မဝေါဟာရကဝါန်ဂမၠိုၚ် နွံတဴ ပိသာ် အဲ မ္ဂးလဝ်ဂှ် နဲမုက်ဂၞန်မွဲ ( အက္ခရ်တမ် တုပ်၊ သွဵု ဟွံတုပ်၊ ဂစိုတ် လဆောဝ်တုပ် လဆောဝ် ဟွံတုပ် ) ဂှ် ချူထၜးကၠုၚ်လဝ်တုဲရ။ နဲမုက်ဂၞန်ၜါ ( အက္ခရ်တမ် ဟွံတုပ်၊ သွဵုဂှ် လဆောဝ်တုပ် လဆောဝ် ဟွံတုပ်၊ ဂစိုတ် တုပ် ) ဝွံ ဗၞတ်မဂၠဲါသၟဟ်ပကောံဂွံလဝ်တံဂှ် ချူထၜးဏာရ။ မဝေါဟာရမည်ဂမၠိုၚ် မလုပ်လၟိဟ်နဲဏံဂှ် ပ္ဍဲဇၟန်လိက် ဇၟန်လၚ်္ကာ ညး ချူကှ်ေတဴ ဂၠိုၚ်ညိရ။ မဝေါဟာရလ္ၚဵုတံပၠန် ပ္ဍဲဇၟန်လိက်မည်ပိုယ်လၟုဟ် သ္ဇိုၚ်သ္ဂောံဆဵုကွေံ။ မဝေါဟာရမဖှ်သာ်ဂှ် မည်ပိုယ်လၟုဟ် ဟွံချူ၊တုဲ ပကၠေံမဇ္ဇျဟ်ဂှ် ဟွံမိက်ကဵုဒှ်ညိရ။ ချူရောၚ် ရှ်သာလိက်ပတ် ဗျာပ်တရးအာ။

2. မဝေါဟာရကဝါန်လ္ၚဵုတံဂှ် အက္ခရ်တမ် ဟွံတုပ်၊ သွဵုဂှ် လဆောဝ်တုပ် လဆောဝ်ဟွံတုပ်၊ ဂစိုတ်တုပ်။ ညံၚ်ရဴဂလာန် ... တန်ကြန်၊ ၀ါတ်ဂါတ်။
((သမ္တီ ... ဂစိုတ်ဟွံမွဲ ယဝ်သ္ဒဟ် သွဵုဂှ် ဒးတုပ်ဟေၚ်။ ညံၚ်ရဴဂလာန် ... ခယ၊ သာဓာ၊ ထိမြိ၊ သဳကၠဳ၊ ပုသု၊ တူရူ၊ သေဂြေ၊ ဖဲလဲ၊ ယောသော၊ ဝဴပဴ၊ ပြးဇး၊ ယးတၟး။))

တန်ကြန်
သ္ဂုတ်သွာတ်
သ္ဍိုက်မၠိုက်
ဝါတ်ဂါတ်
ဖဲလဲ
ဂဵုလဟဵု
သၠးပွး
ဒးရး
တူရူ၊ တောရော
အိုဟ်တၟိုဟ်
သဳကၠဳ
ဓီုၜီု
ဒဒှ်ေဒယှ်
ဒယှ်တှ်
ၜှ်ပလှ်
ယိုက်ဒိုက်
ယးတၟး
သအးဇ္ၚး
ဆန်ၜန်
တန်ဆန်
ဗၞတ်ဗ္ၜတ်
ၜတ်ဗၞတ်
လၞိန်ဗပိန်
က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်
ရှ်ေသှ်ေ
ရဴဂဴ
သွိုန်ဗပိုန်
ဆေဝ်ဒဝ်၊
တေဝ်ကြေဝ်၊ တေကြေ
ခယ
သာဓာ
သော်ရော်
ဗဳသ္တဳ
သ္တးလး၊ တးလး
ရိုဟ်ဂိုဟ်
အပ်ဒပ်
အာပ်ဒါပ်
ရိုၚ်ဇိုၚ်
ဖျာဲဖ္ဍာဲ
စၚ်ခြၚ်
သီရီ
ဟီုဇီု
ဖဳတွဳ
လောန်ထောန်
ရးကး
ပခိုၚ်နရိုၚ်
သ္ကိုပ်ဇြိုပ်
လ္စးလၟး
ဒစၚ်ဗၜၚ်
ထုဲဒရုဲ
ကဲဝဲ
ဆဴလဴ
ဟန်ဗန်
ဟိန်ဗိန်
နှဴရဴ
မြိထဍိ
မြိထိ၊ ထိမြိ
ဇိပ်ကၠိပ်
ဟံဗြံ၊ ဟောံဗြံ၊ သ္ၚောံဗြံ
ပ္ကၚ်ရၚ်
သိပ်ဂၠိပ်
ဇိပ်ဂၠိပ်၊ ဇိပ်ကၠိပ်
ၜတ်တကတ်၊ ၜတ်လကတ်
ကလှ်လဖှ်
ပှ်လှ်
အဲပရဲ
မိပ်သ္ၚိပ်၊ မိပ်သ္ဇိပ်၊ မိပ်ဇြိပ်
ဟိုၚ်ဘိုၚ်
သ္ဂေဟ်သွဟ်
သာက္ဍာ
သက်လက်၊ သက်လှက်
ဝဴပဴ
ဗဝ်သအဝ်
တဝ်ဂၠဝ်
သော်ဂရော်
သေၚ်လေၚ်
သံၚ်ဗြံၚ်
မံဂြံ၊ မအ်ဂြအ်
ခဝ်ဇဝ်
လမောဝ်လယောဝ်
အာန်တၞာန်
စံၚ်ပရံၚ်
အံၚ်ဒံၚ်
ယာကြာ၊ ယာတြာ
သ္ကာတ်နရာတ်
ဆံလံ
တြးမး၊ ကြးမး၊ ခြးမး
ဇံမံ၊ ဇအ်မအ်
စေံနေံ၊ စေအ်နေအ်၊ စေံဏေံ
အာဲတၟာဲ၊ အာဲကၟာဲ
ရးပး
ဒေါန်စမြောန်
ယောသော
ထဍိုက်ဂရိုက်
ကၞာၚ်ဗဗာၚ်
လၟောဝ်တယျောဝ်
ဘိၚ်တၠိၚ်
ဟီုကြီု
ဂစာဲဖ္ဍာဲ
ပြးဇး
မောဝ်ဇောဝ်
မှာရာ
ဒေပ်သဍေပ်
ဍာပ်နာပ်
သောဲဗြောဲ
ဂီုကၠီု
ခေါဝ်ရောဝ်
ဟာန်ဗာန်
ကုံရုံ
ၜိုဟ်သြိုဟ်
ခါတ်မာတ်
သံက်ဖ္ဍံက်၊ သြံက်ဖ္ဍံက်
ဒၞဲါဝဲါ
သံက်ဗြံက်၊ သံက်ဗရံက်
ဟံယံ
တ္ၚအ်လ္ပအ်
သာက္ဍာ
ယွံသွံ
သှ်ဒှ်
အးၚး
ပံၚ်လံၚ်
ဂဲါဝဲါ
စေမ်ဏေမ်
ပြေပြံၚ်၊ ပရေပရံၚ်
ဂၠေဲါဖ္ဍောဲ
ဇဳခရဳ၊ ဇဳထရဳ
ၜိုဟ်ရိုဟ်
ဆေဝ်နရေဝ်
လာံသာံ
လစေံလမေံ
ထဒၟ
ညာဏ်ဘာန်
ဆာယာ
သေနရေ
ဟိုၚ်ဘိုၚ်
ဒဝ်က္ဍဝ်
ကုဲသၞုဲ
ခဵုမဵု
စောန်လောန်
သေဝ်ဂြေဝ်၊ သေဂြေ
ဂစောန်ရနောန်၊ ရစောန်ရဏောန်၊ လစောန်လဏောန်
ခံမံ
ဂလာန်ဗဒါန်
သ္ကာတ်ဂြာတ်
စာ်ဂြာ်
အာဲဒဲါ
ဆာရာ
တောဲလောဲ
ဒေပ်သ္ဍေပ်၊ ဒေပ်ခ္ဍေပ်
လမာဲလဗာဲ
ခိုဟ်ရိုဟ်
ၚးတး
ကာဖာ
ဖလ
ခဏ
ဖောဝ်လောဝ်
ကဍာပ်သရာပ်
သ္ကာတ်ဗြာတ်
ကလှ်ဒပှ်
ဍာပ်နာပ်
ကြာန်ဒမာန်
ဇဝဳဇဝါ
ဇာနာ
ရိုဟ်ဂိုဟ်
သရပ်ဖဍပ်
ဒေက်ခ္ဍေက်
ထၜေါ၀်ထဝေါဝ်
ပုသု
ဂရှ်ဂဗှ်
ဆဵုရဵု
ဟန်သန်
ဆာယျာ
ကၠိုၚ်တမိုၚ်
ဗစောန်ဗရောန်
ဂဟတ်ဂရာတ်
ဘိၚ်တလိၚ်
ဆိုၚ်ၜိုၚ်
တက်ဂၠက်
တဝ်ဂၠဝ်
မက်ဂၠက်
ဒဗက်ဒဟက်
ဂရက်ဂဗက်
သမြေံဗဍေံ
ကုန်ကရုန်
လဴသဴ
စာ်မှာ်
ဇဵုၜဵု
ၚေတ်ပေတ်
သ္ကာတ်သာတ်၊ ကာတ်သာတ်
စှ်ဂၠဟ်
ဆာန်လာန်
ဆေတ်ပၠေတ်
ၜေဟ်ဂၠေဟ်
ဏာတ်ဖာတ်
ကဲလွဲ

ဂလာန်မပြယာဲဝေါဟာမည်တံဂှ် တီလဝ်အောန်မ္ဂး အရေဝ်ဇကုမဟီု၊ လိက်ဇကုမချူလဝ်ဂှ် ဍေံ ဟွံဇိပ်ဂၠိပ်ဇြိုဟ်နက်တုဲ လေပ်ဗဒှ်ကဵုလမ္ၚုစိုတ်ညးမကလၚ်ပၚ်မှိၚ်၊ ညးမဗှ်လိက်တံဂှ်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ သၟိက်ဂွံဒှ် အစာတဝှ်မဟီုတွံခိုဟ်၊ အစာကၞေဟ်ဒယှ် သၟိက်ဂွံစိစောန် ပ္ဍဲအရာမချူကှ်ေမ္ဂး မပြယာဲဝေါဟာမည်ဂမၠိုၚ် သ္ဒးလ္ၚတ်လဝ်ဂၠိုၚ်ၚ်၊ သ္ဒးတီလဝ်ဂၠိုၚ်ၚ်။

ဝေါဟာရကဝါန်
ကဝါန် = နာံကြိုတ်/နာံဝိသှ်ေဝွံ လၟောဝ်ကၠုၚ် နူကြိယာ ကာန် [အကမ္မကကြိယာ = ကြိယာမသက္ကုပိုဒ်ကမ် / ကြိယာမဟွံမိက်ပိုဒ်ကမ်။]
ၜါမွဲစွံ ပိမွဲစွံ၊ ၜါမွဲဒွန် ပိမွဲဒွန်၊ ရေၚ်ကာန်၊ မဂလာန်ဝေါဟာ မပ္တံသာ်ဂှ် ဒှ်ပြယာဲဝေါဟာဍေံရ။

ကာန် ( အကမ္မကကြိယာ )၊ ပကာန်- ပ္ကာန် ( သကမ္မကကြိယာ )
= ပ္ဍဲညးၜါကဵုဒှ် ပ္ဍဲညးဂမၠိုၚ်ကဵုဒှ် ပ္ဍဲအရာဝတ္ထုၜါၜါကဵုဒှ် ပြဝမပြိုၚ်ပ ရေၚ်သ္ကံ၊ ပြိုၚ်ပ တုပ်တုပ်၊ ပြိုၚ်ကၠောန် ရေၚ်သ္ကံ၊ ပြိုၚ်ကၠောန် တုပ်တုပ်၊ ပြိုၚ်မံၚ် ရေၚ်သ္ကံ၊ ပြိုၚ်မံၚ် တုပ်ပ်၊၊
ပ္ကာန်က္ဍိုပ်မွဲဒၞဳ၊ = က္ဍိုပ်ၜါမ ကဵုတိက်မွဲဒၞဳ၊၊
ညးၜါရေၚ်ကာန်သာဓာ၊ = ညးၜါ မံၚ်တုပ်တုပ်၊ ညဳသာ၊ လေၚ်လး၊ သၞေံသၞဴညးသ္ကံ၊၊}

ကြိယာ ကာန်ဝွံ သၟိက်ပမနာံမ္ဂး ကြဴအက္ခဝ်ကဂှ် ထပ်စုတ်အက္ခဝ် ၀ ၊ ဟွံသေၚ်မ္ဂး သၟဝ်အက္ခဝ်ကဂှ် ကွက်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက် ၀ တုဲ ဒှ်အာပိုဒ်နာံရ၊၊ ကာန် = ကဝါန်၊ ကွာန်၊၊ နာံမလၟောဝ်စှ်ေကၠုၚ် နူကြိယာမွဲမွဲဂှ် ညးကော်စ ကိတနာံ ဗတ်ပါဠိ၊ ကြိုတ်နာံ ဗတ်သံၚ်သာကြိုတ်၊၊
ကျာ်တြဲ ပပရိနိဗ္ဗာန် သၟဝ်တၞံဓိတာန်ကဝါန် ပ္ဍဲဂြိုပ်ဥဒျာန်သၟီမလ္လာ၊၊
ပ္ဍဲဝါကျဝွံ တၞံဓိတာန်ကဝါန် ဟီုဂှ် တၞံဓိတာန်ၜါတၞံ ရေၚ်မံၚ် မိက်ဂး၊၊ ပကတိမနာံ ကဝါန် မတုပ်ကဵုကြိုတ်နာံ ကဝါန် လတူဂှ် နွံမွဲမ၊ တၞံကဝါန်၊၊ ကဝါန်ဝွံ လၟောဝ်စှ်ေကၠုၚ် နူကြိယာဟွံသေၚ်၊ လဵုမာဲဇကုဍေံ ဒှ်ဒၟံၚ်ပိုဒ်နာံဒတုဲရ၊၊

မဲကဵုတလုၚ်လအာအဓိပ္ပဲါလတူဂှ်တုဲ (ဝေါဟာရကဝါန်) အဲ ခုတ်လဝ်ယၟုသာ်ဝွံဂှ် ဟိုတ်ဍေံ တၞဟ်သအာၚ် ဟွံသေၚ်။ မဝေါဟာရမည်လ္ၚဵုတံဂှ် ၜါမမွဲတောဲ၊ ပိမမွဲတောဲ၊ ပန်မမွဲတောဲ ညးတောဲဗဂပ်လဝ်တုဲ မည်တံ ဟီုဂးတဴအိုတ်ရ။ မဝေါဟာရတံဏံဂှ် တၞဟ်နဂလာန်သ္ဂောံကလိတ်ကလောတ်တုဲ ညးဟီုဂးတဴအိုတ်ရ။ မဝေါဟာရ ညးမတောဲဖျပ်လဝ်သာ်ဝွံဂှ် မကၠာကဵုမကြဴ လဆောဝ် အဓိပ္ပဲါပြယာဲတုပ်၊ လဆောဝ် ဟွံတုပ်။ ဒၞဲါဒၞဲါဍေံဂှ် ပိုယ် သ္ဒးတီကေတ် နဂမြၚ်ညာဏ်ဇကုရ။

မဂလာန်မွဲမွဲမဂှ် ချူစၟတ်သမ္တီကေတ်လဝ် နကဵုလၟေၚ် (ဗျန် + သွဵု + ဂစိုတ်။)
ပမာတုန် =
မဂလာန်(ဘ) ဂှ် ချူစၟတ်သမ္တီကေတ်လဝ် နကဵုလၟေၚ် (ဗျန် + သွဵု။) ဘဗျန် + အသွဵု ဖျပ်လဝ်တုဲ ဒှ်(ဘ) မိက်ဂး။
မဂလာန်(ဆာန်) ဂှ် ချူစၟတ်သမ္တီကေတ်လဝ် နကဵုလၟေၚ် (ဗျန် + သွဵု + ဂစိုတ်။) ဆဗျန် + အာသွဵု + ဂစိုတ်ကန် ဖျပ်လဝ်တုဲ ဒှ် (ဆာန်) မိက်ဂး။ မဲကဵုလၟေၚ်သာ်ဂှ်တုဲ မဝေါဟာရကဝါန်ဝွံ နွံတဴ ပိဗီု =

1. မဝေါဟာရကဝါန်လ္ၚဵုတံဂှ် အက္ခရ်တမ် (ဗျန်တမ်) တုပ်တုဲ သွဵု ဟွံတုပ်၊ ဂစိုတ်ဂှ် လဆောဝ်တုပ် လဆောဝ်ဟွံတုပ်။ ညံၚ်ရဴမပ္တံ (ကွိၚ်ကွိုက်၊ ကလိတ်ကလောတ်။)
2. မဝေါဟာရကဝါန်လ္ၚဵုတံဂှ် အက္ခရ်တမ် (ဗျန်တမ်) ဟွံတုပ်၊ သွဵုဂှ် လဆောဝ်တုပ် လဆောဝ် ဟွံတုပ်၊ ဂစိုတ်ဂှ် တုပ်။ ညံၚ်ရဴမပ္တံ (ဖဲလဲ၊ ဆန်ၜန်၊ ဟိန်ဗိန်၊ သ္ဂေဟ်သွဟ်၊ သ္ဂုတ်သွာတ်။)
3. မဝေါဟာရကဝါန်လ္ၚဵုတံဂှ် အက္ခရ်တမ် (ဗျန်တမ်) လေဝ်တုပ်၊ သွဵုလေဝ်တုပ်၊ ဂစိုတ်လေဝ်တုပ်။ ညံၚ်ရဴမပ္တံ (သိုက်သိုက်၊ ဂြုဂြု၊ ဂြီုဂြီု။)

ပၞောဝ်မဝေါဟာရကဝါန် ပိဗီု နနဲလတူဂှ် နဲမုက်ဂၞန်(1.)ဂှ် အဲ ချူထၜးကဵုကၠာရ။
1. မဝေါဟာရကဝါန်လ္ၚဵုတံဂှ် အက္ခရ်တမ် (ဗျန်တမ်) တုပ်တုဲ သွဵု ဟွံတုပ်၊ ဂစိုတ်ဂှ် လဆောဝ်တုပ် လဆောဝ်ဟွံတုပ် ...

