှ်၊ ဂှ်လံအာရောၚ်။ ။

This Pegu Flag is seen on the website, www.worldstatesmen.org. The details of this flag are not mentioned. Only the year ,1757, of which Pegu was destroyed by Aungzeya, is seen under the frame of the flag. Here I do not add that year under the flag. If you want to see it, just click the website above.

The following is the date and a short chronological notes which are mentioned on that website:

• 825 --(Mon)Kingdom of Pegu comprises part of present-day Southeastern Burma and West-central Thailand.

• 1044-1287 --Under rule of Kingdom of Pagan.

• 1539-1580 --Burmese occupation.

• 1551 --Burmese occupation; part of Kingdom of Ava

• 1740 --Kingdom of Pegu briefly recovers independence during the collapse of Ava.

• 1757 --Re-incorporation into Ava.

• 20,Dec, 1852 --Annexed to British India.

Kings

• 1740-1747 --Smim Htaw Buddhaketi

• 1747-1757 --Binnya Dala. (d. 1773) This year was the year of the death of Binnya Dala.

By looking into these years mentioned above, this Pegu flag, a red field and a yellow face of Sun with its white ray, had been used for 932 years from 825 to 1757.

By holding the Hongsawatoi Fallen Memorial Day on the month of May, 8, 2007, reminds the Mon people to remember how brutality Aungzeya was during his invasion to Monland and conquered the city of Hongsawatoi, it's also called Pego or Bago, in 1757.

Now it has been 250 years since then. During these 250 years, without a country, the Mons have been facing many difficulties on how to survive their existence in the world, especially in Burma and Thailand. The most in danger is their language, which once had great influences over Southeast Asia.

***The Mon language needs ...

• Standardization of orthography, references books

• Teaching beyond secondary school level

• Standardization of neologisms

• More popular publications, including novels

• Daily newspapers

• Programmes on TV and radio

... and Mon will survive many more centuries.

*** ဂလာန်လတူဂှ် ကံက်နၚ်နူလိက်ကၞပ် - The Mon Language of Southeast Asia: a language near death for centuries ဘာသာမန် အရေဝ်ကြပ်ချိုတ်တၟာလလံ၊၊ အ္စာလိက်ကၞပ် Mathias Jenny, 07.05.2007
Mathias Jenny ယၟုဝွံ ညးဂှ်ရော၊၊ သၟိက်ဂွံတီတဝှ်စလာဲညးမ္ဂး ပံက်ဗှ်မုက်လိက်ဏံညိ၊၊

Hello everyone,

This is the first Blog that I have created for the purpose of studying Mon Manuscripts, which have been found in the area the most of Mon people living, especially in Monland, the present Burma, and Thailand. These Mon Manuscripts are worthy of making collection and research. They should be studied by their real owners, and preserved them safely. Some of Mon usages writen in those Manuscripts are not easily understood and deciphered by the present Mon of new generations, who most of them are less interested at reading even their own literature of old time. Not studying the old literature seems to be that the Mon literature does not have a wide range of use for the current situation. Most of the present Mon new generations consider them out of date and obsolete. Literally speaking, these manuscripts are never out of date and the obsolete Mon words are very very few. The ignorance of them leads to the creating new words, most of which are confused with the existing words in their meaning. And then the existing words become out of use and obsolete. This is the reason that they are saying these manuscripts are out of date, not suitable to use in the present writing. Their excuses for not understanding, using and writing degrade their own literature to the unbelievable position. This is a very sad and bad thing for Mon who ignore their old treasure that valuable to others who are not Mon. Because of this, I try making an attempt to accumulate the Mon manuscripts as possible as I can. This attempt may be the benefit of Mon both in Monland and Thailand.