( ... က ... )
ကၞုက်ကၞာဲ
ကြံကြ
ကြဴကြာတ်
ကြာတ်ကြဴ
ကလိတ်ကလောတ်
ကျိုၚ်ကျဝ်
ကယိုၚ်ကယျဝ်
ကွိုၚ်ကွုဲ
ကဝိုၚ်ကဝုဲ
ကဝေန်ကဝံက်
ကြၚ်ကြောဝ်
ကောပ်ကာဲ
ကမၠေကမၠံၚ်၊ ကမၠေဝ်ကမၠံၚ်
ကဝေန်ကဝး၊ ကဝးကဝေန်
ကရေဝ်ကရောတ်၊ တရေဝ်တရောတ်
ကရေဲကရောတ်
ကမြေဲကမြောတ်
ကၟုက်ကၟဝ်၊ တၟုက်တၟဝ်
ကံၚ်ကေဲ
ကလောံကလေန်
ကွဵုကွေတ်၊ တွဵုတွေတ်
က္တဴက္တာန်
ကမ္တဴကမ္တာန်
ကာဲကၞာဲ
ကာဲကဝ်၊ ကဝ်ကာဲ
ကၠၚ်ကၠောန်
ကြုပ်ကြး
ကြိုၚ်ကြၚ်
ကသီုကသေံ၊ ကသေံကသီု
ကြံကြိုၚ်
ကြဵုကြံ
ကွိၚ်ကွိုက်၊ တွိၚ်တွိုက်
ကြီုကြ
ကၠိကၠိုက်၊ ကၠိုက်ကၠိ
ကမၠိကမၠိုက်၊ ကမၠိုက်ကမၠိ
က္ဍၚ်က္ဍီု
ကၠဟ်ကၠိုက်၊ ကၠိုက်ကၠဟ်
ကိုပ်ကၠာ
ကေၚ်ကာ
ကၠိကၠ (ဂၠိက်ယာတ်ကၠိကၠ)
ကၠိုက်ကၟိုၚ် (စိုတ်ကၠိုၚ်ကၟိုၚ်)
က္ဍိုၚ်က္ဍဟ် (မသက္ဍိုၚ်က္ဍဟ်)
ကြိၚ်ကြၚ်၊ ကြိုၚ်ကြၚ်
ကသက်ကသာ
ကၞၚ်ကၞောဝ်
ကေဝ်ကၠေဝ်

( ... ခ ... )
ချူချာဲ
ခ္ဍဟ်ခ္ဍာဲ
ခရံၚ်ခရဴ
ချံက်ချာ (ဟီုချံက်ချာ)
ခညက်ခညောန်
ခြုပ်ခြး (ကြုပ်ကြး)
ခၚ်ခ (သၠေဟ်ပၟာ)
ခအိက်ခအှ်
ခီုခါတ်
ခၟိက်ခၟန်
ခံခေတ်၊ ခုံခေတ် (ခံခေတ်ခန်လွာ)(ကောပ်ကာဲ)
ခ္ဍဟ်ခ္ဍေဲ
ခနှိက်ခနှေန်
ခိုဟ်ခး

( ... ဂ ... )
ဂညိဂညာတ်
ဂစောက်ဂစဳ
ဂြုဲဂြ
ဂစုၚ်ဂစေဝ်
ဂစုက်ဂစေဝ်
ဂၠုဂၠ
ဂေက်ဂြဲ
ဂၠိုၚ်ဂၠၚ်
ဂြတ်ဂြေက်
ဂရိုက်ဂရာၚ်
ဂမျိဂမ္တာန်
ဂဝ်ဂါ၊ ဂေါဝ်ဂါ
ဂမ္တဴဂမ္တာန်
ဂုဟ်ဂေါန်၊ ဂုဟ်ဂေန်
ဂၞံၚ်ဂၞါတ်
ဂေါ၀်ဂပ်
ဂပ်ဂဝ်
ဂညိဂညန်
ဂေတ်ဂေၚ်
ဂွဂၠိ
ဂြံဂြ
ဂံက်ဂေန်
ဂစေအ်ဂစောတ်၊ ဂစောတ်ဂစေအ်
ဂြဲဂြေက်
ဂေတ်ဂဲါ
ဂၠိုက်ဂၠဲါ
ဂမ်အိက်ဂမ်အှ်
ဂအိက်ဂအှ်
ဂွဵုဂွိုက်
ဂၠါံဂၠဲါ၊ ဂၠဲါဂၠါံ
ဂွိၚ်ဂွဲါ
ဂပိုတ်ဂပိုၚ်
ဂြံၚ်ဂြ၊ ဂမြံၚ်ဂမြ
ဂြံက်ဂြ
ဂုဟ်ဂေန်
ဂေက်ဂြဲ
ဂမြိၚ်ဂမြံ
ဂမ္တံၚ်ဂမ္တဴ
ဂတံၚ်ဂတဴ

( ... ၚ .. )
ၚုၚ်ၚ
ၚံက်ၚေဲ
ၚံက်ၚာ်
ၚဳၚေတ်

( ... စ ... )
စလိုက်စလာဲ
စိစောန်
စၟဳစၟတ်
စိစတ်၊ စိစောတ်၊ စဳစတ်၊ စဳစောတ်
စလဳစလး
စာန်စး
စဵုစး
စ္ၜုဲစ္ၜော်
စောန်စိုတ်
စံက်စေက်
စန်စာ
စိစီု
စက်စာ
စဳစပ်
စက်စာန်
စိစုံ
စုံစမ်
စၟိၚ်စၟဴ

( ... ဆ ... )
ဆက်ဆေန်
ဆက်ဆံ

( ... ဇ ... )
ဇြေဟ်ဇြာဲ၊ ဇြာဲဇြေဟ်
ဇြိုပ်ဇြုဲ
ဇွဵုဇွိုက်
ဇုဇ
ဇၟံဇၟန်
ဇံက်ဇာ်
ဇတဝ်ဇတတ်
ဇဝဳဇဝါ
ဇရန်ဇရာ
ဇုဲဇာဲ
ဇဲဇာဲဇံက်ဇာ်
ဇကၠိုက်ဇကၠဝ်
ဇတ်ဇောမ်
ဇွောံဇွောဝ်
ဇဳဇပ်

( ... ည ... )
ညိည
ညေံညံ
ညေံညောံ၊
ညေံညံက်
ညိညောံ
ညဳညပ်

( ... ဍ ... )
ဍိုပ်ဍဴ
ဍိုဟ်ဍေတ်
ဍဟ်ဍေတ်
ဍုက်ဍေက်
ဍိုန်ဍောတ်
ဍုတ်ဍေဲ
ဍဵုဍိုက်
ဍံၚ်ဍေၚ်
ဍၚ်ဍီု
ဍိုန်ဍူ
ဍိုက်ဍုန်
ဍံၚ်ဍုဲ

( ... ဏ ... )
ဏဳဏာ် (နှဳနှာ်)

( ... တ ... )
တရံၚ်တရာ
တၟးတၟန်
တၞၚ်တၞောဝ်
တပ်တး
တ္ၚံက်တ္ၚေဲ
တ္ၚိုတ်တ္ၚဵု
တၠိၚ်တၠၚ်
တိၚ်တိုက်
တွိၚ်တွိုက်
တ္ၜောံတ္ၜၚ်
တြေံတြဟ်
တသောန်တသဝ်၊ တသန်တသဝ်
တသဝ်တသောန်
တၟုက်တၟဝ်
တၟေၚ်တၟဟ်
တ္ၚက်တ္ၚောန်၊ တ္ၚက်တ္ၚန်
တံၚ်တေဲ
တ္ၜန်တ္ၜောဲ
တ္ၜုဲတ္ၜော်
တက်တဲ
တန်တေဝ်
တမိတမန်၊ တၟိတၟန်
တသိတသောန်
တမှိၚ်တမှဴ
တေဝ်တောဝ်
တၚ်တှ်
တမၠၚ်တမၠောန်
တံၚ်တာ (တံၚ်တာစိုတ်ဟွံမာန်၊)
တသက်တသာ
တၟိၚ်တၟဴ
တန်တဴ
တပ်တၚ်
တိက်တၚ်

( ... ထ ... )
ထံၚ်ထေၚ်
ထရံၚ်ထရဴ
ထၟိက်ထၟန်
ထံၚ်ထာ
ထညှက်ထညှောန်
ထေဲထုတ်
ထမှုၚ်ထမှဴ
ထမှိၚ်ထမှဴ
ထနံၚ်ထနဴ
ထပိုတ်ထပံၚ်

( ... ဒ ... )
ဒလိုက်ဒလာဲ
ဒီုဒက်
ဒိၚ်ဒၚ်
ဒွန်ဒွက်
ဒလိန်ဒလာဲ
ဒဟုက်ဒဟက်
ဒဇဳဒဇောတ်
ဒတူဒလာဲ
ဒက်ဒေါန်
ဒိုက်ဒိန်
ဒိုဟ်ဒီု
ဒုတ်ဒီု
ဒိပ်ဒဲါ
ဒညက်ဒညန်
ဒုဒ
ဒဒိုက်
ဒညံက်ဒညာ်
ဒီုဒုဲ
ဒွိၚ်ဒွဲါ
ဒိုက်ဒြာတ်
ဒဟုဲဒဟး
ဒ္ဂုၚ်ဒ္ဂ
ဒိုက်ဒက်
ဒုတ်ဒေါ
ဒ္ဂိုန်ဒ္ဂေတ်
ဒ္ဂံၚ်ဒ္ဂါတ်
ဒနံၚ်ဒနာတ်

( ... ဓ ... )
ဓီုဓုဲ
ဓလိန်ဓလာဲ
ဓဇဳဓဇောတ်

( ... န ... )
နော်နာဲ
နံက်နာဲ
နသိနသောန်

( ... ပ ... )
ပလေဝ်ပလေတ်
ပတ်ပေါန်
ပွတ်ပွေါန်
ပလီုပလာ်
ပြဟ်ပြေဟ်
ပရေအ်ပရုတ်
ပ္ဍဵုပ္ဍိုက်
ပျဲပျာံ
ပၠဳပၠအ်
ပေါပ်ပါက်
ပြုပြေၚ်
ပၞဟ်ပၞး
ပန်ပှော်
ပက်ပါ
ပိၚ်ပှ်
ပွဳပွူ
ပ္ဍေန်ပ္ဍဟ်
ပညဳပညပ်
ပလေပလံၚ်၊ ပလေဝ်ပလံၚ်
ပသိုက်ပသဝ်
ပၟိၚ်ပၟဟ်
ပျဳပျာ
ပ္ဍီုပ္ဍိုန်
ပၠောတ်ပၠော
ပ္တေဝ်ပ္တန်၊ ပ္တန်ပ္တေဝ်
ပသေက်ပသဝ်
ပၠေဝ်ပၠေတ်
ပၟၚ်ပၟဲ
ပူပါ
ပၠဳပၠန်
ပၠဳပၠး
ပျုတ်ပျတ်
ပကောံပကေဝ်
ပရူပရာ
ပၠောဟ်ပၠၚ်
ပရံပရာ
ပဏုက်ပဏေပ်၊ ပၞုက်ပၞေပ်
ပဒဳပဒါ

( ... ဖ ... )
ဖက်ဖာ
ဖန်ဖက်
ဖျဳဖျာ
ဖျဳဖျဴ
ဖျေဲဖျဴ
ဖျိုတ်ဖျး
ဖျးဖျောန်
ဖျေအ်ဖျောန်
ဖျုတ်ဖျတ်
ဖ္ဍုက်ဖ္ဍေက်

( ... ဗ ... )
ဗိုန်ဗတ်
ဗၠၚ်ဗၠန်
ဗျုဗျ
ဗဗြဳဗရ
ဗျဳဗျာပ်
ဗ္ဒဗ္ဒာဲ
ဗြုဗြန်
ဗရုဗရန်
ဗြံက်ဗြ
ဗြဳဗြ
ဗြဳဗြံက်
ဗ္ဂေတ်ဗ္ဂေၚ်
ဗပုၚ်ဗပၚ်
ဗၚ်ဗေဝ်
ဗတက်ဗတန်၊ ဗတက်ဗတုန်
ဗြဗြံက် (ဆုဗြဗြံက်)
ဗၠိုၚ်ဗၠ
ဗြုဲဗြော်
ဗၠိုၚ်ဗၠၚ်
ဗုဲဗာဲ
ဗျဵုဗျံက်
ဗိုၚ်ဗၚ်
ဗိုဟ်ဗိန်
ဗြိုဟ်ဗြး
ဗြော်ဗြး၊ ဗြးဗြော်
ဗၠိုက်ဗၠုဲ
ဗဒဳဗဒါ

( ... ဘ ... )
ဘိၚ်ဘၚ်
ဘိုက်ဘက်
ဘၚ်ဘုဲ

( ... မ ... )
မြိမြန်
မြီမြန်
မၚ်မွဲ
မိန်မံ
မြံမြာဲ
မြဟ်မြဴ
မိမ
မြမောဝ်၊ မြမဝ်
မုက်မတ်
မှံၚ်မှ၊ မံၚ်မ၊ မှောၚ်မှ
မိမိန်
မှာဲမှ
မှံၚ်မှဴ၊ မှောၚ်မှဴ
မြဟ်မြာဲ
မာမိုပ်
မိုပ်မာ
မြာၚ်မြဴ

( ... ယ ... )
ယောၚ်ယာ
ယံၚ်ယာ
ယၟုယၟာ
ယိုပ်ယာပ်
ယောပ်ယာပ်
ယာယဳ
ယံက်ယောဝ်
ယိုပ်ယာ
ယာပ်ယာ

( ... ရ ... )
ရံက်ရက်
ရိုဟ်ရေၚ်
ရဳရောတ်
ရေရောတ်
ရေဝ်ရောတ်
ရေရဲ (ဆုရေရဲ)

( ... လ ... )
လှေံလှန်
လၟေံလၟန်
လံက်လေတ်
လီုလာ်
လၞီလၞာ်
လၟောၚ်လၟိတ်
လုဟ်လန်
လၞုဟ်လၞန်
လုလန်
လှဲလး
လအ်လ၊ လံလ
လလအ်၊ လလံ
လလမ်၊ လလံ
လာဲလေၚ်
လဇုဲလဇ၊ လ္ဇလ္ဇုဲ
လၟုဟ်လၟတ်
လောလိန်၊ လဝ်လိန်
လောတ်လော
လသက်လသာ
လိၚ်လၚ်၊ လှိၚ်လှၚ်
လောတ်လော
လောံလာဲ
လောန်လာန်
လီလေဝ်
လီလာန်
လာံလး
လလောၚ်
လလး
လလဴ
လ္ၚာပ်လ္ၚာ
လ္ၚဟ်လ္ၚန်
လးလေၚ်၊ လေၚ်လး
လိုက်လဴ၊ လဴလိုက်
လံက်လာ်
လဳလောတ်
လလဳ
လန်လေဲ
လစေံလစံ၊ လစေံလစုံ
လှိၚ်လှောၚ်
လလုဲ
လိုက်လာဲ
လီလှေံ
လမိလမန်၊ လမေံလမန်၊ လၟိလၟိန်၊ လၟေံလၟန်
လုံလ
လၟုဲလၟေက်
လွဳလွတ်
လၟိၚ်လၟဟ်
လဒိုဟ်လဒဲါ၊ လဒိုက်လဒဲါ
လံက်လာ
လ္ၚုလ္ၚန်
လမ္ၚုလမ္ၚန်
လ္ၚုၚ်လ္ၚ
လုဲလေက်
လုလာဲ
လ္ၜုဲလ္ၜော်
လသာလသန်
လိုဟ်လာဲ
လောလိန်
လမဝ်လမာဲ
လဍိုဟ်လဍေၚ်

( ... ၀ ... )
ဝဳဝတ်
ဝိဝိၚ်
ဝဳဝဲ
ဝိုတ်ဝုဲ
ဝေန်ဝံက်

( ... သ ... )
သွေက်သွေဝ်
သြုတ်သြာၚ်
သဝဝ်သဝး
သဝုံသရး
သၞေံသၞဴ၊ သၞေအ်သၞဴ
သအဵုသအာ်
သာၚ်သောဝ်
သၟာန်သၟုက်
သၟဳသၟပ်
သ္တပ်သ္တး
သၟုၚ်သၟဴ
သအှ်သအေၚ်
သမ်အုဲသမ်အှ်
သမ်အိုပ်သမ်အုဲ
သေသာတ်
သိပ်သေဝ်
သိၚ်သာ
သၟဟ်သၟန်
သ္ၚိတ်သ္ၚဲ
သောသၞာ
သ္ကေက်သ္ကာ
သာံသာတ် (ဆုသာံသာတ်)
သၟိက်သၟန်
သၟးသၟန်
သၟာဲသၟ
သ္ၚေက်သ္ၚဟ်
သမ္ၚိက်သမ္ၚံက်
သ္ဒိုဟ်သ္ဒီု
သ္ဒီုသ္ဒုဲ
သမ္ဒိုဟ်သမ္ဒီု
သမ်အိက်သမ်အဝ်
သ္ၚိက်သမ္ၚဝ်
သံၚ်သိုန်
သက်သဳ
သမ္ၚံက်သမ္ၚာတ်
သ္ၚံက်သ္ၚာတ်
သ္စံၚ်သ္စာ
သၟေသၟ
သ္ဒသ္ဒိုၚ်၊ သ္ဒိုၚ်သ္ဒ
သ္ဒီုသ္ဒ
သုံသိုန် (သမ္ၚာတ်သုံသိုန်)
သ္ၚေံသ္ၚေက်၊ သ္ၚဳသ္ၚေက်
သ္တပ်သ္တေၚ်
သုသာန်
သအုဲသအာဲ
သ္ပာတ်သ္ဗ
သ္ဂံၚ်သ္ဂဴ
သ္တေၚ်သ္တပ်
သက်သာ
သ္ၚိတ်သ္ၚဴ
သရသရေန် (သြသြေန်)
သ္ဇိုၚ်သ္ဇိုန် (ဇြိုၚ်ဇြိုန်)
သီသန်
သ္တိက်သ္တၚ်
သ္ၚိတ်သ္ၚဲ
သ္ၚေံသ္ၚေက်
သ္ကာတ်သ္ကာ
သပါ်သပါ
သဝဝ်သဝဲ
သောသောတ်

( ... ဟ ... )
ဟိၚ်ဟိုပ်၊ ဟိၚ်ဟပ်
ဟုဲဟှဲ
ဟးဟာဲ
ဟုဲဟာဲ
ဟိၚ်ဟာဲ
ဟောဟာ
ဟေဟောၚ်
ဟုဟုဲ (ပုၚ်ဟုပုၚ်ဟုဲ)

( ... ၜ ... )
ၜေဲၜုတ်

( ... အ ... )
အေၚ်အောဟ် (အေၚ်ပုၚ်)
အုဲအှ်
အေၚ်အှ် (အေၚ်မသ)
အိုပ်အုဲ
အေၚ်အောတ်၊ အေၚ်အတ်
အှ်အောတ်
အိက်အာ်
အိုက်အာဲ
အပ်အုဲ၊ အာပ်အုဲ
အိန်အံၚ်
အရပ်အရာ
အနဳအနတ်
အဒိန်အဒါန်

တ္ၚဲ

ဏံ သၟိက်ဂွံပသောၚ်ကလး မဂလာန်ဝေါဟာရမည် (ဂတာ်၊ သတာ်၊ ဗတိုက် ) တုဲ ဇၞတ်အဲမတီဂှ် အဲ ချူကလးဏာညိ၊၊ မဂလာန်ဝွံ အ္စာကၞေဟ် အ္စာကသူလိက်ပိုဲမည် ခေတ်လၟုဟ်ဏံ မကှ်ေမချူတဴ ပ္ဍဲကဵုလိက်ကၞပ် လိက်မဂ္ဂဇြေန် လိက်ပရိုၚ် ပ္ဍဲမပ္တံ Website, Blogger, တံဂှ်တံဂှ် ဂွံဆဵုညာတ်ကေတ်ကီုရ၊၊ ပ္ဍဲကဵုဝါကျမမိက်သ္ဂးအဓိပ္ပဲါ(ဗတိုက်)ဟွံသေၚ်ကီုလေဝ် မဂလာန်(ဗတိုက်)ဏံ မွဲမဓဝ်ဟေၚ် ချူဒၟံၚ်အိုတ်ရ၊၊

ပ္ဍဲရးမန်တေံ ဒမၠဗၟာတံ ဗတိုက်ဒၟံၚ်ကွာန်မန် အရိုဟ်တ္ၚဲ၊၊

ဝါကျသာ်ဂှ် အ္စာလိက်ပိုဲမည်တံခေတ်လၟုဟ် ချူရောၚ်ဂှ် ဒှ်ဗိုန်၊၊

မကြိယာမၞုံရမျာၚ်စမုၚ်ကဵုမကြိယာ(ဗတိုက်)ဂှ် နွံတဴမွဲမ၊၊ မကြိယာ ( ဂတာ် )၊၊ မကြိယာဂှ် လဆောဝ်ညးချူကှ်ေ (သတာ်၊ ဗတာ်)ကီု၊၊ အဓိပ္ပဲါဍေံဂှ် ဂတာ်ပၠံၚ်ၜးကေတ် ဗွဲအနိၚ်၊ ကေတ်ဏာအနိၚ်အထက် သၟိက်ဂး၊၊
ဟိုတ်ဂှ်ရ ဝါကျလတူဂှ် ကြိုက်ကဵုသ္ဒးချူတဴသာ်ဝွံ၊

ပ္ဍဲရးမန်တေံ ဒမၠဗၟာတံ ဂတာ်ဒၟံၚ်ကွာန်မန် အရိုဟ်တ္ၚဲ၊၊

သာ်ဂှ် ယဝ်သချူမ္ဂး ခိုဟ်သန်၊ အဓိပ္ပဲါမကြိယာမမိက်သ္ဂးလေဝ် တၞဟ်ခြာ၊ ဟွံတ္ၜန်တ္ၜောဲတဴရ၊၊ မကြိယာညံၚ်သ္ဂောံတၞဟ်ခြာတဴမဖှ်သာ်ဂှ် အဲ ဖန်ဗဒှ်ကေတ်ရ ဟွံသေၚ်၊၊ ပ္ဍဲလိက်သၠပတ် လိက်ကၞပ် အ္စာလိက်ပိုဲမည်တမၠာတံ မပ္တံကျာ်ဇၞော်အ္စာအသွောံ မချူလဝ်တံဂှ်တံဂှ် ဗှ်လ္ၚတ်ရံၚ်မ္ဂး သ္ဂောံတီကေတ်ဟေၚ်၊၊

ကြိယာၜါမဝွံ ၜတ်ကၞာတ်စမ်ညိ၊၊ ဒဒှ်မၞုံအဓိပ္ပဲါဟွံတုပ်ရေၚ်သ္ကံဂှ် မဂွံတီကေတ်ရောၚ်၊၊

(၁) ဂတာ် [ သတာ် ၊ ဗတာ် ] (သကမ္မကကြိယာ)
(၂) ဗတိုက် (သကမ္မကကြိယာ)

(၁) = ပ္ဍဲကြိယာၜါသာ်ဂှ် ကြိယာ (ဂတာ်၊ သတာ်၊ ဗတာ်) ဂှ် နွံပြဝံက်သာ်ဝွံ၊ ပၠံၚ်ၜးကေတ် ဗွဲအနိၚ်၊ ကေတ်ဏာအနိၚ်အထက်၊ ၜိုတ်ဂၠံက်ကေတ်ဏာအနိၚ် သီုတၠဒြပ်ဟွံတီ၊၊၀ါကျတုန်၊

ဒမၠ ဂတာ်စ၊ ( ဒမၠ ဒလစဒြပ်ညး )၊၊

ထၜးကဵုအသက်သဳမွဲရ၊၊ ပ္ဍဲကဵုလိက်ပုံသာရဝါန်တေံ မိကပဴဂဴကဵုမိကပဴထံၚ် ညးၜါၝဲကဵုဒေံ ၜိၚ်ဝေၚ်ဒၟံၚ်ဍာ်ၜဳတုဲ ကျာံသာရဝါန် ကၠုၚ်ကၠတ်တံၚ်ဂတာ်ကေတ်ဏာမိကပဴဂဴ ညးမွဲသအာၚ်တံသီုဟဂွံတီကေတ်၊ ခါမတီကေတ်ဂှ်တုဲ ဗီုမိအံက်ကပဴဂဴ ကပဴထံၚ် မလရိုအ်ယာံကရေဝ်ကရောတ်ဂှ် အ္စာကဝိ ဇန်လဝ်ကဝိသာ်ဝွံ၊

ဝိပက်တမၠာ ကၠုၚ်ဒးဟာကောန်၊ သ္ဍးကၠေံနန်ထဝ် တ္ၚဲသဝ်သောန်သောန်၊ သြၚ်ဗတဳသြန် သၟန်ဂၚ်္ဂါ၊ ကောန်စှ်ေဝေၚ်ဍာ် ကျာံဂတာ်ဏာ၊ မိယာံပူဆာ လ္ၚာပ်လ္ၚာသန်ကောန်၊ အဵုဂဍောၚ်ယာဲ အဵုနာဲဂေါဝ်လောန်၊ တိုၚ်မိအိုတ်သ္ကန် ဂုဏ်ကောန်သော်က္ဍိုပ်၊ ရမတ်ညံၚ်ဗြဲ တူယဲဟိၚ်ဟိုပ်၊ ဍာ်ရမတ်ကြိုပ် ဟိၚ်ဟိုပ်သန်ကောန်၊၊

သအာၚ်နူဂှ်ပၠန်၊

လဆောဝ်ဒှ်ဗၠာဲ စရာဲဂေါဝ်ဂါ၊ သၟီယီုသတာ် တံၚ်သဘာ်ဏာ၊ လဆောဝ်ရေၚ်ကာန် မွဲဟာန်သမ္ဘာ၊ ယီုဟွံသ္ၚဳမွဲ ဒဇက်ဂြဲဏာ၊၊

ဇၟန်ကဝိမဖှ်သာ်ဂှ်သာ်ဂှ် နွံတဴဂၠိုၚ်ဂၠၚ်၊၊

(၂) = ကြိယာ (ဗတိုက်) ဂှ် အဓိပ္ပဲါဍေံ တိတ်ဒှ်ၜါသာ်ပၠန်၊

(က) တဝ်စၞေဟ်၊ ဗတိုက်ပၞာန်၊ တ္ၚီုဗတိုက်ရေၚ်သ္ကံ၊
(ခ) ဆဝ်ပ္ၚုဟ်၊ ပ္ၚုဟ်

ပ္ဍဲဂှ် (က) ကြိယာဗတိုက် မၞုံအဓိပ္ပဲါ (တဝ်စၞေဟ်၊ ဗတိုက်ပၞာန်၊ တ္ၚီုဗတိုက်ရေၚ်သ္ကံ) ဂှ် သာ်ဝွံ သ္ဒးဇန်ဝါကျ၊

သၟိၚ်ဗၟာအံၚ်ဇေယျ တသိုၚ်ကၠုၚ်ဗတိုက်ဍုၚ်မန်၊၊

ပၞာန်မန်ကဵုပၞာန်ဗၟာ တဝ်စၞေဟ်ဗတိုက်ဒၟံၚ်တၟာလံ၊ ကေတ်ဇၞးညးသ္ကံဟွံဂွံဏီ၊၊

မန်ပိုဲ ညံၚ်သ္ဂောံစၟိန်ပြမာန်ကၟိန်ဍုၚ်ဟံသာဝတဳပၠန်ဂှ် သ္ဒးတဝ်စၞေဟ် သ္ဒးဗတိုက်ပတိတ်ထောံသၞတံ နူကဵုတိဍာ်မန်ပိုဲ၊၊

(ခ) ကြိယာဗတိုက် မၞုံအဓိပ္ပဲါ (ဆဝ်ပ္ၚုဟ်၊ ပ္ၚုဟ်) ဂှ် သာ်ဝွံ သ္ဒးဇန်ဝါကျ၊

အဲ ညာတ်ဒးရုပ်မိဂေါဝ်တ္ၜတ်သဴဒၟံၚ်တုဲ ဇြဟာန်ဗတိုက်စိုတ် ၜိုတ်ရပ်ကေတ်ကၞေဟ် ချူကှ်ေလိက်မွဲတၞး ဗစိုပ်ဏာမိဂွိုၚ်လဂ္ဂန်၊၊

မာံထဝ်အး ညာတ်ခမဳသၚ်ဂမၠိုၚ် မဂေၚၚ်စဴပိဏ္ဍပါတ်၊ သဒ္ဓါဗတိုက်စိုတ်တုဲ လံၚ်ဏာ ပိဏ္ဍပါတ် ပတုဲသရၚ်ဓဝ်ကုသဵု၊၊

***ယွံတၠပညာလိက်ပတ်မည်ပိုဲဂမၠိုၚ် လဟီုအဲမဟီုပသောၚ်ကလးဏာလဝ် နနဲဂှ် ဗၠေတ်ကီု ဒွးကီု တော်ဆဂြၚ်တီကေတ်ရ၊၊

သွက် ဂွံသမ္တီ တၟေၚ်ဝေါဟာရမည်မၞုံကဵုရမျာၚ်မသမုၚ်ဒၟံၚ်ရၚ်သ္ကံ ညံၚ်မဝေါဟာရ ( ပြိုက် = ပရိုက်၊ ပြာ် = ပရာ် )။ မဝေါဟာရတံဂှ် ဗှ်ပတိတ်ရမျာၚ် ၜိုန်သမုၚ်တုပ်လေဝ် နဲချူ၊ နဲမကံက်အဓိပ္ပဲါဍေံ ဟွံတုပ်။ တၞဟ်ခြာတဴရ။

ပြိုက်

၁၊၊ (သကမ္မကကြိယာ) ⇒ ပြိုက်ပျဲပျာံ၊ ပညးမွဲမွဲ ညံၚ်ဂွံယဲယာံဂိသကေဝ်၊ ပညးမွဲမွဲ ညံၚ်ဂွံဒှ်ဘဲအန္တရာဲ၊ to hurt, to injure, to afflict;

၂၊၊ (သကမ္မကကြိယာ) ⇒ ပြိုက်စုတ်၊ သိက်စုတ်၊ စုတ်၊ to put into; ... ကတိုၚ်ပရိုက် ပြိုက်ကဵုမတ်သ္ဇၚ်၊ (ဇၟန်ကဝိ နူလိက်ပုံဗြရတ်ဣဏၚ်ကၚ်ရဳ)

ပရိုက်

၁၊၊ (နာံ) ⇒ (မနာံဝွံ စှ်ေကၠုၚ်နူမကြိယာ - ပြိုက် - မုက်ဂၞန် ၁ လတူဂှ်) ဘဲပရိုက်၊ ပရိုက်ပတ်ဒြဴ၊ ပရိုက်ဥပဒြဴ၊ ဒဒိုက်၊ အန္တရာဲ၊ ဝိဝဲ၊ ယဲ၊၊ ...

• မည်ပိုဲ ဆလံသ္ဂောံဗၠး နူပရိုက်ဗၟာဒမြိုဟ်တံရော၊၊

• မည်မကၠောန်စဒၟံၚ် ပ္ဍဲဍုၚ်သေံ ၜိုန်ဒှ်ပရိုက်မဂၠိုၚ်ကဵုဗီုလေဝ် နူပရိုက်ဗၟာဂှ် ပရိုက်သေံ သာညိရောၚ်ဂးတုဲ သ္ဒးမံၚ်အာ သီုဓဝ်လအေၚ်ရ၊၊

• ဒၞဲါမသက္ကုပရိုက်၊၊

• ဒၞဲါဋ္ဌာန်မဂၠိုၚ်ကဵုပရိုက်၊၊ Hardship, misfortune;

၂၊၊ (နာံ) ⇒ (မနာံဝွံ စှ်ေကၠုၚ်နူမကြိယာ - ပြိုက် - မုက်ဂၞန် ၂ လတူဂှ် ) မွဲပရိုက်၊၊ holding capacity as of box, bag, etc;

၃၊၊ (နာံ) ⇒ မနာံဝွံ ဗွဲပက္ကတိဍေံ ဒှ်ဒၟံၚ်မနာံရ၊၊ သတ်ပရိုက်၊ (လဆောဝ်ချူ - သတ်ပြိုက်)၊ သတ်ပရိုက်ထမၞာတ်၊ ပရိုက်ဂအဳ၊ ပရိုက်ကွေံ၊ ပရိုက်ဗုၚ်စိၚ်၊၊

ပြာ်

(သကမ္မကကြိယာ) ⇒ (မကြိယာဝွံ ရမျာၚ်ဍေံ ကြပ်တုပ်ကဵုမကြိယာ-ပြိုက်-တေံရ၊၊ ဆဂး အဓိပ္ပဲါဍေံ တၞဟ်ခြာ၊ ဟွံတုပ်ရၚ်သ္ကံဟေၚ်၊၊) ⇒ ရီု၊ ဟံၚ်၊၊ to save, to help; ပြာ်ဗလး to deliver; ...

• ကျာ်ပြာ်သတ်နူဒဒိုက်သံၚ်သာ၊၊

• ပြာ်ညိ ပြာ်ညိ ... သ္ၚိအဲ တူအာအိုတ်ရ၊၊

• အာလုပ်ပြာ် အကြာညးၜါမဒှ်သွေက်ဇဵုဂှ် ဇကုဒးဘဲကီုရ၊၊

• ပသာ်သ္ဂောံပြာ်ကောန်မည် နူပရိုက်ဘဲဗၟာသေံတံဂှ်ရော၊၊

ပရာ်

(နာံ) ⇒ safety, security; ဗဒိုပ်ပရာ် refugee camp; ဋ္ဌာန်ပရာ် = ဋ္ဌာန်မသက္ကုဘဲပရိုက်၊၊

ဗြရတ် ဂွံဆဵုညာတ်ကေတ် ဂဍောၚ်မတ်နော်မိယာဲ မစုတ်လဝ်ပ္ဍဲရဴတုဲ ဒှ်လၞီစံၚ်တူဂၠိုၚ်သောသၞာ

ကြိုက်သၟိက်ကဵုဒှ် တဝှ်စလာဲ၊ တိုၚ်ဒဒှ်ကီု ပိုဲဒးဟီုဂၠဲါ၊ လၟေၚ်စလာဲ ပိုဲဂၠဲါတွံနၚ်၊ ဗြရတ်တုန်စိ ကောံမိနန်ဒြၚ်၊ ၜါမွဲနန်ဗၠဲ ပ္ဍဲမပ္ကၚ်ရၚ်၊ ကောံဗြဴယက္ခဳ ဏၚ်ကၚ်ရဳက္ဍၚ်၊ ပ္ဍဲမဒၟံၚ်တဴ ဒကဴနန်ဒြၚ်၊ ဗြရတ်သၟီဗၠာဲ ဂေတ်ဂဲါပ္ဍဲဝၚ်၊ ဂေၚၚ်ဝေၚ်ပၠန် ၀ုတ်ဒိုဟ်ပန်ကၠၚ်၊ ဂေၚၚ်အာကိုပ် စိုပ်ပါၚ်တရၚ်၊ သၟီဒတဴသၠၚ် ပ္ဍဲတရၚ်ဗၠဲ၊ ထောံဏာမတ်ကွေံ ဆဵုဒးရဴမွဲ၊ ဍေံကွက်လဝ်က္ဍၚ် ပါၚ်တရၚ်ပြဲ၊ ဗြရတ်ညာတ်သ္ကဲ ပ္ဍဲစိုတ်သၚ်ကာ၊ သၟာန်တိုန်အနဳ ဏၚ်ကၚ်ရဳကၠာ၊ မူရဴဂှ်မွဲ ပ္ဍဲတရၚ်ဒွါ၊ ဟီုညိဒေံမ နာဲပမုသာ၊ ရဴစွံလဝ်ကၠာ ပ္ဍဲဒွါတရၚ်၊ ဟီုကဵုကောညိ ယွံမိပ္ကဴတၚ်၊ ဏၚ်ကၚ်ရဳမိၚ် မုက်မတ်လှိၚ်လှၚ်၊ နာဲယာန်ချေံရတ် ကောသၟတ်ကလၚ်၊ မတ်ညးထပှ် ဒှ်ရာဇာဝၚ်၊ မိပပရၚ် ပြၚ်နၚ်ကဵုအဲ၊ တေံဗြဴထပှ် ဒှ်ဒၟံၚ်ဝဳဝဲ၊ ပြၚ်နၚ်ကဵုကျာ ယွံကြုတ်ဏာအဲ၊ ဟိုတ်ဂှ်မိသ္ကဲ စွံပ္ဍဲတရၚ်၊ မိအံက်ဗြဴက္ဍၚ် ပြၚ်နၚ်ကဵုကျာ၊ ဗြရတ်ဂွံမိၚ် သွိၚ်မုက္ခဝါ၊ မုက်မတ်ဇြသ္ကဟ် မိၚ်ဒှ်ပူဆာ၊ ပ္ဍဲရဴဝွံဟေၚ် မတ်မိသေၚ်ဟာ၊ ချပ်တုဲဗြရတ် တြုံကၞတ်သာ၊ ဗြဲမတ်ဒတုံ ဘုံစက္ခုဒွါ၊ ဗှ်သၞာယာဲ လောံလာဲပူဆာ၊ လၞီစံၚ်တူ ဂၠိုၚ်သောသၞာ၊ ဗြရတ်ကုမ္မာ ကာလဂှ်သၟတ်၊ . . .

ဏၚ်ကၚ်ရဳဆာဲ ညာတ်နာဲဗြရတ်၊ မိသၟာန်တိုန်ရောၚ် ယွံဂဍောၚ်မတ်၊ မူဒှ်ကောဗၠာဲ ယွံနာဲဗြရတ်၊ ဍာ်ရမတ်နာဲ ဇွောဝ်ချာဲလယတ်၊ ပေၚ်ဂၠးသြိုဟ်နာဲ နူဗလာဲမတ်၊ မူဒှ်ပြဟ်သၟတ် ဍောတ်စိုတ်ကဵုမိ၊ ဟသေၚ်မိပ ပဝဒိတှိ၊ ဟွံရှ်ေသှ်ေသအး အိုတ်ညးသ္တုံဇွိ၊ ဟသေၚ်မိဟီု လီုစိုတ်ကောမိ၊ ဍိက်သ္ကံဆတ္တဝ် သၠုၚ်သဝ်ဍေံဗျိ၊ ဒေံဟွံလးလေၚ် တၟေၚ်စိုတ်နာဲသ္ၚိ၊ မိကြိုၚ်ဂၠဲါအာ သမ္ဘာတမိ၊ ဒေပ်ဗၠာဲအဟံ ပၠံစှ်ေပ္ဍဲတိ၊ ကောညာတ်ဒုဟ်မိ နာဲသ္ၚိယာံဟာ၊ ဟသေၚ်မိကီု ဓရီုစန်စာ၊ မိဟွံပ္တေက်ပုၚ် ဟွံပ္ဍုၚ်သွကၠာ၊ ဟသေၚ်မိဟီု ပလီုက္တောဝ်ၜါ၊ ဟိုတ်ဗညာ ကောယာံဟာနာဲ၊ သၟာန်လေဝ်ဟွံဗြု ဒဒုသြိုဟ်နာဲ၊ ဟသေၚ်ဥပ္ပဲါ မိစနာဲဟာ၊ ဟီုတ္ၜေဟ်ရာဲသာတ် ကဵုအမာတ်စာ၊ နာဲညာတ်ပဝ စိုတ်မသၚ်ကာ၊ ဟိုတ်ဂှ်ကြုတ်ဏာ မယာံဟာနာဲ၊ ဟသေၚ်မိပ ပဝစဏာဲ၊ ဟွံမွဲပ္ဍဲဂၠံ ဗတံကြေဝ်ဂဲါ၊ နာဲညာတ်ခါတ်မှာတ် ဂၞိန်ယာတ်ပြးချာဲ၊ ညာတ်ပတိပတ် ၀တ်ဗြဴသရာဲ၊ ဗြဴဝွံဟွံဆာဲ ဝေၚ်ကဵုဗၠာဲဘာ၊ ညာတ်သာ်ဂှ်ကၠာ နာဲသၚ်ကာစိ၊ ဟီုညိနာဲသ္ၚိ စိုတ်မိဟွံတန်၊ ဟီုကဵုညိကော အြနာဲလဂ္ဂန်၊ ဣဏၚ်ကၚ်ရဳ ဒ္ၚဳသၟာန်ဒက်ဒေါန်၊ လၞီဂၠိုၚ်တန် ၀န်စဝ်ဂၠိုၚ်အြ၊ တဲညံၚ်လောတ်ထဝ် မိဗန်လဝ်ကော၊ ယက္ခစံၚ်တူ လတူသြိုဟ်လော၊ ယီုမံၚ်ဟူဟူ လတူသြိုဟ်နာဲ၊ . . .

တုဲဗြရတ်ဂၠိန် ဗက်မိန်စရာဲ၊ ယွံမိကၚ်ရဳ ကျာ်သြဳကောဗၠာဲ၊ စိုတ်ပ္ဍဲမိဂှ် ဟွံဒှ်မာရာဲ၊ စိုတ်ဟွံစောန်ကၠိ ပ္ဍဲမိကျေဝ်လာဲ၊ ကောသ္ဍိုက်လအိတ် မိတ်ပရေၚ်ယာဲ၊ လာံသာစိုတ်နာဲ သၟီဗၠာဲဂၠါံဇွိတ်၊ ပဒဇပ်ညိ မိထဝ်ကလိတ်၊ လမၠံလုပ်မတ် ဍာ်ရမတ်တိတ်၊ နူစက္ခုဒွါ သီုၜါရမိတ်၊ ဒးလမၠံလအိတ် ဇွောဝ်တိတ်ရောၚ်နာဲ၊ ဏၚ်ကၚ်ရဳမိၚ် ကဵုသၟီကအီတွာဲ၊ မိပ်ပ္ဍဲစရိုတ် စိုတ်မိမြံမြာဲ၊ ကော်ကမၠောန်နာဲ ယာဲထေဲဂမ်အတ်၊ ဟာဲအကြဳဝန် ကမၠောန်ဍောတ်ဍောတ်၊ ဟွံပမၞိဟ်ကွေံ ပလှ်ေမုက်မတ်၊ စတုဲဆဝေၚ် ဗ္ဂေၚ်ဍုတ်လျတ်၊ ဗှ်ေဟွံမန လေပ်ဆကြကောတ်၊ စတုဲပလှ်ေ ညံၚ်ဗီုချေံသၟတ်၊ ဒးကဵုလေံဗတ် ဍောတ်ဍောတ်တံဏံ၊ ရပ်ဂွံလေံဒန် တက်ကမၠောန်တံ၊ ထဍေၚ်ကမၠောန် ဒေါဝ်နန်ထော်ဏံ၊ ကမၠောန်ဒြေပ်ဂဲါ ဂၞိန်လာဲဂြိုဟ်ချံ၊ ဗက်တက်ကမြဴ ဒြေပ်ဒဴဆံလံ၊ ဂၞိန်လာဲဂြိုဟ်ချံ ဍေံတံဒုၚ်ဂုန်၊ တလပိုန်ဗြဴ ကြဴယဝ်ဒှ်တုန်၊ လမျီုပိုဲဆာဲ တွာဲနာဲသီုဖျုန်၊ ဖေက်ၜိုၚ်ဖရံက် ညံၚ်ပံက်စးကုန်၊ ဒိုအ်တလဂုန် လ္တုန်ဝွံမွဲဝါ၊ ဏၚ်ကၚ်ရဳမိၚ် သွိၚ်ပါၚ်ဟီုအာ၊ ဗှ်ေတံတွံၚး ညံၚ်သအးညဳသာ၊ ကမၠောန်တွံၚး လးသီုသၞာ၊ တွံသီုပြာသာတ် ကြဴကြာတ်နာနာ၊ မိကဵုဗညာ မွဲသၞာထဝ်၊ ဆာန်လီဗတဲ မွဲဖုန်ကၟဝ်၊ ရေၚ်ကာန်နှဴရဴ တဴပ္ဍဲနန်ထဝ်၊ သၟီဗၠာဲဂိုၚ်ၜှ် ဍောၚ်ဒကှ်ကျဝ်၊ ကၞိၚ်ကဵုဃာန အဇထိုၚ်ထဝ်၊ ၜါမွဲသဝါန် ရေၚ်ကာန်တဝ်ဂၠဝ်၊ ဇြဟာန်တမိုဟ် ဖျုန်ဂြိုဟ်ဇတဝ်၊ သၟီကဵုဗြဴသွဝ် တဝ်ဂၠဝ်တဴတုန်၊၊

ဝေါဟာရမည်ဂမၠိုၚ် >~~~~~
သာ =
၁၊၊ (အကမ္မကကြိယာ)to be light, not heavy:
၂၊၊ (နာံ) borax: (ဗၟာဟီု = လက်ချား၊) သာ၊ သာအရိုၚ်၊၊
၃၊၊ (နာံ) a company, a following, a follower: ကျာ်တြဲကၞတ်သာ = the exalted Buddha the highest of all leaders: တြုံကၞတ်သာ = a man the highest of all leaders: နာဲသာ = the leader: ရဲသာ = the followers: သီုသာစှ်သုန် = with fifteen followers:
လာံသာ =
၁၊၊ (သကမ္မကကြိယာ) ပၠာံဗဇး၊ လှေံ၊ ပညးညံၚ်ဂွံမိပ်စိုတ်၊၊
၂၊၊ (အကမ္မကကြိယာ) သာယျာ၊ ရာၚ်ဆာဲ၊၊
ပတေက်၊ ပ္ဍုၚ် =
ပတေက်၊ ပ္ဍုၚ် မၞုံပ္ဍဲပိုဒ် - မိဟွံပ္တေက်ပုၚ် ဟွံပ္ဍုၚ်သွကၠာ - ဂှ် ဒှ်မကြိယာ(သကမ္မကကြိယာ)ရောၚ်၊၊ ဖျိန်ပုၚ် သီုမစုတ်တဴၜဵုဂှ် ဟွံပ္တေက်ပုၚ်၊ ဖျိန်သွ သီုဟွံစုတ်ၜဵုဂှ် ဟွံပ္ဍုၚ်သွ သၟိက်ဂး၊၊ ပုၚ်ဂှ် နွံရှ်ပ္ဍုၚ်၊ သွဂှ် ရှ်သာ၊၊
သဝါန် = (နာံ) ဒေန်၊ ဇံၚ်၊ ခါတ်၊၊
ထိုၚ် = (နာံ) သတ်သၠသၞေၚ် မတုပ်ညံၚ်ရဴသာဲ အဒဲါ၊၊ ထိုၚ်ဝွံ ဒမံၚ်ဍေံ နွံပ္ဍဲထၟောၚ်ဒုန်ရောၚ်၊၊

ဗြရတ်ကဵုကလော်ဗြဴမိဣဏၚ်ကၚ်ရဳ ရေၚ်ကာန်တဝ်ဂၠဝ် ပ္ဍဲကဵုနန်ထဝ်

ကြိုက်သၟိက်ကဵုဒှ် ကာလဂှ်အဴ၊ ရေၚ်ကာန်တုန်ဆန် ၜါမွဲနန်ပ္ကဴ၊ ဇြဟာန်တမိုဟ် ဖျုန်ဂြိုဟ်ဒမြဴ၊ စက်ရံၚ်သြဳလျး ခၠၚ်တမးတဴ၊ ဃောပုဏ္ဏမဳ လျးညံၚ်စဳသ္ဍဴ၊ တွာဲထိုၚ်ဃာန မိအဂ္ဂဗြဴ၊ ကောကနုဒ ပတ်ဒၟၜါအဴ၊ ပ္ဍဲလစသြိုဟ် ရာၚ်တမိုဟ်တဴ၊ ဗြရတ်ကုမ္မာ ကာလဂှ်အဴ၊ လပုဟ်တုပ်တဴ ရဴလပှ်ဇၟူ၊ ပ္ဍဲလစသြိုဟ် ရာၚ်တမိုဟ်အူ၊ တဲလပှ်ဇၟူ လၜက်ပူလဝ်၊ ပ္ဍဲဒၚ်ပၞးရော လောတ်ပဝူထဝ်၊ ညံၚ်ရဴပူလဝ် ပ္ဍဲဗြဴသွဝ်ကီု၊ သၟီကဵုမှာယျ ပမာဏဗီု၊ သၟဟ်သၟန်တဴကီု သီုၜါတြုံဗြဴ၊ ဇၟူကဵုစမၠံၚ် ၜတ်ညံၚ်ဍောၚ်ပ္ကဴ၊ မိစမၠံၚ်ဗြဴ လဟိၚ်တဴစိုတ်၊ တဲၜါမိန်လဝ် ဗဵုဒ္ၚေါ၀်လျးပၠိုတ်၊ မိတ်တူထဝှဲါ ကၞိၚ်နာဲကြက်ဗိုတ်၊ သၟီထိုၚ်ဃာန ဇာပ်ထသီုဖအိုတ်၊ ညးၜါပေၚ်စိုတ် အိုတ်ပ္ဍဲနန်ထဝ်၊ ကမၠောန်ပေၚ်က္ဍတ် လွဳလွတ်သၟီဓဝ်၊ ပိုက်ပၞိက်လွိၚ် ဖလှိၚ်ဗြဴသွဝ်၊ ကမၠောန်ယက္ခ အဇဂန္ဓဝ်၊ သီုလှ်ေဒယှ်ေ ပလှ်ေမုက်ဂေါဝ်၊ ညံၚ်ညးကေလှာ ၜါမွဲလ္ၚောဝ်၊ လှ်ေသီုကျာ်သြဳ ဗနဳနန်ထဝ်၊ ဗဗဵုဗြဴသွဝ် စက္ကဝဝ်ဗၠာဲ၊ ဒြဝ်ကျာံသပေါတ် တလောတ်လေၚာဲ၊ ဒြဝ်ဗြုလလောၚ် ဖံမံၚ်တလာဲ၊ ခဍေဝ်ကဵုကျာံ ရာဂါံဂၠိုၚ်ဒၞဲါ၊ သဏောဲကဵုဆေၚ် ဗပေၚ်စိုတ်နာဲ၊ ရမျှာၚ်ဂမ်အတ် စိုတ်လျတ်ဆာဲ၊ ဗာတ်ဗြုဂြိုဟ်လာဲ ညံၚ်သာဲလလောၚ်၊ ဒဗိုန်ဒိၚ်ဒိၚ် ပိၚ်မှၚ်ပေါၚ်ပေါၚ်၊ ဗာတ်တလာဗြု ဗရုဏောၚ်ဏောၚ်၊ ကမၠောန်လှ်ေဒျာန် ရမျှာၚ်ၜတ်သောၚ်၊ ပ္ဍဲဒေါ၀်နန်ဂၠေါၚ် ညံၚ်သဘၚ်ပေဲါ၊ လဟိၚ်သောတ တလနန်ဗၠဲ၊ မိၚ်ပေဝ်သဏောဲ ဝေၚ်ပေဲါသဘၚ်၊ ပ္ဍဲဒေါ၀်နန်ဒြၚ် ညံၚ်သဘၚ်သွဝ်၊ စသိုၚ်လဟိၚ် သၟီကဵုရုပ်ထဝ်၊ ရေၚ်ကာန်တဝ်ဂၠဝ် မွဲနန်ထဝ်တုန်၊၊

ဝေါဟာရမည်ဂမၠိုၚ် >~~~~~~
ဇၟူ = စိၚ်တြုံ၊ စိၚ်ကၟက်
စမၠံၚ် = စိၚ်ဗြဴ၊ စိၚ်ၝောံ
ပတ်ဒၟ = ဖျုန်တှ်ပ္ဍဲဂၠးသြိုဟ်မၞိဟ်ဗြဴ
အဇ = ညံၚ်ရဴ၊
ကေလှာ = ကောန်ခၞေါ၀်၊ ဍုၚ်ဇမၞော်ကောန်ခၞေါ၀်ဂှ် နွံယၟုကေလာသ၊
လှ်ေ (ကြိယာမသက္ကုပိုဒ်ကမ်) = ပလှ်ေ (ကြိယာမၞုံပိုဒ်ကမ်)
ဒဗိုန် = ရမျှာၚ်ဍေံ ဗြုဒိၚ်ဒိၚ်
ပိၚ်မှၚ် = ရမျှာၚ်ဍေံ ဗြုပေါၚ်ပေါၚ်
ဗာတ်တလာ = ရမျှာၚ်ဍေံ ဗြုဏောၚ်ဏောၚ်
ရေၚ်ကာန် + တဝ်ဂၠဝ် = ဝေါဟာရၜါမဝွံ ဆပြယာဲရတၟေၚ်၊ အဓိပဲါတုပ် >~~~~~~

ချေံကလာၚ် မၚ်ဗၠာဲဗြရတ်ဍိုက်အာ လတူသဗာန်အမှဲ

ဗြရတ် မဂွံဆဵုညာတ်ကေတ် ရသိမကေၚ်ဒှ်လဝ်လဲဇွာနူဘဴတမၠာ ပ္ဍဲဂြိုပ်ဟေမဝန်

ဗြရတ်ကုမ္မာ ကောန်ရာဇာဝၚ်၊ ညံၚ်မှာလီဗၠာဲ ချေံနာဲတုပ်က္ၜၚ်၊ ပ္ဍိုက်ဗၞိက်လွဳ ပဳတိအရၚ်၊ နုဘဴအဒ္ညာ တုပ်သၠယာက္ၜၚ်၊ ရပ်သၠသၞေဝ်စိုတ် ဟွံဖိုတ်ဘဝၚ်၊ ထာၚ်ပ္ကဴပညာ ဗ္ကေတ်ဏာဇၟာပ်ကၠၚ်၊ ဇက်တဝန်ရှောဲ ပ္ဍဲကာသဂၚ်၊ ဇက်တဝန်ခိုဟ် ဒိုဟ်မိတ်အရၚ်၊ တ္ကံတၟံတရၚ် ဟွံလၞၚ်ဂၠိန်၊ ညံၚ်တြဳဇှ်အိန် နာဲသိန္နရာတ်၊ သတြုတမ ဟဂံၚ်ပဝါတ်၊ ကောန်ဨကရာတ် နာဲပြာသာတ်ထဝ်၊ လျးရတ်ပြီုရုပ် လျးရုပ်ဆက်တ္ၜဝ်၊ ညံၚ်တ္ၚဲတိုန်သၟုက် က္ဍိုပ်ယုဂ္ဂန္ဓဝ်၊ ချေံကဵုသၟီဓဝ် အံသဝ်လောန်သန်၊ ဒေါဝ်ဟေမဝန် ကလာၚ်လန်ဂြး၊ မဒါန်အတိက် သၟိက်ပ္ညုၚ်ထၜး၊ ဒါန်အတိက်သၟတ် ပြာကတ်ဇၟာပ်ညး၊ မိတ်တၞံတမၠာ ကဵုခြာသ္ၚောဲသ္ဍး၊ ကဵုသ္ၚောဲတဝဵု တိကဵုအကး၊ ဂွံဒ္ၚေါ၀်လေၚ်လး သ္တးလးသာဓာ၊ ယဝ်ဒါန်ဟွံမွဲ ပ္ဍဲဘဴတမၠာ၊ စးကဵုစးဗ္ဒာဲ ဒလာဲလဝ်ကၠာ၊ ဟဂွံလးလေၚ် ရောၚ်ဟသေၚ်ဟာ၊ တဝှ်ကျာ်တြဲ နာဲဇြဲသာခါ၊ ဟီုတွံလဝ်ဟေၚ် ရောၚ်ဟသေၚ်ဟာ၊ နာဲက္ဍိုၚ်ထာၚ်သွာ ကောန်ရာဇာဝၚ်၊ ဍိုက်ချေံပြဲက္ဍၚ် ဒေါဝ်ဂၚ်ဟေမန်၊ သ္ၚဳမၠာ်ရံၚ်အာ ကြာဟေမဝန်၊ နွံဣသိမွဲ သဳလပြဲလောန်၊ အသၟာပိုတ် ဂွံညာတ်အိုတ်ပၠန်၊ ဒ္ၚဳဒျာန်စှ်ေအာ ခါဂှ်မွဲတန်၊ ချေံဂါံဟွံပြဟ် ဂါံတဆှ်အန်၊ ဒ္ၚဳလုပ်စိုပ်ပၠန် ထာန်ပဏ္ဏသာ၊ ***ဗျူပတန်လၟောၚ် ဒၟံၚ်ဇိုၚ်ကၟာ၊ . . .

ချေံအာဂၠဲါစ ဒေသဇိုၚ်လှာ၊ ဗြရတ်ရာဇ ဒါနတမၠာ၊ ဘဝနူတၞံ ပတံဝါသၞာ၊ ဗြရတ်တုန်စိ ကဵုဣသိကၠာ၊ ညးၜါဂှ်ပြဲ ဒှ်ဒၟံၚ်လဲဇွာ၊ ညးဗၠာဲအဲဗၠာဲ ကြဴတဲသြာဲအာ၊ နာမဣသိ အဒိကိုပ်ကၠာ၊ မၚ်ဗၠာဲသောတ နာမတမၠာ၊ တိတ်လန်ဝေၚ်ဂြိုပ် စိုပ်ဇြဲသာခါ၊ သမၞိၚ်ၜိုဟ်လောန် ပ္တန်ကာယဒွါ၊ သ္တိက်ဒလာဲပၠန် မွဲတန်လှိၚ်အာ၊ နွံကလော်မွဲ သစ္စပြဲဖာ၊ ခစဗဳသြဴ တရဴအခါ၊ ဂွံအဝဵုကၠာ ကန္တာကလော်၊ ဂွံပိုၚ်တံဇြဲ ပ္ဍဲဂှ်မွဲဗော်၊ ယြဴညးမွဲ လုပ်ဇူဇြဲဇၞော်၊ ဒးဒုၚ်စဏ ယက္ခမွဲဗော်၊ ယဝ်တီဓဝ်ဇၞော် ကလော်ဒေဝ၊ ဒေဝဓဝ်အဵု တွံကဵုဒးရ၊ ဂွံဗၠးဘဲကၠာ ကန္တာယက္ခ၊ ကလော်လုပ်ပြဲ ဇြဲနိဂြောဓ၊ ဂွံညာတ်ကေတ်ပၠန် ကောန်မနုဿ၊ နာဲလုပ်သ္တိက်လှိၚ် သမၞိၚ်ရုက္ခ၊ ဒှ်စဏပိုဲ ဟိုဲမနုဿ၊ ဒးဒုၚ်စဏ ရသၟုဲလေၚ်၊ ယဝ်နာဲတီရ ဒေဝဓဝ်ဟေၚ်၊ ပါၚ်ကျာ်တွံလဝ် ဒေဝဓဝ်တၟေၚ်၊ ယဝ်မတွံဒး ဂွံဗၠးဗွဲလွေၚ်၊ မသောတမိၚ် ဒွိၚ်တဴပ္ဍီုသြေၚ်၊ တုဲဟီုကလေၚ် ဒုၚ်ဂုန်သေၚ်ဟာ၊ ယွံသၟီကလော် မဇၞော်အဒ္ညာ၊ တွံဟွံဒးရ ဆနာဲမေတ္တာ၊ အာတ်အခေါၚ်စိ ကဵုညိမွဲဝါ၊ ဗၞတ်ထပှ်တ္ၚဲ အဲဂၠဲါအစာ၊ ယဝ်ဟွံဂွံရ အဲဒုၚ်စကၠာ၊ မဖျေံမေတ္တာ မွဲဝါညိနာဲ၊ ယက္ခဂွံမိၚ် တွိၚ်ပါၚ်မၚ်ဗၠာဲ၊ ကဵုအခေါၚ်ကၠာ ဗလးဏာဆာဲ၊ . . .

ကာလသၟိက်ဒှ် တဝှ်စလာဲ၊ ဗြရတ်ဝွံဂှ် က္တဵုဒှ်မၚ်ဗၠာဲ၊ မပဏ္ဍိတ နာမစရာဲ၊ ဂေၚၚ်တိတ်ကွေံ ဆဵုဒးသဟာဲ၊ ညာတ်မုက်သဟာဲ ဟွံဆာဲဂြိုၚ်ကအီ၊ မူဒှ်သဟာဲ နာဲဒှ်လၞီ၊ မူဒှ်ဇြသ္ကဟ် တွံညိသ္ဂောံတီ၊ ဟွံဂြိုၚ်ဟွံကအီ ဂွံတီညိဇွာ၊ မသောတမိၚ် ဟီုပၟိၚ်ကၠာ၊ ယွံလေဝ်သဟာဲ အဲဂၠဲါအစာ၊ ဒေဝဓဝ်ပြဲ နွံပ္ဍဲဂါထာ၊ ပဂုန်မွဲဝါ ညိရဇွာလဲ၊ မတီညိဟာ ယွံလေဝ်ဇွာအဲ၊ ယဝ်မတီဂုန် ဂုန်ဓဝ်မပြဲ၊ ပ္ကတ်ကဵုညိလဲ အဲဂွံဗၠးချိုတ်၊ တၞံဇြဲကလော် ဒှ်ဗော်အဟိုတ်၊ အဲလုပ်ဒးသ္ကဲ တံဇြဲဍေံသ္တိုတ်၊ ဍေံရပ်စပြဲ အဲပါန်သီုစိုတ်၊ မွဲသတ္တဟ တလစရိုတ်၊ ဗလးနၚ်အဲ ဂၠဲါဓဝ်ပြဲသ္တိုတ်၊ ယဝ်ဇွာတီသၟတ် ပ္ကတ်အဲဒဵုအိုတ်၊ အဲဂွံဗၠးချိုတ် ကၠေံစိုတ်ညိဇွာ၊ ပဏ္ဍိတမိၚ် တွိၚ်ပါၚ်ဂှ်မာ၊ အဲပ္ကတ်ကဵုဏာ ဒေဝါဓဝ်ဆာဲ၊ တုဲပကတ်ကဵုပၠန် လက်သန်ပြယျာဲ၊ သီုကဵုပါလိ သီုအဓိပဲါ၊ ဂွံဓဝ်ဂေါဝ်ဆာဲ ပၠန်ဒၞဲါကလော်၊ ယက္ခညာတ်ကီု သၟာန်သီုခဏော်၊ ဂွံဓဝ်ဟာနာဲ သီုပြယျာဲဗော်၊ ဂွံနၚ်ရအဴ သ္ဍဴသၟီကလော်၊ ယက္ခမိၚ်အိုတ် မိပ်စိုတ်သော်ရော်၊ ပ္ဍဲဂှ်ကလော် ဗော်သၟီယက္ခာ၊ ဍေံသြိုၚ်ပၞၚ် ဂေါ၀်က္ဍၚ်ပြဲဖာ၊ ဂညိလလဴ ပ္ကဴသြဴနာနာ၊ မၚ်ဗၠာဲသောတ ပဒှ်သာ်လွာ၊ ဂါံတိုန်ပၞၚ် ဂေါ၀်ခၠၚ်ရုပ္ပါ၊ ဒေဝဓဝ်ကၠာ လအာယောသော၊ အဲတွံကဵုစိ ပၚ်မှိၚ်ညိကော၊ ဟိရိအြတ္တပ္ပ သမ္ပန္နော၊ သုက္ကဓမ္မာ သမာဟိတော၊ သန္တောသပ္ပေါ ရိသောလောကေ၊ ဒေဝဓမ္မာ တိ၀ုစ္စရေ၊ ယွံကောယက္ခ ဒေဝဓဝ်ပၠေ၊ အဲတွံကဵုလေ သုတေပၚ်မှိၚ်၊ ကလော်ဂွံမိၚ် လဟိၚ်သောတ၊ ဒေဝဓဝ်ဂှ် ကြဳဇှ်ပြာထာ၊ ကလော်ဇြဲကွေံ စိုတ်ဍေံမေတ္တာ၊ ဖျုန်မနုဿ ဟဂံၚ်စကၠာ၊ တုဲဗလးဏာ ယက္ခာဂွံဓဝ်၊ တုဲဂွံဗၠးချိုတ် မိပ်စိုတ်မုက်ဂေါဝ်၊ ဂွံဗၠးဂစိုတ် ၜိုတ်ဂွံတိုန်သွဝ်၊ ဟိုတ်ဇွာပြာ်လဝ် ဂွံဓဝ်ဗၠးချိုတ်၊ ညးၜါဂှ်ပြဲ လသာဒဲအိုတ်၊ ဟိုတ်ဝါသနာ တမၠာဂၠိုၚ်ဂိုတ်၊ ကေၚ်ဂွံပတုဲလဝ် ဓဝ်သူစရိုတ်၊ မသောတချိုတ် အိုတ်ဇိဝိတာ၊ ဒှ်ဣသိဟေၚ် လမုဟ်သေၚ်ဟာ၊ နာဲပဏ္ဍိတ ဘဝတမၠာ၊ ကၠုၚ်ဒှ်ဗြရတ် သၟတ်ဨကန္တာ၊ . . .

ကၠုၚ်စိုပ်ဇရေၚ် ဣသိသေၚ်ဟာ၊ ကၠာတေံမွဲတဲ ဟိုတ်ဒှ်လဲဇွာ၊ ဣသိညာတ်ပြဟ် က္တဵုဒှ်မေတ္တာ၊ ဘဴလမုဟ်ဟေၚ် လှာဲလိက်သေၚ်ဟာ၊ ဣသိဂေၚၚ် ဂေၚ်အရှာံဘာ၊ ရပ်ဂွံကမှ် တုဲဂၠဲါတွံအာ၊ ထောံမတ်ရံၚ်ကၠာ ညာတ်အဿာဂ္ညိ၊ လိက်ကွက်ကံချေံ ညာတ်ဒးတၟေၚ်စိ၊ လုပ်သှ်ရံၚ်ပၠန် လိက်နန္ဒာမိ၊ ကဵုပလံၚ်ဏာ ပုတ္တာယက္ခိ၊ ဗစိုပ်ကောန်ပ္ညဳ ဏၚ်ကၚ်ရဳညိ၊ စိုပ်ရဗတံ ပ္ဍဲဂၠံနန်လွိ၊ စဗတံကွေံ ပကဵုသှ်ေညိ၊ စိုပ်ရတၚဲ ကောန်ပ္ဍဲစိုတ်မိ၊ စသီုဇုတ်ကၞာတ် ပကဵုညာတ်ညိ၊ သီုချေံဍေံမွဲ စဖဲကောန်မိ၊ ဒီုဗတံဂှ် ပကဵုဒှ်ညိ၊ ညံၚ်ကဵုအိုတ်စိ စညိကောန်အဲ၊ သာ်ဝွံဗစန် ဂကန်မိပြဲ၊ စညိကောန်အဲ မွဲပကဵုဗၠး၊ သာ်ဝွံဍေံဂး ပ္ဍဲဂၠးသၠတာ၊ . . .

ရသိဗှ်ကၠာ ပ္ဍဲသၠတာအဴ၊ က္တဵုဒှ်မေတ္တာ ကရုဏာဇဴ၊ လိက်တရေံဂှ် ကၠဟ်ထောံဆဴဆဴ၊ လိက်တမိအဴ ထဴကှ်ေစုတ်ရ၊ သာ်ဝွံလိက်ခုတ် အဲပ္တီပုတ္တ၊ အဲသဳနန္ဒာ မဒုၚ်နာမ၊ ဒှ်မိနာဲရ နာမအနဳ၊ ပ္တီကောန်ဗြဴအဲ ပ္ဍဲနန်ကျာ်သြဳ၊ ဒုၚ်ယမုက္ဍၚ် ဣဏၚ်ကၚ်ရဳ၊ ***စိုပ်ကုံပရေၚ် မိဒးပြေၚ်ဖျဳ၊ ဍောတ်ဗၠာဲဗြရတ် ကၞတ်ကျာ်သြဳ၊ တၞောဝ်ရာဇာဝၚ် မိပြၚ်နၚ်ပ္ညဳ၊ ကဵုကၠုၚ်စိုပ်ကောန် ပ္ဍဲနန်ကျာ်သြဳ၊ ဍေံစိုပ်တၚဲ ဗွဲမဍိုန်ဒ္ၚဳ၊ ဝါၚ်ဒုၚ်တလုၚ် အမာတ်ဍုၚ်ဇဳ၊ မိထပ်နၚ်တဲ ကောန်ပြဲကျာ်သြဳ၊ ပဗ္ဒေက်ဖျဝ်ညိ မိကၠေံစိုတ်လွဳ၊ ဍေံစိုပ်ဗတံ ပ္ဍဲဂၠံကျာ်သြဳ၊ မိလွဳပရာ မွဲသၞာဒၞဳ၊ မိကၠေံစိုတ်လွဳ ကျာ်သြဳနန်လွိ၊ ကဵုပိုၚ်နန်ဒြၚ် ပ္ကၚ်ရၚ်ဖဴမိ၊ တြုံနွံဣဓိ မိတုပ်စိုတ်လောန်၊ ပြၚ်နၚ်ကဵုကောန် အသဝ်နန်ဗြဴ၊ တိုၚ်ဂလာန်ယာဲ မိပပဲါဒဴ၊ မိဂိုၚ်သြဟ်ပ္တဴ တြုံသ္ဍဴဘုမ္မိ၊ တိုၚ်ဂကန်မိ ဂိုၚ်လဝ်ညိကောန်၊ သာ်ဝွံလိက်ဒွက် အက္ခရဗျန်၊ ဣသိတုန်ပၠန် ခဏံကၠောန်ကဵု၊ ကွက်စုတ်ကံသၟတ် ချေံရတ်မ္ၚဵု၊ ကွက်စုတ်တုဲအဵု ဣသိက္တဵုစဴ၊ သန်ထာန်ဘာအဴ ပၠန်စဴအာတုန်၊၊

***ပြဝံက်မဝေါဟာရဂမၠိုၚ်
မဝေါဟာရ	ပြဝံက်အဓိပ္ပဲါ
ကုံပရေၚ်	(နာံဝိသှ်ေ) မလိုက်ကၠုၚ်အဝဲမစှ်ေဒၞဲါဝဲါ၊၊ (adj) marriageable
ကုံပရေၚ်	(ကြိယာ) စှ်ေဒၞဲါဝဲါဂွံ၊ စိုပ်အခိၚ်မစှ်ေဒၞဲါဝဲါ၊ လိုက်ကၠုၚ်အဝဲမစှ်ေဒၞဲါဝဲါ၊ စိုပ်အဝဲသၞက်ကရောဲ၊ စိုပ်အဝဲပရေၚ်အိန်ထံၚ်၊ စိုပ်ကၠုၚ်အဝဲမကေတ်တြုံ-ဗြဴ၊၊ (v) to be marriageable.
ကုံပရေၚ်= ကုံပြေၚ်၊ ကုံဗြေၚ် ရဴသာ်ဝွံ အခိုက်မချူ တၞဟ်ခြာတဴလေဝ် နွံကီုရ၊၊ အဓိပဲါတုပ် ဟွံတၟေၚ်၊ ဗၞတ်မချူဟေၚ် တၟေၚ်ညိရ၊၊
ဇူ=(အကမ္မကကြိယာ)၊ ဗျူ=(သကမ္မကကြိယ)၊ ဇၞူ=(နာံ)
ဍောၚ်=(အကမ္မကကြိယာ)၊ လမောၚ်၊ လၟောၚ်=(နာံ)၊၊
တန်=(အကမ္မကကြိယာ)၊ ပတန်=(သကမ္မကကြိယာ)၊၊ မကြိယာ - တန် -ဝွံ နွံအဓိပ္ပဲါမတုပ်သၟဟ်ကဵုမကြိယာ - တန်ကြန်၊ တေဝ်ကြေဝ်၊၊ ဟွံတုပ်သၟဟ်ကဵုမကြိယာ - တန်တဴ၊၊
ဇိုၚ်	(နာံ) ဇိုၚ်မဒှ်အဝဲဇကု၊၊
ဇိုၚ်	(ဝေါဟာမည်ခေတ်လၟုဟ် ကော်စ - ၀ိဘတ်၊ ဝေါဟာသေံ ဍေံတံ ကော်စ - ပုဗ္ဗပဒ ပိုဒ်ဂတ၊၊ ဝေါဟာအေၚ်ကလိတ် ဍေံတံ ကော်စ - Preposition ပိုဒ်တဴဂတ) ဇိုၚ်ကၟာ၊ ဇိုၚ်သြၚ်၊ ဇိုၚ်ဍုၚ်၊ ဇိုၚ်ဒဵု၊၊ ပြယာဲဝေါဟာရမတုပ်သၟဟ်ကဵုဍေံဂှ် ဇရေၚ်၊ ဗဒဲါ၊ ကရပ်၊ ညန်၊ ဆိုက်၊၊

သတ်တိရစ္ဆာန်ပ္ဍဲဂြိုပ်ဇမၞော်

တရဴဂြိုပ်ဇမၞော်

လၟေၚ်ဒဒှ် တဝှ်ဖဵုဂုန်၊ လၟေၚ်ပုံတုန် ပိုဲဟီုပ္ဍုန်ဏာ၊ တိုန်ဍိုက်ချေဟ်ဂဲါ ဗြရတ်နာဲသာ၊ ညံၚ်နာဲဒေဝိန် ကၟိန်သွဝ်ၜါ၊ ချေဟ်နွံဒြဟတ် ထတ်စောံမြက်စာ၊ ပၠဣဓိပြဲ သလာ်သြဲအာ၊ ဒျာန်တိုန်မွဲမွဲ တူအမှဲကၠာ၊ နဣဓိဟာန် လှောၚ်သဗာန်ကျာ၊ ညံၚ်ပဝန်ကံ ဒြေပ်ဂမြံအာ၊ ဍောတ်ဗၠာဲချပ်စိ လေပ်ခၠေဝ်ညိဟာ၊ သလှ်ေပမာ တုဲသၟာန်အာရ၊ သၟာန်ဂွံတီရော ယွံကောအဿ၊ ယွံကောချေဟ်ယာန် ဒေံသၟာန်ညိမ၊ လိုန်သဗာန်ကျာ ကလာၚ်ကာသ၊ ဍုၚ်မှာယက္ခ တလဣဓိ၊ သ္ၚောဲဆိုက်တုန်ဂှ် ကောသှ်ကဵုညိ၊ ဂၠုစိုပ်မဂး ညံၚ်တမးစိ၊ သ္ၚောဲဆိုက်တုန်ကီု ဟီုကဵုသတိ၊ ဟီုကဵုဒေံညိ ဗွဲယုတ္တိရော၊ . . .

ချေဟ်ရတ်ဂွံမိၚ် တွိၚ်ပါၚ်ထောထော၊ ယွံလေဝ်ဒေံမ ပဒွိၚ်စံၚ်တူ၊ ယွံဗောဓိသတ် ကၞတ်အယော၊ ၜါသတ္တဟ ဆတဝါ်ကော၊ ယဝ်ညးအာရော ပ္ဍဲပယောဂှ်၊ ပိဂိတုပၠန် တဝါ်ဇန်သ္ဒဟ်၊ ဒေံလ္ပဒွိၚ် လှိၚ်စိုတ်ပူမှ်၊ ဍိုက်ပ္ဍဲစးကီု ပဟီုသၟာန်သှ်၊ ကောဂါံတဆှ် ဒှ်ၜါသတ္တ၊ စိုပ်ဍုၚ်ယက္ခ ရဒေံကျာ်သြဳ၊ စှ်ေလိုန်တိရ ဘုံပထဝဳ၊ ဗဵုဂြိုပ်ဆုဒုန် ဂၠးသုန္ဓရဳ၊ ဗဵုဝေၚ်ဂြိုပ်ဇဳ ဗနဳဟေမန်၊ ချေဟ်ဗောဓိသတ် မှတ်စှ်ေတဝန်၊ ဒျာန်စှ်ေညှာညှာ ချေဟ်နာဲသာဇန်၊ လိုန်ပထဝဳ ညဳသာညံၚ်ပၞောန်၊ တွာ်ဟွံခဍဳ ညဳသာသၟဟ်န်၊ . . .

ပ္ဍဲဟေမဝန် ဂၠိုၚ်သန်တၞံပ္ကဴ၊ တၞံဆုဍိုပ်ဍဴ ပ္ကဴသြဴရာၚ်ဂွု၊ ဗဵုရဒေံဗၠာဲ နာဲထဝ်ကမု၊ ကောဟီုပျးအဵု သီုကဵုယမု၊ တေံပ္ကဴသဘိက် ပၞိက်အံၚ်မှုဲဂွု၊ ပိုက်ပၞိက်ဂမြိၚ် လွိၚ်ကၞာၚ်ဂၠု၊ သဘိက်ယမု ဒေါ၀်မြုဟေမော၊ ဗဵုရဒေံဗၠာဲ ရာၚ်တွာဲထိမြော၊ တေတေံထုဲတ္ၜန် ပ္ကဴယန်သီုဆော၊ ဇုက်လီပူဂေတ် ဍောၚ်ဗကေတ်မြော၊ သၠကၞာၚ်ဓဝုဲ ဂဟုဲကြီုဟော၊ လ္ၚဵုခမှောံရာၚ် ပြာၚ်ဍောၚ်သီုဆော၊ ပ္ကဴယန်ဟေမော ကောပျးကဵုနာဲ၊ ပ္ကဴယန်ညးကော် ဇၞော်သန်စရာဲ၊ **ဖျိုက်စက္ခုမတ် ဗဵုရဍောတ်ဗၠာဲ၊ ကောဟီုပျးကဵု ဗဵုစိုတ်ပဂဲါ၊ မတ်ပလၜဲ ဒက်ခပေဲါနာဲ၊ ဇုက်ပူလီဗိုၚ် ခြိုၚ်ပ္ဍဲဂြိုပ်ချာဲ၊ ဇုက်ဂေတ်ဒှ်ဘုံ အုံဒၟံၚ်ဂဲါဝဲါ၊ သၠကမဳတ္ၜန် လွိၚ်ပၠန်ဂဲါ၊ ပံက်ထာၚ်ရာၚ်ဆာဲ ဒလာဲလ္ပောဲရတ်၊ ပၠးထာၚ်ပြာၚ်ဍောၚ် မောဝ်လှောၚ်စိုတ်ၜတ်၊ ပ္ကဴလပေဲါသၟတ် အဇ္ၛတ္တိက၊ လပေဲါမောဝ်လောန် ယွံကောန်တလ၊ လပေဲါညးကော် လုပ်ဗော်ရညှ၊ သမ္တီဒေံမ ကောရသှ်ကဵု၊ . . .

ဗြရတ်မိၚ်ကွေံ ပါၚ်ချေဟ်မ္ၚဵု၊ ပ္ကဴပ္ဍဲဂြိုပ်ဇၞော် ရာၚ်ဗြော်ဍာဲဂဵု၊ ရာၚ်ပၠးခမှောံ ပ္ဍဲဂၠံဥပ္ပဵု၊ ချေဟ်ပျးဗဗဵု ရာၚ်ဂဵုလကတ်၊ သာရဖဳအနာၚ် ဍောၚ်ပေါၚ်ရာၚ်ထတ်၊ ပၠးထာၚ်ရာၚ်ဂၠု ဂွုၜတ်တကတ်၊ အနာၚ်မောဝ်ၜိုဟ် ဖျုန်ဂြိုဟ်တမ္ညတ်၊ ဂဟုဲရမျှာၚ် ပ္ဍဲကၞာၚ်ကၞတ်၊ ကၞာၚ်ဓဝုဲပြီု ဗီုညးလှ်ေသၟတ်၊ သၠပလှ်ေဂဲါ လှ်ေတွာဲမုက်မတ်၊ ဍောၚ်ကသဝ်လျတ် လှ်ေဗတ်တဆိၚ်၊ ဒယှ်ေဒွက်ဇမၠိၚ် သွိၚ်ကၞာၚ်ကၞတ်၊ သၠကၞာၚ်ဂၠေဲါဂြီု ပြီုနာဲဗြရတ်၊ ပ္ဍဲကဵုကၞတ် တၞုၚ်ၜတ်ဂမြံ၊ အနာၚ်ဓရီု ကြီုကဵုအသံ၊ ပ္ဍဲကၞတ်ကၞာၚ် ကဵုရမျှာၚ်ကြံ၊ ဍိုက်ချေဟ်ဂေတ်ဂဲါ ယွံဗၠာဲအသံ၊ ပ္ဍဲကၞတ်တၞံ ရံၚ်စမ်ညိနာဲ၊ ဗြရတ်ဂွံမိၚ် တွိၚ်ပါၚ်ချေဟ်ဗၠာဲ၊ သ္ၚဳရံၚ်တူဆု ကၞာၚ်လရုဂဲါ၊ ကၞာၚ်လယှ်ဆာဲ ဂေတ်ဂဲါဂဟုဲ၊ စမ္ပာသ္ဇၚ်ထောဲ လပေဲါကြာန်ထုဲ၊ ပြဴပြာန်သဘိက် ၜုန္နရိက်မှုဲ၊ ပၠိုဟ်မြမောဝ်ဗျာၚ် ထိုက်ထာၚ်ဗရုဲ၊ ပိုက်ပၞိက်အံၚ်မှုဲ ကၞာၚ်ဒဝုဲဂေတ်၊ ထိုၚ်သာဲဇာပ်ဖူ တ္ၜူမာဲပဝ်ရေတ်၊ ခဏေၚ်စက်စာန် တာန်ဆံၚ်ခရေတ်၊ ထိုၚ်ထဝ်ပဝ်ဂေတ် ဍိတ်ဍိတ်ညှာညှာ၊ ဇာပ်ကသဝ်ပ္ကဴ ဒျာန်တဴသၞေၚ်ၜါ၊ ဒြဝ်သၞေၚ်လလောၚ် ညံၚ်ဖံခရာ၊ ဒြဝ်သၞေၚ်ဂဟုဲ မှုဲတာၚ်သဒ္ဒါ၊ သီုသာဲအဒဲါ ဂၠဲါဇာပ်မောဝ်ဇာ၊ ချေဟ်ရတ်ကဵုနာဲ ပယျာံဂြိုပ်ဖြာ၊ ဗဵုဂြိုပ်ဗဵုဂၞိၚ် လဟိၚ်စိတ္တာ၊ . . .

လုပ်စိုပ်ဂြိုပ်မွဲ နဲဂြိုပ်နန္ဒာ၊ ရုက္ခပေၚ်သူ တၞံအူရေၚ်ဗ္ဂာ၊ သစ္ဆုဂၠိုၚ်တဴ ကၞာၚ်ရဴကၞာ၊ သဳလောလဳိမှဴ သီုသတ်ဗြဴတာ၊ ပၞဟ်ဗဳဗၠတ် သီုသတ်မၠၚ်ကာ၊ ဗဗုၚ်ဒယာ် ပဏာ်သဂါ၊ မတ်ဗြဲကြေၚ်ပိုၚ် ဂၠိုၚ်ကဵုဘာသာ၊ တလုဲတလတ် ဗၠတ်သတ်ဝိကာ၊ ဒယာ်ဗဝး ပဏးမွဲသာ၊ ဗဳကွိတ်မၚ်ဂၠန် လကံလန်ဇာ၊ ဇၟာပ်သစ္ဆုကၠာ သအဳဗ္ဂာပေၚ်ထိ၊ လ္ၚဵုၜတ်ကြံၚ် ရံၚ်တိုန်နူတိ၊ ကၞုဲဂၚ်ဟောဝ်ၜှ် ပလှ်စစိ၊ ကၞာၚ်လယှ်ထုဲ ကၞုဲၜှ်ဖျဴသ္ၚိ၊ ပြဟ်စှ်ေပေၚ်ဂၠိ တိပထဝဳ၊ လ္ၚဵုက္ဍာတ်ဖျး ဟးသုန္ဓရဳ၊ ဗၜဵုဗဝါ ပအဟာဇဳ၊ ကၠဵုက္ၜၚ်ကၠဵုဂြိုပ် ကၠုၚ်စိုပ်တဝဳ၊ ဇၟာပ်သတ်ဂၠဲါၚဳ ဗနဳတၞံဆု၊ လ္ၚဵုစလ္ၚဵုဂၠဲါ သ္ၚာဲစေၚက်ဗု၊ လ္ၚဵုဂိုၚ်ဏာ အာတူကၞာၚ်ဆု၊ ကိတ်စပြက်ပြက် ၚေက်တၚက်ဗု၊ စဒၟံၚ်သစ္ဆု ဗရုရူရူ၊ ဗဗုၚ်သတ်စိုက် ခတိုက်ပေၚ်အူ၊ လတက်ယာတ်ချီု ဗကေတ်ဍီုဒ္ဂူ၊ ကၞာၚ်သၠသဓုံ ပ္ဍဲဘုံလတူ၊ ဗဗုၚ်ဂကူ လတူညးပၠေဝ်၊ ၜါကောချေဟ်လေဝ် ဗၚ်ဗေဝ်ကြာဂြိုပ်၊ သတြုသၞဝဲ မွဲဟွံထၜိုပ်၊ ဟဂံၚ်ကြတ်ဆေဝ် ညံၚ်ဒေဝကိုပ်၊ အာပ္ဍဲထာန်ဂြိုပ် ဟွံထၜိုပ်မွဲ၊ မှာဗောဓိသတ် ဍိုက်ဟဇ္ဇနဲ၊ ညံၚ်နာဲဗြဴပန် ကောန်နာဲက္ဍိုၚ်ဗၠဲ၊ ယးအာသဝ်ဒီု ဒမြီုတၞံဇြဲ၊ ချေဟ်ဟဇ္ဇနဲ ဇၞော်္ၚှာသြဲယျော၊ မတ်ဗဵုပါၚ်သှ် တၚ်တှ်သီုအြ၊ ဟီုအာဂြိုၚ်အာ ၜါဒေံကဵုကော၊ ပ္ဍဲဂြိုပ်လ္ၚု ထာန်မြုဟေမော၊ နာဲယာန်ချေဟ်ရော ဒျာန်လတူကျာ၊ တ္ၚဲသဝ်ယောန်ယောန် မွဲတန်ညးၜါ၊ ဇူပ္တန်ကာယျ ကာလဂှ်ကၠာ၊ . . .

ပြဝံက်မဝေါဟာရဂမၠိုၚ်
မဝေါဟာရ	ပြဝံက်အဓိပ္ပဲါ
ဖျိုက်	မကြိယာ (ဖျိုက်)ဝွံ ဒှ်မကြိယာမၞုံကဵုပိုဒ်ကမ်။ မကြိယာ (သိုက်) ဂှ် ဒှ်မကြိယာမသက္ကုပိုဒ်ကမ်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပိုဒ်ကဝိလတူတေံ အ္စာကဝိ ချူလဝ်သာ်ဝွံ၊ ( ပ္ကဴယန်ညးကော် ဇၞော်သန်စရာဲ၊ ဖျိုက်စက္ခုမတ် ဗဵုရဍောတ်ဗၠာဲ၊ ) သာ်ဂှ် ညးမဇန်လဝ်ရ။ အဓိပ္ပဲါမာ... ဍောၚ်ပ္ကဴယန်မၞုံကဵုစရာဲမဇၞော်သန်ဂှ် ကဵုတသိုက်ကုမတ်၊ ဗဵုညိရ ဍောတ်ဗၠာဲယျေ။ ဗီုပြၚ်တၞဟ်မွဲ ယဝ်သ္ဒးဇန်ထ္ၜးကဵုမ္ဂး... အရေဝ်ဇမ္ကာတ်မကြံၚ်မ္ၚိုဟ်ဂှ် ဟွံသိုက်ပ္ဍဲကတောဝ်ညးဂမၠိုၚ်ရ။ အရေဝ်မတ္ဍာတ်ကြောံဂှ် ဖျိုက်ကတောဝ်ညးဂမၠိုၚ်ရ။ ...

သၟီနန္ဒကိတ္တိ စကာဗြရတ် ကဵုအာကေတ်သတ်ပရိုက်လေပ်ဂြဴ ပၞဴလေပ်ဂြိုၚ် ပ္ဍဲဂြိုပ်ဟေမဝန်တေံ

ဨကရာတ်မိၚ် ဒှ်တဴလှိၚ်လှောၚ်၊ ဒဝိၚ်ဂၠိုၚ်ဂိုတ် ပ္ဍဲစိုတ်သၟီဍောၚ်၊ ၚဳဂၞကျာ်ပ္ညဳ ဒေဝဳမွဲတောၚ်၊ ဇုတ်ဗြုကြောပ်ကြောပ် ဒဇပ်ရဴဒေါၚ်၊ သိက်ပရောအ္စာ ဂွံစကာရောၚ်၊ အာကေတ်မွဲတောၚ် ဂၠံၚ်ဍုၚ်ယက္ခဳ၊ ညးဂှ်သ္ဂောံအာ အစာနာဒဳ၊ ပ္ဍဲဍုၚ်ဝွံသၟဟ် ညးဂှ်မွဲညဳ၊ ဂွံအာကေတ်ပ္ညဳ မကျာ်သြဳရော၊ ညးဂှ်တြုံမွဲ ပ္ဍဲဟေဝဏ္ဏော၊ ယဝ်အာကေတ်ရော မွဲအြဂွံနၚ်၊ အဲဖျေံလာပ်ပၠန် ထဝ်သြန်စိၚ်ဒြၚ်၊ ပ္ဍိုက်ကဵုဂၠုၚ်က္ၜၚ် ဟွံဂၠၚ်ယောသော၊ ယဝ်ညးမွဲရော ယောသောကဵုဒှ်၊ ဂဥုဲပြဲက္ဍၚ် ကေတ်နၚ်ကဵုပြဟ်၊ တက်မံၚ်ဟုၚ်ဟုၚ် လုံဍုၚ်ဒိုဟ်စှ်၊ မွဲဟဂံၚ်ဒုၚ် အလုံဍုၚ်ဂှ်၊ သီုပန်ဒိုဟ်ဍုၚ် သမုၚ်ညံၚ်လွဟ်၊ တုဲကလေၚ်ပြဟ် နဲဂှ်ပ္တီသၟီ၊ ယွံတလတိ ဣဓိဇၞော်ဂၠိၚ်၊ အိုတ်လုံဍုၚ်ရ ဆဍိက်ပၟိၚ်၊ ညးသ္ဂံၚ်ဒုၚ်တဲ ဗၞတ်မွဲဟွံမိၚ်၊ ကၠုၚ်လ္ၚောဝ်ပ္တီသွိၚ် ကဵုသၟီရာဇာ၊ နန္ဒကိတ္တိ ဣဓိပြဲဖာ၊ တုဲသၟာန်ပၠန်ကၠာ အစာနာဒဳ၊ ယွံအစာအဲ မပြဲအိန်ရဳ၊ သိက်ချပ်ဒးရော ဟောရာနာဒဳ၊ ဗၠာဲတံနွံပ္ညဳ ပေၚ်သအဳနန်မြ၊ ရုဲစှ်ကေတ်မွဲ ပ္ဍဲပါသာဒ၊ ယဝ်အာဂွံပၠန် ပ္ဍဲဂြိုပ်ရည၊ ပရိုက်လေပ်ဂြဴ ပ္ဍဲဂၞဴဟေမ၊ ပၞဴလေပ်ဂြိုၚ် ဇိုၚ်ဂၞိၚ်ဒေသ၊ သီုၜါသာ်အဴ ဂွံဖျဴနၚ်ရ၊ ဇိုန်ကဵုဍုၚ်ဝွံ သီုနန်မြုပြ၊ ကဵုစဍုၚ်ရ မြုပြအတာ၊ . . .

ဟောရာဂွံမိၚ် ယွံသၟီရာဇာ၊ ဆရဲဝၚ်ပ္ဍဲ နွံမွဲပြာထာ၊ ဂွံအာမွဲတဲ နဲပရှ်ကျာ၊ ကေတ်ဂွံလောဲလောဲ ပ္ဍဲဍုၚ်ယက္ခာ၊ ပ္ဍဲဍုၚ်ဝွံဂှ် ညးဟွံသၟဟ်ၜါ၊ ဗြရတ်ကုမ္မာ ဗၠာဲမှာရာဇ၊ ဆဝွံမွဲရ တလဣဓိ၊ အာကေတ်ဂွံရ ယွံတလတိ၊ ပရိုက်လေပ်ဂြဴ ပၞဴဂြိုၚ်ဂျိ၊ အာဂွံလောဲရ လ္ပဒွိၚ်ညိ၊ ဂွံသီုၜါစိ ဗွဲယုတ္တိပ္ညဳ၊ သၟီမိၚ်ပါၚ်ကၠာ အစာနာဒဳ၊ ဒးဂနပ်မ ဗၠးရဒေဝဳ၊ တုဲကော်ဟီုပ္ညဳ ကျာ်သြဳနန်မြု၊ ယွံလေဝ်ဗြရတ် မုက်မတ်တသု၊ မိနာဲယဲက္ဍၚ် ဘိၚ်ဘၚ်မတ်ဂၠု၊ အံက်သၟိက်ဂွံကၠာ ၜါသာ်သစ္ဆု၊ ပရိုက်ပၞဴ ဂြဴဂြိုၚ်ဂြုဂြု၊ ပရိုက်လေပ်ဂြဴ ပၞဴဂြိုၚ်လဒု၊ ယွံထဝ်ကမု ဂၠုကောန်ဂကူ၊ ကဵုအာထာန်ဗော် ကလော်အသူ၊ ယဝ်ကေတ်ဂွံကၠာ သီုၜါဂကူ၊ ယွံလေဝ်ထဝ်အူ ဂကူရာဇေ၊ မိနာဲယဲက္ဍၚ် သ္တၚ်တူဒေန်လေဝ်၊ အာညိကောန်ဗၠာဲ နာဲပဗၠေတ်ဆေဝ်၊ ဟီုညိထဝ်လေဝ် ပပၠေဝ်ဇမ္ၚောဲ၊ ယဝ်ဂွံနၚ်ကီု ဍုၚ်သီုနန်ဗၠဲ၊ မဇိုန်ကဵုနာဲ စရာဲအဝဲ၊ ဆနာဲမွဲကီု စိုန်သ္ကီုညာန်လှဲ၊ လောန်နူနာဲသအး ဟၟဲညးမွဲမွဲ၊ ကောန်အဲညာန်ပြဲ နွံပ္ဍဲနန်ယာန်၊ . . .

ဗြရတ်မိၚ်ကၠာ ပါၚ်သၟီရာဇာန်၊ ယွံအံက်သၟီမ တလနန်ယာန်၊ ကောန်ဗၠာဲမဂး ဟွံစးဂလာန်၊ မအံက်စကာ အာဂြိုပ်ဓိ၀ါန်၊ ကောန်ဟွံဒည ကမၠသာန်သာန်၊ ဆဝွံဒှ်ညိ ယုတ္တိဍိက်ပါန်၊ မိကျာ်ဂန်အဲ တဴပ္ဍဲသန္ထာန်၊ ဒမၠုမတ်ကၠာ ဒၟံၚ်ကြာညးကွာန်၊ ဂွံပုၚ်မွဲဂၞဴ မိဇုဗြဴယာန်၊ ၀ါတ်တဴကွေံကြာန် လောန်လာန်ယောသော၊ ဗှ်မိဂၞဴအဴ ဟွံမွဲကလော၊ ဖေက်မိကၠၚ်ကၠောန် ကောန်ဟွံမွဲရော၊ မိမွဲဨကော ကလောဟွံမွဲ၊ ညးထပှ်ကၞာတ် ညာတ်ဆမတ်မွဲ၊ နူဂယးပြဟ် မိတှ်မၚ်အဲ၊ စမဳတဴကောန် ရံၚ်ပၠန်ရိုဟ်တ္ၚဲ၊ ယဝ်ကောန်ဟွံမွဲ ညံၚ်နဲကောန်ဂၠဴ၊ စမဳတဴၝောံ ကီုသွံလေဝ်အဴ၊ ဍိက်ဥပ္ပကာ မိမာတာဗြဴ၊ ဗစမိမာန် အဓာန်ဗွဲကြဴ၊ လံအဲဍိက်စိုပ် နူဂြိုပ်သဘဴ၊ ဗစမာန်အဵု ဍိက်ကေတ်ကဵုအဴ၊ ညံၚ်ကဵုဂွံဖျဴ တဴလယိုၚ်အဲ၊ . . .

ဨကရာတ်မိၚ် တွိၚ်ပါၚ်မွဲတဲ၊ လ္ပဒွိၚ်ရ တလအဝဲ၊ အဲဥပ္ပကာ သီုမေတ္တာပြဲ၊ ပုၚ်သွတွာၚ်ၜဲ အဲကဵုခဏံ၊ ဟဵုဂၞိန်ဂိုၚ်အိက် သ္ဂောံတိက်ဗတံ၊ ဒတဲဏာနၚ် ပ္ဍဲဥမၚ်ဂၠံ၊ လယိုၚ်အဲရ နာဲပဒွိၚ်စံ၊ ဗြရတ်ကောန်သၟီ ဂွံမိၚ်အသံ၊ ဟီုစကဵုမိ ယုတ္တိနူတံ၊ ပရာပရံ အတိုၚ်အသံနာဲ၊ ကဵုအာဍုၚ်ဗော် ကလော်တာဲဗြာဲ၊ ပ္ဍဲဂြိုပ်ဇၞော်ဆာဲ ဒမံၚ်ဒြာဲတ္ၜိုၚ်၊ ပရိုက်လေပ်ဂြဴ ပၞဴလေပ်ဂြိုၚ်၊ ယဝ်ဂွံနၚ်ဖျိုၚ် ကဵုပိုၚ်နန်မြ၊ ညးထပှ်မိၚ် ၀ိ၀ိၚ်သၠၚ်သ္ဒ၊ နာဲအာဍုၚ်ဇၞော် ကလော်ယက္ခ၊ မူကွတ်တဲနွံ ကုံရုံပ္ဍဲမ၊ နာဲဂွံပြိုၚ်စံ ဓမ္မယုဒ္ဓ၊ နာဲဟွံမွဲစိ ဣဓိဗလ၊ ဟွံမွဲညိည အက္ခရဟွံတီ၊ လိက်ဟွံလေပ်ညိ သိဒ္ဓိမန်ဏီ၊ ယာဲလေဝ်ဂၠုမတ် ကောန်ဍောတ်ဂေါဝ်မြီ၊ နာဲနွံရိုဟ်တ္ၚဲ ဂွံစဖဲကအီ၊ ကောန်အာတုဲသၟတ် အေၚ်အောတ်ချိုတ်လီ၊ ကောန်ဂၠုဟွံတီ ညံၚ်လၞီယာဲ၊ . . .

ဗြရတ်ဂွံမိၚ် တွိၚ်ပါၚ်မိအာဲ၊ ယွံမိဍာ်တှ် ပဗှ်ဒွိၚ်ဒွဲါ၊ နွံအသံဒဝ် သၟီဓဝ်စရာဲ၊ တမှောံပုၚ်ပိ မိဟွံဒးဂၠဲါ၊ တောံဗစယာဲ ပဒွိၚ်ဒွဲါညိ၊ ပအပ်လဝ်ကဵုယာဲ ဗြဴစရာဲပိ၊ သ္ၚုၜဵုနာထ အဟာရစိ၊ သီုဇွောံမတုန် ပ္ဍုန်ဗစမိ၊ ညးထပှ်မိၚ် ဒွိၚ်ဗၠးအာညိ၊ သာဓုကောန်မိ သိဒ္ဓိနာဲလွဳ၊ အာကဵုမြာညိ ထာန်ယက္ခိဏဳ၊ ဖဵုဗစယာဲ ကဵုနာဲဂွံဇဳ၊ ဂွံလောဲလောဲပ္ညဳ ကဵုဇဳကၠုၚ်ဟေၚ်၊ ကလံယာဲအဵု တဲပ္ဍဵုတူကၞေၚ်၊ ပဝတ်ကဵုမိ ဒဵုပိဝါဟေၚ်၊ ပၚ်ယဵုဇိုၚ်မိ ပသိဒ္ဓိတၟေၚ်၊ နော်နာဲဟွံဝေၚ် ပြေၚ်ဗၠဲဇမန်၊ ကလံနော်ကၠာ သီုမာတာပၠန်၊ တုဲတွာ်တိုန်အာ ကဵုရာဇာမန်၊ . . .

နန္ဒသၟီဗၠာဲ ညာတ်နာဲတြဳဝန်၊ ယွံလေဝ်ကောန်ဗၠာဲ အကာဲဒိုဟ်ပန်၊ မူဒၞဲါကေတ်ဏာ ဟီုညိကၠာကောန်၊ ယွံတလနန် ဂွံပိုၚ်ခန်လွာ၊ ချေံဒၞဲါမထတ် ဇြဟတ်မြက်စာ၊ သီုကဵုသၞာ်လွပ် စုတ်ကၞပ်ကၠာ၊ ချေံဒၞဲါဒြိုဟ်သ္ကာတ် ဍိက်အာတ်ကေတ်ဏာ၊ သီုကဵုသၞာ်မွဲ ဒၞဲါမပြဲဖာ၊ ဂွံရပ်နၚ်ဏာ အကြာသတြု၊ သၟီဂွံမိၚ်ပါၚ် ရမျှာၚ်နာဲဇု၊ ယွံလေဝ်ကောန်ဗၠာဲ နာဲထဝ်ကမု၊ နာဲရုဲကေတ်ပ္ညုၚ် ပ္ဍဲဍုၚ်ဝေလု၊ ရုဲညံၚ်ဒးစိုတ် စရိုတ်ကောန်ဂၠု၊ မ္ၚးပ္ဍဲဝၚ် တၞၚ်ပေၚ်စု၊ ဆစိုတ်ကောန်ဂၠု နွံအနုဒိုဟ်၊ ဗြရတ်ဂွံမိၚ် ပါၚ်သၟီဇၞော်ခိုဟ်၊ ဂၠဲါရုဲဇၟာပ်ရိုၚ် ဇိုၚ်ဗတသွိုဟ်၊ ဇိုၚ်ဇၞော်တဲဇၞော် လုပ်ဗော်ချေံဒြိုဟ်၊ ဍေံပၠေၚ်တလ မုက်ကၠလကိုဟ်၊ ဂၠဲါရုဲပိတ္ၚဲ မွဲချေံဟွံခိုဟ်၊ ဆဵုဆဍေံဒြိုဟ် ဟွံခိုဟ်ဆမွဲ၊ ဂၠဲါချေံခိုဟ်ပြဲ မွဲကေတ်ဟွံဂွံ၊ တြုံထဝ်ကလောံ ဇူဒေါံဒၟံၚ်တုန်၊၊

ပြဝံက်မဝေါဟာရဂမၠိုၚ်
မဝေါဟာရဂမၠိုၚ်	ပြဝံက်အဓိပ္ပဲါ
လွပ်	မဂလာန်ဝွံ ဒှ်နာံကြိုတ်၊ မလၟောဝ်စှ်ေကၠုၚ် နူကြိယာ (ရပ်)၊၊ အကြာအက္ခဝ်တမ်(ရ) ကဵုအက္ခဝ်ဂစိုတ်(ပ်)ဂှ် ဆတ်စုတ်အက္ခဝ်(ဝ)၊ ဟွံသေၚ်မ္ဂး ကၟက်(ဝ)တုဲ ဒှ်အာနာံကြိုတ်၊၊ ရပ် = ရ + ဝ + ပ် = ရဝပ်>လဝပ်>လွပ် ၊၊ ပြယိုက်တုန် ... သီုကဵုသၞာ်လွပ် စုတ်ကၞပ်ကၠာ၊ ချေံဒၞဲါဒြိုဟ်သ္ကာတ် ဍိက်အာတ်ကေတ်ဏာ၊ သီုကဵုသၞာ်မွဲ ဒၞဲါမပြဲဖာ၊ ဂွံရပ်နၚ်ဏာ အကြာသတြု၊၊
	ပိုဒ်နာံကြိုတ်ဂမၠိုၚ် တဴလအိတ်ပိုဒ်နာံမ္ဂး ဍေံဒှ် ပိုဒ်နာံဝိသေသ်၊ (မပ္တံကဵု - သၞာ်လွပ်၊ ဍာ်လွပ်၊ အပေါတ်လွပ်၊ ) တဴဂတပိုဒ်နာံမ္ဂး ဍေံဒှ်ပိုဒ်နာံ၊ တွံအရထပြဝ၊ အကာရ၊ {Action, state, condition or quality of:}၊ (မပ္တံကဵု - လွပ်ကလော်၊)၊၊ ကြိယာသၟေဟ်တံလေဝ် နနဲဝွံကီု စၟတ်သမ္တီညိ၊၊
မကြိယာ မပကၠေံပိုဒ်နာံကြိုတ် အတိုၚ်နဲလတူဂှ် နွံတဴ ဗၞတ်မွဲၜါမဓဝ် ဟွံသေၚ်၊ နွံတဴ ဗၞတ်ကၠံမ လ္ၚီမ လက်မရောၚ် ကလောမည်တံ၊၊ ဆဂး ဇၟာပ်မကြိယာ ဒှ်သာ်ဂှ် ဖအိုတ်ဟွံသေၚ်၊၊ ဣဝွံ နဲကဲဍေံ၊(ပ္ဍဲမကြိယာမွဲမွဲဂှ် - အက္ခဝ်တၞံ + အက္ခဝ်ဝ၊ ကၟက်ဝ + အက္ခဝ်ဂစိုတ် = ဒှ်ပိုဒ်နာံကြိုတ်၊၊) ပန် - ပ + ၀ + န် = ပဝန်၊ ပွန် )၊၊ မဝေါဟာရမဖှ်သာ်ဂှ် အဲ ထမံက်ထၜးဏာကဵု ဗၞတ်မသုန်တြဴမရ၊၊
ပန်	ပ + ၀ + န် + ပဝန်၊ ပွန်၊၊	(ဒးပွန်၊ မွဲပွန်၊ = သုဝဏ္ဏသာံ ဒးပွန်ကမ်နိရာဲသၟီဗြဟ္မဒတ္တတုဲ သ္ၚဳလောတ်စှ်ေအာ လတူသြၚ်ဗ္တဳရ၊၊
တိုပ်	တ + ၀ + -ိုပ် = တဝိုပ်၊ တွိုပ်၊၊	(ဇွတွိုပ်၊ တွိုပ်ဇွ၊ ဓာတ်တွိုပ်၊ တွိုပ်ဓာတ်၊ = ကၠာနူတပူတဗဝ် ဟဂွံကေတ်ဖျဴနၚ်ဓာတ်သော်ကျာ်တြဲဂှ် ပ္ဍဲဒဵုသိၚ်္ဃုတ္တရတေံ ဓာတ်တွိုပ်ကျာ်တြဲပန်ဇကုမကလိစဴအာတုဲတေံ နွံတဴရ၊၊ = လ္ၚဗဗုတွိုပ် နာဲပိုဲတိုပ်လဝ်ပ္ဍဲသန္ထာန်နာဲပိုဲတုဲ ရာအဲဗြဴ ပလိုတ်လ္ၚစိုတ်နာဲပိုဲမာန်ရော၊၊(သ္ကေံဇာတ်ဝေသန္တဝ်၊ ခန်မဒ္ဒဳပဝ်)
ရေၚ်	ရ + ၀ + ေ - ၚ် = ရဝေၚ် > လဝေၚ်၊ လွေၚ်၊	ဗွဲလွေၚ်ၚ်၊၊ (ခေတ်လၟုဟ်= ဗွဲလၟေၚ်ၚ်)
ယီု	ယ + ၀ + -ီု = ယဝီု၊ ယွီု၊၊	(အံၚ်ယဝီု၊ ယဝီုသ္ဂုတ် ချိုတ်အာရ၊၊)
ကဵု	က(တ) + ၀ + -ဵု = ကွဵု (တဝဵု၊ တွဵု)၊၊	(စိၚ်ဂၠုၚ်ဍုၚ်ခွါ ပိုန်ဟာန်စာသံက် တိဗ္ၚကခံက် ကၠေပ်ထဝ်ဗာန်ထဝ် လစိန်ဒြၚ်ဗံက် လကံက်မတ်မြ ဂၠိုၚ်သန်ဟေၚ် သၟီမဇိုန်ကဵုမဟောသဓရ၊၊ မဟောသဓ ကလိဂွံလာပ်သကာ ဂၠိုၚ်လောန်အာတုဲ သလှ်ေပၟာ က္တဵုဒှ်ပၠန်ရ၊၊ တွဵုသၟီဝွံ တွဵုသီုသ္ဍိုက်မၠိုက်ဟာ၊ တွဵုမၠေံဟာ၊ သိက်အဲသ္ဂောံတီညိရော၊၊(သ္ကေံဇာတ်မှုဟ်သဓ)၊၊
ဗိုၚ်	ဗ + ၀ + -ိုၚ် = ဗဝိုၚ်၊ ဗွိုၚ်၊၊	ဗွိုၚ်ပၞာန်ဗဵုလဗး ၁၈ အခေါဘနဳ ဗိုၚ်လဝ်ထပ်ဒၟံၚ်ညံၚ်တၟံသိန္နရာတ်ဝွံဂှ် သိက်သ္ပ အဲချပ်ဂွံဗလးကဵုလမျီုမရာတ်မာန်ဂှ်ရော၊၊(သ္ကေံဇာတ်မှုဟ်သဓ)၊၊
ရပ်	ရ + ၀ + ပ် = ရဝပ် > လဝပ်၊ လွပ်၊၊	ပတွဵုနူဂှ်တုဲ မိမၜါဂှ် ပတန်လဝ်ပ္ဍဲအဿမာပိုတ် နအလဵုဇကု လုပ်အာဂြိုပ် ဂၠဲါသစ္ဆုလၟုဟ်လၟတ် ဂွံဖျဴနၚ်တုဲ တွံၚးထာန်ဒမံၚ်မိမၜါ၊ စှ်ေအာကြုၚ်မိဂ္ဂသမ္မတနဒဳဂှ်တုဲ ဍာ်သွုၚ်ကီုသီုကဵုဍာ်လွပ် တုက်စုတ်ဗပေၚ်လဝ်၊၊ (သ္ကေံဇာတ်သုဝဏ္ဏသာံ)၊၊

ဗြရတ်ကုမ္မာ သၟီနန္ဒကိတ္တိ ပစကောန်ဗၠာဲ

ဍောတ်ဗၠာဲမိၚ်စိ မိယာံဒက်ဒေါန်၊ ပၚ်တဲတိုန်ယဵု ဟီုကဵုမိပၠန်၊ *ယွံမိသော်က္ဍိုပ် ကောန်စိုပ်ပ္ဍဲနန်၊ မိနော်လေဝ်ဖဲ ကောန်မွဲပြဲလောန်၊ ကောန်ဂွံသိုက်ဘိုက် ဒဒိုက်မိအန်၊ ဍုၚ်ဝွံမွဲတဲ ဟဂွံေၚာဲခၠန်၊ သီုနန်မြခိုၚ် *ဒှ်ပွိုၚ်ကောန်၊ ဟိုတ်ဂှ်မွဲတန် ကောန်တိုန်ခစ၊ ပုၚ်သွတုန်ပၠန် လယိုၚ်ကောန်ရ၊ ကောန်ဖျေံနၚ်ရော သီုဘောဇန၊ ကောန်ထောံမိဟေၚ် ဟွံသေၚ်မူလ၊ ရိုဟ်တ္ၚဲဟွံသ္ဂုတ် ဖလုတ်ဒေသ၊ ကောန်ပလံၚ်စိ မိပဒွိၚ်ထ၊ သဗှစဏ အဟာရဗျန်၊ ကောန်ဟွံကဵုအေၚ် ဂေၚၚ်ဂၠဲါလန်၊ ညံၚ်ဂွံစပၠန် လယိုၚ်ကောန်ကၠာ၊ သီုညးထပှ် သၟဟ်သၟန်မွဲသာ၊ မိၚ်လဟီုကောန် ဇွိတ်ပၠန်တဲၜါ၊ ဗက်မိန်ကောန်ဍောတ် ဇွိတ်မုက်မတ်ကၠာ၊ ဗန်ဆုၚ်ကၟိန်ဗၠာဲ ဂၠါံဂၠဲါမတ်ၜါ၊ ယွံလေဝ်ကောန်ဗၠာဲ နော်နာ်သေၚ်ဟာ၊ ညးထပှ်စု မတ်ဂၠုသပါ၊ သၟိက်ညာတ်မုက်နာဲ ကောန်ဗၠာဲထဝ်ဏှာ၊ ဟိုတ်ဂှ်တဲဂဲါ ဂၠါံဂၠဲါကၞိၚ်ၜါ၊ သၟိက်ညာတ်ရုပ်ကၠာ *ရောၚ်ကြုတ်ဏာမိ၊ ယာဲဗဵုဟွံဖဲ ပ္ဍဲနာဲဂေါ၀်ဂၠိ၊ နော်နာဲတုန်ပၠန် စိုတ်ဟွံတန်ညိ၊ အာရကောန်မိ သတိပလွဳ၊ နာဲပသတိ ပ္ဍဲသ္ၚိယက္ခဳ၊ ဍေံစနာဲအဵု ကဵုနာဲဍိုန်ဒ္ၚဳ၊ ဍေံလှေံလှန်ကီု ဟီုနၚ်ဏာဇဳ၊ ပညံၚ်ဆာန်ပ္ညဳ ဟီုပၠဳဇကု၊ နာဲပပ္တေဟ်ပၠန် ယွံမကောန်ဂၠု၊ ဍေံပစေံနေံ လှေံလှန်နာဲဇု၊ ပပ္တေဟ်ဇကု ပ္ဍဲကဵုမြုနန်၊ ဍေံဟီုနၚ်ဏာ ဝေါဟာလှေံလှန်၊ လ္ပပတှ်ေပြဟ် ဂှ်ဗြဴကုမ္ဘန်၊ အာရဂၠုယာဲ နာဲကၠုၚ်ညိပၠန်၊ ကၠုၚ်ရံၚ်ပိုဲသၟတ် ပယျတ်ကၠုၚ်ညန်၊ ကၠုၚ်ကဵုပုၚ်သွ အဟာရဗျန်၊ ပဝိုတ်ညိပၠန် ကောန်သမုဲလေၚ်၊ . . .

ဗြရတ်ကုမ္မာ *ကၠေံမာတာဟေၚ်၊ ကလံမိအဵု တဲပ္ဍဵုတူကၞေၚ်၊ တုဲမိန်ဏာဟေၚ် စာၚ်မွဲသေၚ်ဟာ၊ တွာ်အာယောန်ယောန် ကောန်တြုံထဝ်ဏှာ၊ ညံၚ်လအာရ သဳဟရာဇာ၊ ဒဝုဲတဲပၠန် ယောန်ယောန်ဂါံအာ၊ ဇန်တံဗဵုကၠံၚ် မတ်ရံၚ်ဟောဒြာ၊ တွာ်လုပ်ပ္ဍဲဝၚ် မုက်ရၚ်ရာဇာ၊ လပုဟ်တဲယဵု ပ္ဍဵုတူသိသာ၊ ပ္ဍဲဒေါဝ်အမာတ် ပူရိသာတ်ဗ္ဂာ၊ ဂါံလောပ်ထောံထောံ ဟွံဂွံရောံညှာ၊ သၟီထောံမတ်ညာတ် ပါတ်ဓဝ်မေတ္တာ၊ ယွံသၟတ်ဗၠာဲ စရာဲရုပ္ပါ၊ စိုပ်ကၠုၚ်နန်ရတ် ဂဍောၚ်မတ်ၜါ၊ သၟီကော်ဟီုရ ကာလဂှ်ကၠာ၊ သဳနန္ဒာညာတ် ရုပ်သာ်ပြဲဖာ၊ ပ္ဍဲစိုတ်ဍေံဟေၚ် တီကေတ်သေၚ်ဟာ၊ ကောန်ဗြဴထပှ် ဒှ်စၟတ်ဟွံမှာ၊ သတြုအဲဟေၚ် ဍောတ်ဝွံသေၚ်ဟာ၊ ချပ်ပ္ဍဲစိုတ်ရ သ္ၚာဲစသာသာ၊ ဒၟံၚ်ပ္ဍဲနန်လွိ ပိတ္ၚဲဟွံခြာ၊ စညံၚ်ဂွံကၠာ ပအဟာဂၞဴ၊ ဍေံချပ်တုဲပ္ညဳ ယက္ခိဏဳဗြဴ၊ ဍေံဖ္ဍာတ်အရေဝ် ယွံလေဝ်ကောန်ဂၞဴ၊ ပိုဲပစကောန် ပ္ဍဲဒေါဝ်နန်ပ္ကဴ၊ ဍောတ်မွဲဟွံမွဲ ကောန်အဲတြုံဗြဴ၊ ပစကောန်အဲ ညံၚ်နဲကောန်ဂၞဴ၊ မနာဲမွဲအဴ ကောန်ဂၞဴဟွံမွဲ၊ ဍေံပဆာန်လောန် ဒၟံၚ်ပ္ဍဲခန်ဗၠဲ၊ *ဍေံတုတ်ယာတ်ဂ မတောဝ်ရေၚ်ဂၠေဲါ၊ ယာတ်လတက်ရ *ဗၜၚ်ပၠပြဲ၊ ဍေံကဵုဗြရတ် ဟေံကောန်ဍောတ်အဲ၊ လတက်ရိုဟ်တ္ၚဲ မိဗဵုဖဲမတ်၊ မသ္တိက်ပ္ဍဲနန် ဒမံၚ်ကောန်ဍောတ်၊ ကောန်သ္တိက်ဒၞဲါလဵု ဟီုကဵုယာဲသၟတ်၊ ပအာသ္တိက်ၚာဲ နာဲကောန်ၚာ်သၟတ်၊ ကောံဗၠာဲဂမၠိုၚ် ဝေၚ်ဂြိုၚ်တဴသၟတ်၊ ယာတ်မတောဝ်ယာဲ သွက်နာဲဗြရတ်၊ နာဲလတက်သၟတ် ကောန်ဍောတ်မိဂၞဴ၊ လတက်ရိုဟ်တ္ၚဲ သၠိၚ်ပ္ဍဲနန်ပ္ကဴ၊ ရိုဟ်တ္ၚဲပဝိုတ် ဖျေံစိုတ်ကောန်ဂၞဴ၊ ယာတ်ဂဂေါ၀်လောန် ကောန်အဲသြဟ်ပ္တဴ၊ တွဵုတဲမိဂၞဴ လ္တက်တဴပဝိုတ်၊ ...

သဝ်တ္ၚဲဂှ်ကၠာ ကောံပဝါအိုတ်၊ ဗၠာဲတံတုန်ပၠန် သ္တိက်ပ္ဍဲနန်ဗိုတ်၊ သ္တိက်မံၚ်ပေၚ်ဗဝ် ပ္ဍဲဒေါဝ်နန်သ္တိုတ်၊ ညာတ်ညးလှိၚ်အိုတ် ဟွံဝိုတ်သတိ၊ ယာတ်ညးလတက် လှာဲဆက်ဏာစိ၊ ယာတ်ဇကုသအး လှာဲကဵုညးညိ၊ သ္တိက်လှိၚ်အိုတ်စိ ပ္ဍဲသ္ၚိနန်ပ္ကဴ၊ ယောန်တိတ်ကၠုၚ်ညိ ယက္ခိဏဳဗြဴ၊ ညာတ်ယာတ်မတောဝ် မဂေါ၀်ခၠၚ်တဴ၊ ရပ်ဝးကံကြောပ် ပၠောပ်အပ္ဍဲအဴ၊ ဝးကံသုၚ်ဆီ ဂဟီကမြဴ၊ ရိုဟ်တ္ၚဲမွဲမွဲ စပ္ဍဲနန်ပ္ကဴ၊ ဇုတ်ဍေံစွံလဝ် သၟဝ်ဒေန်ထဝ်အဴ၊ ယက္ခိဏဳဗြဴ စဖဲတဲဟေၚ်၊ တ္ၚဲယးတုဲညာတ် သမ္ၚာတ်ပ္ဍီုသြေၚ်၊ စဟွံဒးသၟတ် သတြုအဲဟေၚ်၊ ယက္ခလ္ၚုၚ်လ္ၚ စဒးညးတၟေၚ်၊ စဒးညးသအာၚ် မဒါန်စဳရေၚ်၊ ဒါနဍေံဟေၚ် ဒးညးတၟေၚ်ကၠာ၊ သဝ်တ္ၚဲညံၚ်ဂွံ ပဇွောံအဟာ၊ တုဲဍေံကော်ဟီု ဗီုနွံမေတ္တာ၊ ယွံကောန်ဗြရတ် ဍောတ်ဗၠာဲကုမ္မာ၊ ဖာဲလဵုနာဲသ္တိက် ဂၠိက်ယာတ်ကဵုဏာ၊ ယာတ်မတောဝ်ပြဲ ကၞၚ်သောဲဗဂါ၊ အဲကဵုလဝ်ဟေၚ် ပကဵုဝေၚ်ခြာ၊ လတက်ရိုဟ်တ္ၚဲ အဲကဵုသေၚ်ဟာ၊ ဍောတ်ဗၠာဲဗြရတ် ဗောဓိသတ္တာ၊ ဟီုပလန်ဏာ ယွံမာတာမိ၊ ဂလီုလတက် ယာတ်စက်တမိ၊ မွဲတ္ၚဲဟွံဝေၚ် ပရေၚ်တဲမိ၊ ညးဟွံမွဲဆက် ဂွံလတက်ညိ၊ ဒှ်တွဵုတဲမိ ညိဟွံကဵုချဳ၊ လတက်ရိုဟ်တ္ၚဲ အဲမှတ်ပလွဳ၊ တ္ၚဲယးတုဲသွံ လၜက်စွံပ္ညဳ၊ အဲဍိက်ပလွဳ ကျာ်သြဳမိဇု၊ ယက္ခိအိုတ်စိုတ် ဍေံဟွံချိုတ်ဝွံ၊ စလေဝ်ဟွံဒး ဗၠးအာဇကု၊ ကသပ်ဍေံအိုတ် ပ္ဍဲအိုတ်လ္ၚု၊ ပသ္ဂောံစပၠန် ကောန်ဣသတြု၊ ယက္ခိဏဳဗျု စိုတ်နုဒတူ၊ ပ္ဍဲနန်ထဝ်အူ စံၚ်တူတဴတုန်၊၊ ၊။

ပြဝံက်မဝေါဟာရဂမၠိုၚ်
မဝေါဟာရဂမၠိုၚ်	ပြဝံက်အဓိပ္ပဲါ
ယာတ်ဂ	ယာတ်လတက်အခိၚ်သ္တိက်ဗတံ၊ Blanket
သော်က္ဍိုပ်	မဝေါဟာရဝွံ ကေတ်အဓိပ္ပဲါတသော်မၞုံပ္ဍဲက္ဍိုပ်တေံ ဟွံသေၚ်၊၊ ညးဇမၞော်မၞုံကဵုဂုန်မပြဲ၊ ညးမဒးဂၞပ်သ္ဍိုက်မၠိုက်တံဂှ် ညးကော်စ(သော်က္ဍိုပ်)၊၊ A term of endearment; a word or an expression that is used to show affection: 'Darling' is a term of endearment.ပမာဂလာန်အေၚ်ကလိတ်ဂှ်ကီုရ ဂလာန်မန်သော်က္ဍိုပ်ဝွံလေဝ် ဒှ်ဂလာန်မဒးဂၞပ်သ္ဍိုက်မၠိုက်မွဲရ၊၊ မဂလာန်မခိုဟ်ဆာဲမဖှ်သာ်ဂှ် ခါဗှ်လိက်သၠပတ်မည်တေံ မဂွံဆဵုညာတ်ကေတ်ပယျတ်ပယျတ်၊၊ ၜိုန်ဂှ်လေဝ် လိက်ပတ်မည်ခေတ်ပစ္စုပ္ပန်ဏံ မဂလာန်ဂှ် မကေတ်အဓိပ္ပဲါရဴဂှ် ဟွံမွဲ၊၊
ပွိုၚ်	မဂလာန်ဝွံ ဒှ်ပိုဒ်နာံကြိုတ်(ကိတနာမ်) မလၟောဝ်စှ်ေနူပိုဒ်ကြိယာ(ပိုၚ်)၊၊ ကြိယာ(ပိုၚ်)၀ွံ ထပ်စုတ်အက္ခဝ်(၀)၊ ဟွံသေၚ်သာ်ဂှ် ထပ်စုတ်အက္ခဝ်ကၟက်(၀)မ္ဂး ဒှ်အာပိုဒ်နာံကြိုတ်၊၊ ပဝိုၚ်၊ ပွိုၚ် မိက်ဂး၊၊ ပမာတုန်... ပယျဵုဒၞက်မည်တံ မပိုၚ်လဝ်ဂှ် ဒှ်ပွိုၚ်ဍုၚ်မည်ရ၊၊
ကြုတ်ဏာ	မဂလာန်ဝွံ မြိပတ်စှ်ေကၠုၚ်နူပါဠိ ကရုဏာ၊၊
ကၠေံ	ကၠေံ(သကမ္မကကြိယာ)=တိတ်အာ၊၊ ပမာတုန်... ဗြရတ်ကုမ္မာ ကၠေံမာတာဟေၚ်၊၊ (ဗြရတ်တိတ်အာနူမိ မိက်ဂး)၊၊ ကၠေံလဝ်ဘာ (တိတ်အာနူဘာ)၊၊ to leave.
	ကၠေံ(အကမ္မကကြိယာ)=ကၠေံခၞၚ်အာ၊ ကၠေံဗ္ဒန်အာ၊၊ ပမာတုန်... သြန်အဲ ကၠေံအာ ဗၞတ်မသုန်ကၠံဒကေဝ်၊၊ to be lost.
	ကၠေံ(သကမ္မကကြိယာ)=ဂစာန်၊၊ ပမာတုန်... ကၠေံစိုတ်၊၊ to exert oneself: to try hard.
ဗၜၚ်	(အကမ္မကကြိယာ)=အးၚး၊ ဟွံကၠိခ္ဍက်စောန်ပြံက်၊ သ္ဇုၚ်ကေဝ်၊၊ ပမာတုန်... ယာတ်လတက်ရ ဗၜၚ်ပၠပြဲ၊၊ to be clear, pure.

ဗြရတ်ကုမ္မာ က္တဵုဒှ်မၞိဟ်ဂၞကျာ်ထပှ် ပဒှ်သာ်လွာ၊ ဒၟံၚ်ပ္ဍဲဥမၚ် လိၚ်လၚ်လောတ်ဇၟာ၊ သ္မမစံၚ်တူ သ္မမပူဆာ၊ လၞီဂၠိုၚ်အြ ဂၠိုၚ်သောသၞာ၊ သ္မမဇွောဝ်လၚ် ဘိၚ်ဘၚ်လ္ၚာပ်လ္ၚာ၊ သ္မမဇြဟိတ် လအိတ်ပူဆာ၊ သ္မမလ္ၚာပ်လ္ၚာ ထသပါအဴ၊ သ္မမဇြဟိတ် လအိတ်ဂၠက်သ္ၚဴ၊ ညးထပှ်အဴ တဴပ္ဍဲဥမၚ်၊ သီုမဒေၚ်သၠၚ် ကၠၚ်ကာဲကနာဲ၊ ဗှ်ကဵုသၟီဗၠာဲ ဒဇန်ရာဲသာတ်၊ သီုမသ္ဗသ္ပာတ် ဟွံညာတ်ဒိုဟ်ကၠၚ်၊ ဒဒိုက်လောန်တဲ တဴပ္ဍဲဥမၚ်၊ သၠးကောန်ကၠာ ဗြဴရာဇာဝၚ်၊ ကောန်လရိုအ်အဴ ကဴကဴယာံကြၚ်၊ ဒေံတရဴမိၚ် မုက်မတ်လိၚ်လၚ်၊ သြာ်စၝဲဂၠု ဗရုဝၚ်ဝၚ်၊ သြာ်ဒဳၜါဗြက် သွက်ထပှ်အရၚ်၊ ပရံညဳသာ ပအဟာက္ဍၚ်၊ သီုၝဲတရဴ သၟဟ်တဴဗီုပြၚ်၊ စဖျုန်ကောန်အိုတ် ၜိုဟ်စိုတ်ခမၞၚ်၊ .....

ဒေံဒဒေံပြဲ မတ်မွဲယးခၠၚ်၊ ညးပရံသွံ စွံလဝ်သောဒၚ်၊ ဂိုၚ်ဒေပ်စွံလဝ် ပ္ဍဲဒေါ၀်ဥမၚ်၊ ညးတရဴရ ပအဟာက္ဍၚ်၊ ဒေံဍောတ်ဘိၚ်ဘၚ် ဗျဵုထၚ်လောန်အာ၊ ဒေံညာတ်ညးစ မိထသပါ၊ ဗြဲမတ်ဒဇူ နူစက္ခုဒွါ၊ ပ္ဍဲပုဏ္ဏမဳ နာဍဳပြဲဖာ၊ မြိုတ်ဒဇိုက်ခိုဟ် ပ္ဍဲဗြိုဟ်ပြာထာ၊ ဗေသာခသၟတ် ကွိုန်နက္ခတ္တာ၊ ဗၠးဒုဟ်နာထ ပ္ဍဲစက်ဇတာ၊ လက်သန်ဇၞော်စိ သီုပိစှော်ၜါ၊ တ္ၚဲဗြဴဗတိ နွံသိဒ္ဓိကာ၊ သၠးဂဝ်စိ မိသုက္ခမာ၊ ဂွံကောန်တြုံမွဲ နဲဍောၚ်ပုပ္ဖါ၊ ရုပ်သာ်အဝဲ ပြဲလက္ခဏာ၊ ကောန်သုက္ခမာ ဒှ်ကြာဒဒိုက်၊ ကၠုၚ်က္တဵုဒှ်ပြဲ ပ္ဍဲဥမၚ်တိုက်၊ ညးတရဴမိၚ် တွိၚ်ပါၚ်ဗြိုက်က်၊ ယွံလေဝ်ဒေံဍောတ် ကၞတ်ဒဒိုက်၊ ကောန်ဒေံသြာ်စ သ္ဂောံပပြဘိုက်၊ ဂၠေဲါကၠုၚ်ဂြုဂြု မတ်ဂၠုနရိုက်၊ နၚ်ကောန်ဒေံဍောတ် ဇုတ်ၜတ်ပိုဲသ္ဍိုက်၊ သ္ၚာဲစဗြိုက်က် သ္ဍိုက်ကာယဒွါ၊ ဗျဵုဂၞဴသမၠာန် လောန်လာန်သေၚ်ဟာ၊ ဒေံဒဒေံပြဲ မတ်မွဲညာတ်ကၠာ၊ ကောန်ဇကုသွံ ဗလေတ်ထောံမာ၊ ဖျုန်ကောန်ညးအဴ တရဴသေၚ်ဟာ၊ ဖျုန်ကောန်ညးအဵု ပရံကဵုဏာ၊ ဂွံတုဲစကၠာ ပအဟာဂၞဴ၊ ကိတ်စဟွံညှာ ပ္ဍုၚ်အာဒေံဗြဴ၊ မံၚ်သံၚ်မသ ဗှ်ေကဵုစတဴ၊ စတုဲဒှ်ပၠန် ခၠန်ဗၠေၚ်ကရဴ၊ ကိတ်စဟွံညှာ ပ္ဍုၚ်အာဒေံဗြဴ၊ ဒၞဲါညးညးမံၚ် သ္တိက်ထရံၚ်တဴ၊ ဒေံဒဒေံအဴ လွဳတဴကောန်ဍောတ်၊ ဟဂွံဗြုဗြန် သောန်သောန်ကရောတ်၊ ဖျီုဖအံဗမဴ လွဳတဴကောန်ဍောတ်၊ ခုတ်ယမုအဴ ကောန်ဂၞဴအဆတ်၊ ဗြရတ်ကုမ္မာ ခုတ်နာမသၟတ်၊ ယမုကောန်ဍောတ် ဗြရတ်ကောန်သၟီ၊ ပ္ဍဲဥမၚ်ဂၠု သက္ကုလဟိၚ်၊ မတုဲတေံမိ ပ္ဍဲသ္ၚိဒြၚ်စိၚ်၊ ပိုန်ဟာန်ဇၞော်ကၠး ညိဟွံဒးဒွိၚ်၊ တူပြာသာတ်ရတ် နန်ကၠတ်ဒြၚ်စိၚ်၊ မိဂွံလဟိၚ် သိုက်လှိၚ်ရကောန်၊၊

ပြဝံက်မဝေါဟာရဂမၠိုၚ်
မဝေါဟာရ	ဝါစၚ်္ဂ	ပြဝံက်အဓိပ္ပဲါကေုာံဇၟန်ဝါကျ
ရာဲသာတ်	ကြိယာ	to be severed from, to be different from
	နာံဝိသေသ်	uncommon, rare. (Mon-English Dictionary) ***ဝေါဟာမန် ရာဲသာတ် ဝွံ ဍေံဒှ်ပိုဒ်ကြိယာမ္ဂး မုအဓိပ္ပဲါမဒှ်၊ ဒှ်ပိုဒ်နာံဝိသေသ်မ္ဂး မုအဓိပ္ပဲါမဒှ်ဂှ် တၠပညာတံ ဗှ်ရံၚ် မဂလာန်အေၚ်ကလိတ်လတူဂှ်တုဲ ချပ်ဂြၚ်ကေတ်ညိရ၊၊
တဴ	အကမ္မကကြိယာ	တန်၊ မံၚ် ၊၊ တဴပ္ဍဲဥမၚ် = တန်ပ္ဍဲဥမၚ်၊ တန်တဴပ္ဍဲဥမၚ်၊ မံၚ်ပ္ဍဲဥမၚ် မိက်ဂး၊၊ ***ပိုဒ်ကြိယာ - တဴ - ဏံ ယဝ်ပပိုဒ်နာံမ္ဂး ဂတဍေံ လံၚ်ထပ်စုတ်အက္ခဝ်-ဒ-မွဲမတုဲ ဒှ်အာပိုဒ်ကြိုတ်နာံ - ဒတဴ မ္ဂးရောၚ်၊၊ ပဒတဴ-ဂလာန်ဝွံ စဳစတ်မ္ဂး ပ-ဂှ် ဒှ်ကြိယာ၊ ဒတဴ-ဂှ် ဒှ်ကြိုတ်နာံ၊၊ နိဿဲကေတ်နဲဝွံတုဲ သၟေဟ်ဒၟံၚ်တံဂှ် တၠပညာတံ တီကေတ်ရ၊၊
ဂၠု	နာံဝိသေသ်	မဇၞော်အိုတ်၊ မဇၞော်နူညးဂမၠိုၚ်၊၊ မဒှ်ကၠာအိုတ်၊ မဒှ်ကၠာနူညးဂမၠိုၚ် ၊၊ ၝဲဂၠု = ၝဲဇမၞော်၊ ကောဂၠု = ကောဇမၞော်၊၊ ဒါန်ဂၠု = ဒါန်မဂွံကဵုကၠာတဲ၊၊
မဴ	သကမ္မကကြိယာ	ကောန်ၚာ် မဴတှ်
ဗမဴ	ဒွိကမ္မကကြိယာ	မိထဝ်ရေၚ် ဗမဴတှ် ကဵုကောန်ၚာ်၊ ( မိထဝ်ရေၚ် ဗမဴတှ် ကုကောန်ၚာ်၊၊)

သၟတ်ဗြဴထပှ် မတ်ကၠက်အာတုဲ ညးအာစွံလဝ် ပ္ဍဲဥမၚ်ကြီုဗြဴထပှ် ဟီုတွံမွဲတန်၊ လၟေၚ်လက်သန် ဟီုပၠန်မွဲဝါ၊ ညးဂၠံက်မတ်တုဲ ဟွံသဏုဲခြာ၊ ညးတရဴသၟတ် ဂၠံက်သီုမတ်ၜါ၊ ဒေံဒဒေံပြဲ မွဲဒိုဟ်သေၚ်ဟာ၊ သၟီကဵုအသံ နူဂၠံဖျေံဏာ၊ ပ္ဍဲဥမၚ်စု မတ်ဂၠုသပါ၊ ပကဵုအၚ်အောတ် သၟတ်လွဳပရာ၊ နွံသီုဂပ္ဘ မိထသပါ၊ ညးထပှ်ဂၠေဲါ ဒတဲဖျေံဏာ၊ ညးပၠောပ်ဥမၚ် ဒေၚ်သၠၚ်လ္ၚာပ်လ္ၚာ၊ ရမတ်ဒဇူ နူစက္ခုဒွါ၊ သီုမကၚ်ဇတ် ဗြဲမတ်ဖြာဖြာ၊ ကၚ်ဇတ်လ္ၚာပ်လ္ၚာ ပူဆာလောံလာဲ၊ ဗှ်ဨကရာတ် စိုတ်နာဲသ္ကာတ်သြာဲ၊ ပ္တေဟ်ဣဝဴပဴ ပတဴစနာဲ၊ ကောဟးကောဗၠာဲ နာဲက္ဍိုၚ်မာလဳ၊ နာဲကဵုဂၠံက်မတ် ပ္တေဟ်ဗြဴလဇ္ဇဳ၊ အဒိနာဲဆာန် ပ္ကာန်က္ဍိုပ်မွဲဒၞဳ၊ လမုဟ်ဟဲဗြဟ် ညိဟွံဗှ်သ္ၚဳ၊ မိဒးကၠၚ်ဟဳ ဗနဳဥမၚ်၊.....

ကောဟးကောမၚ် မိကၠၚ်ဨကော၊
ကံဘဝရော ပ္ဍဲကောနာဲသ္ၚိ၊
နိဿၚ်စံၚ်တူ တ္ၜူမာဲသုၚ်ဂျိ၊
ဗှ်သၟီကောမိ ဟွံဗှ်ညိရော၊၊

ဂဂဵုဂဟီ အကးသ္ၚီဒေံါ၊
သတ်ကြုက်မြာၚ်သွံ ဍုၚ်ဒေံါညံၚ်ထဝ်၊
စဵုထနှေၚ်ဂွါၚ် ဗြုတာၚ်တမ္ညဝ်၊
ဗှ်ဒးလၚ်ဇွောဝ် ကာဲကဝ်သန်သွံ၊၊

ရံၚ်တူအမှဲ မတ်ဗြဲကလောံ၊
ဗဳကွိတ်ဂတောံ ထောံပ္တုံဗဳသ္တဳ၊
စောန်လောန်သေဝ်ဂြေဝ် သြိုဟ်ပဒေသြဳ၊
ဗှ်ဒးကၠၚ်ဟဳ သ္ကန်နှဳရသွံ၊၊

သၟီနာဲက္ဍိုၚ်စက် အံသဝ်သ္ဇက်ပ္တောံ၊
မတုဲတေံသွံ ဂွံမံၚ်မွဲနန်၊
သၟီဗၠာဲဇိုန်လဝ် လွဵုသီုထဝ်သြန်၊
ဗှ်ကောဒဇန် စံၚ်တူသန်သွံ၊၊

တလက္ဍိုၚ်ဗၠဲ မပြဲသ္ဇက်ပ္တောံ၊
မတုဲတေံသွံ စွံတူနန်ဒြၚ်၊
လမုဟ်ဒေၚ်ဗျောံ ပ္ဍဲဂၠံဥမၚ်၊
ဒဒိုက်ရိၚ်က္တၚ် လၚ်ဇွောဝ်သန်သွံ၊၊

နာဲက္ဍိုၚ်သေတ တေဇဂၠိုၚ်စွံ၊
မတုဲတေံသွံ ပ္တိုန်စွံတူနန်၊
လမုဟ်ကၠုၚ်ဒး ဒွက်ပးလွောၚ်စန်၊
ဗှ်ကျာ်သြဳနန် လောံလာဲသန်သွံ၊၊

တလက္ဍိုၚ်ထဝ် အံသဝ်သ္ဇက်ပ္တောံ၊
မတုဲတေံသွံ စွံပ္ဍဲနန်ထဝ်၊
လမုဟ်ဒးကၠၚ် တူယဲလၚ်ဇွောဝ်၊
ဂုန်စက္ကဝဝ် လၚ်ဇွောဝ်သန်သွံ၊၊

ဟးစက္ကဝဝ် အံသဝ်သ္ဇက်ပ္တောံ၊
မတုဲတေံသွံ စွံပ္ဍဲနန်လွိ၊
လမုဟ်ကၠုၚ်ဒး ဒွက်ပးသုၚ်ဂျိ၊
ဂုန်သၟီကောမိ သုၚ်ဂျိသန်သွံ၊၊

နန္ဒကိတ္တိ ဣဓိဂၠိုၚ်စွံ၊
မတုဲတေံသွံ သ္ဂောံဒ္ၚေါ၀်လးလေၚ်၊
လမုဟ်ကၠုၚ်ဒှ် ရမတ်ပြဟ်ဍေၚ်၊
ဟးကသူကၞေၚ် လေၚ်ကွေံဟေၚ်သွံ၊၊

သၟီတလနန် ဂၠိုၚ်သန်သ္ဇက်ပ္တောံ၊
မတုဲတေံသွံ ကေၚ်ဂွံသာဓာ၊
ပ္တေဟ်ဣလုဝဲ ကောအဲဗညာ၊
ဝေၚ်ပၞာန်လ္ၚာပ်လ္ၚာ စံၚ်နှာသန်သွံ၊၊

သၟီတလဒါန် နွံညာန်သ္ဇက်ပ္တောံ၊
မတုဲတေံသွံ စွံတူနန်ကၠတ်၊
ပ္တေဟ်ဗြဴဒဇန် ဂၠံက်ထောံကွောန်မတ်၊
ဒဇဳဒဇောတ် ကၚ်ဇတ်သန်သွံ၊၊

အဓိပ္ပဲါမဝေါဟာရ...

• ဟွံသဏုဲခြာ ( ကြိယာဝိသှ်ေ ) = ဟွံကဵုလဇုဲလဇ၊ ဓဝဲါဂှ်၊ ပြဟ်ဟ်ပြေဟ်ဟ်၊ ( immediately )
• စံၚ်တူ၊ ပူဆာ၊ ထသပါ၊ သပါထ၊ ကၚ်ဇတ်၊ လောံလာဲ၊ လ္ၚာပ်လ္ၚာ၊ သ္ဗသ္ပာတ်၊ သ္ပာတ်သ္ဗ၊ တူယဲ၊ လၚ်ဇွောဝ်၊ လွောၚ်စန်၊ စံၚ်နှာ၊ ကာဲကဝ်၊ ( အကမ္မကကြိယာ ) = ကြိယာဂမၠိုၚ်ဝွံ လအာအဓိပ္ပဲါဍေံ တုပ်သၟဟ်အိုတ်ရ၊၊ Synonym

• ကာန် ( အကမ္မကကြိယာ )၊ ပကာန်- ပ္ကာန် ( သကမ္မကကြိယာ ) = ပ္ဍဲညးၜါကဵုဒှ် ပ္ဍဲညးဂမၠိုၚ်ကဵုဒှ် ပ္ဍဲအရာဝတ္ထုၜါၜါကဵုဒှ် ပြဝမပြိုၚ်ပ ရေၚ်သ္ကံ၊ ပြိုၚ်ပ တုပ်တုပ်၊ ပြိုၚ်ကၠောန် ရေၚ်သ္ကံ၊ ပြိုၚ်ကၠောန် တုပ်တုပ်၊ ပြိုၚ်မံၚ် ရေၚ်သ္ကံ၊ ပြိုၚ်မံၚ် တုပ်ပ်၊၊ ...{ ပ္ကာန်က္ဍိုပ်မွဲဒၞဳ၊ ( သကမ္မကကြိယာ ) = က္ဍိုပ်ၜါမ ကဵုတိက်မွဲဒၞဳ၊၊ ညးၜါရေၚ်ကာန်သာဓာ ( အကမ္မကကြိယာ ) = ညးၜါ မံၚ်တုပ်တုပ်၊ ညဳသာ၊ လေၚ်လး၊ သၞေံသၞဴညးသ္ကံ၊၊}

  ... ((( ပိုဒ်ကြိယာ ကာန် ၀ွံ သၟိက်ပပိုဒ်နာံမ္ဂး ကြဴအက္ခဝ်ကဂှ် ထပ်စုတ်အက္ခဝ် ၀ ၊ ဟွံသေၚ်မ္ဂး သၟဝ်အက္ခဝ်ကဂှ် ကွက်စုတ်အက္ခဝ်ကၟက် ၀ တုဲ ဒှ်အာပိုဒ်နာံရ၊၊ ကာန် = ကဝါန်၊ ကွာန်၊၊ ပိုဒ်နာံမလၟောဝ်စှ်ေကၠုၚ်နူပိုဒ်ကြိယာမွဲမွဲဂှ် ညးကော်စ ကိတနာံ ဗတ်ပါဠိ၊ ကြိုတ်နာံ ဗတ်သံၚ်သာကြိုတ်၊၊ ကျာ်တြဲ ပပရိနိဗ္ဗာန် သၟဝ်တၞံဓိတာန်ကဝါန် ပ္ဍဲဂြိုပ်ဥဒျာန်သၟီမလ္လာ၊ = တၞံဓိတာန်ကဝါန် ဟီုဂှ် တၞံဓိတာန်ၜါတၞံ ရေၚ်မံၚ် မိက်ဂး၊၊ ပိုဒ်နာံ ကဝါန် မတုပ်ကဵုပိုဒ်ကြိုတ်နာံ ကဝါန် လတူဂှ် နွံမွဲမ၊ တၞံကဝါန်၊၊ ကဝါန်ဝွံ လၟောဝ်စှ်ေကၠုၚ်နူပိုဒ်ကြိယာဟွံသေၚ်၊ လဵုမာဲဇကုဍေံဂှ် ဒှ်ဒၟံၚ်ပိုဒ်နာံဒတုဲရ၊၊...)))

• လောပ်၊ လုပ် ( သကမ္မကကြိယာ - ကမ်မွဲ ) ပ္လောပ် - ပၠောပ်၊ ပ္လုပ် - ပၠုပ် ( ဒွိကမ္မကကြိယာ - ကမ်ၜါ ) = ညးပၠောပ်ဥမၚ်၊၊ စၟတ် ... ပ္ဍဲဂတပိုဒ်အကမ္မကကြိယာ ယဝ်သထပ်စုတ်အက္ခဝ် ပ မ္ဂး ပိုဒ်အကမ္မကကြိယာဂှ် ဒှ်အာပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ၊ ကြိယာမသက္ကုပိုဒ်ကမ်ဂှ် ဒှ်အာကြိယာမၞုံပိုဒ်ကမ်မွဲ မိက်ဂး၊၊ ပ္ဍဲဂတပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ယဝ်သထပ်စုတ်အက္ခဝ် ပ မ္ဂး ပိုဒ်သကမ္မကကြိယာဂှ် ဒှ်အာပိုဒ်ဒွိကမ္မကကြိယာ၊ ကြိယာမၞုံပိုဒ်ကမ်မွဲဂှ် ဒှ်အာကြိယာမၞုံပိုဒ်ကမ်ၜါ မိက်ဂး၊၊ ကြိယာမဖှ်သာ်ဂှ် ပ္ဍဲဝေါဟာရမည်ပိုဲ နွံတဴဂၠိုၚ်သန်၊၊

ပမာတုန် ...

ဗီုဒၟံၚ်ကြိယာ	ဂကူကြိယာ	ဗီုဒၟံၚ်ကြိယာ မလံၚ်စုတ်အက္ခဝ် ပ	ဂကူကြိယာ
လောတ်	အကမ္မကကြိယာ	ပ္လောတ် - ပၠောတ်	သကမ္မကကြိယာ
ကေၚ်	သကမ္မကကြိယာ	ပ္ကေၚ် - ပကေၚ်	ဒွိကမ္မကကြိယာ
ကတ်	သကမ္မကကြိယာ	ပ္ကတ် - ပကတ်	ဒွိကမ္မကကြိယာ

ကြိယာသၟေဟ် မၞုံနဲကဲမဖှ်သာ်ဂှ် တၠပညာတံ ချပ်ဂြၚ်တီကေတ်ညိ၊၊

(((...ပ္ဍဲအရာမချူလိက် ညံၚ်သ္ဂောံဒးကဵုနဲသဒ္ဒါမည်စၟတ်ဂှ် ချူအိုတ်ညိ၊၊ ကြိယာမွဲမွဲမ ဒှ်ကြိယာမသက္ကုပိုဒ်ကမ်ဟာ၊ ကြိယာမၞုံပိုဒ်ကမ်ဟာဂှ် ချပ်ဂြၚ်ကေတ် နကဵုဂမြၚ်ညာဏ်ဇကုညိတုဲ ချူညိ၊၊ ပ္ဍဲဝါကျမွဲမွဲ ပိုဒ်ကြိယာ ညံၚ်ဟဂွံဗၠေတ်အာဂှ် စွံသတိညိ၊၊ ကြိယာဗၠေတ်မ္ဂး အဓိပ္ပဲါ၀ါကျမမိက်သ္ဂးဂှ် လီုလာ်အာရောၚ်၊၊...)))

မတ်ဂၞကျာ်ထပှ် ဂၠံက်ကေတ်တုဲ ကလော်ဗြဴသဳနန္ဒာ ပြၚ်ဏာကဵုဣဏၚ်ကၚ်ရဳလၟေၚ်ဒဒှ် တဝှ်ဖဵုဂုန်၊ ပိုဲဟီုပျးတုန် တိုၚ်ဂုန်သံၚ်သာ၊ ယက္ခိဏဳအဴ ဗြဴသၟာ်ဗဒါ၊ ဒတောဝ်ဝဲသၟဟ် ညးထပှ်ကၠာ၊ ဍေံဗ္ဒဟ်ဥပ္ပဲါ စၞာဲဂၠိုၚ်ရာ၊ ညံၚ်ဒှ်ယဲရော ဂၠိုၚ်သန်ရောဂါ၊ ဗြဴသၟာ်ဗဒါ ယက္ခဳပါပ၊ ဍေံချပ်ပၠေၚ်ပြဟ် ဗြဴထပှ်ရ၊ ညံၚ်ဒှ်ရောဂ ဍေံပမာယာ၊ ဍေံကဵုကော်ရော ဗိန္ဒောဟောရာ၊ ပြဟ်တိုန်စိုပ်အာ ကာလဂှ်ရ၊ တော်ဂၞန်ရံၚ်မွဲ ပ္ဍဲကဵုယုဂ္ဂ၊ အယုက်ဍေံစုံ ဒတုံပါပ၊ ရာဟုဍိုက်လာပ် ဂြိုဟ်လုပ်ပြက်စ၊ အစာသဝ်ရ ဆကဵုဂဥုဲ၊ အယုက်သုန်အာ ဇာတာလီုသ္ဂုဲ၊ စန်လက်ဟွံခိုဟ် ဂြိုဟ်လီုသဏုဲ၊ သဝ်ကဵုဂဥုဲ စတုဲဟွံဒး၊ ယဲလေဥပ္ပဲါ သဝ်စၞာဲပြး၊ ဓာတ်ကျာလီုချာဲ ဖေက်လှာဲဂတး၊ မိဗြဴယက္ခ ရောဂဇၞော်ကၠး၊ အစာသဝ်ဗ္ဂန် ချပ်ပၠန်ဂတး၊ ကဵုဓာတ်မဂး ဒးညိပၠန်ဟာ၊ ဖျုန်ကၠိက်ဖျုန်ဂၠဴ နှဴမဆာလာ၊ သဳလောလဳမှဴ ဗြာတ်တ္ၜဴဗြဴတာ၊ ဆနွံပ္ဍဲဓာတ် ညာတ်ပ္ဍဲပရာ၊ ကဵုစတုဲသွံ ယဲဟွံသက်သာ၊ ယဲဂှ်တူအာ နူကၠာရိုဟ်တ္ၚဲ၊ ရံက်ရက်လးလဝ် သၟဝ်သၞာပြဲ၊ ယက္ခိသ္တိက်လော ပၠောဇကုအပ္ဍဲ၊ ဗြုတဴကြောပ်ကြောပ် ဒဇပ်လောန်တဲ၊ ဇုတ်ဇၞော်ခလှောတ် ၜေါတ်ဇုတ်သကဲ၊ ချိုတ်ကွေံရအဲ တ္ၚဲဝွံရကော၊

နန္ဒကိတ္တိ ညာတ်မိသ္တၚ်လော၊ ဇုတ်ဗြုကြောပ်ကြောပ် ဒဇပ်စိတ္တော၊ ဖေက်စုတိရော ဇြဟာန်ကောဂၞဴ၊ သၟီဇွိတ်သပေါတ် မတ်ရံၚ်ကြက်လှဴ၊ ညာတ်စိုတ်ဒဇောတ် မတ်ညံၚ်ကကၠဴ၊ လရိုအ်ကမြဴ ညံၚ်ဂၠဴဒးကံ၊ သၟီညာတ်သ္ၚိတ်သ္ၚဲ ယဲဍေံဒှ်ကြံ၊ ယွံလေအမာတ် ၀ါတ်ကွေံယဲကံ၊ အာကော်ဟောရာ အစာသဝ်စံ၊ ကဵုတိုန်ပြဟ်ကွေံ အဲဖျေံအသံ၊ သေဏာတဆှ် ညံၚ်ပရှ်ကံ၊ စိုပ်သ္ၚိဗိန္ဒော ဟောရာအဟံ၊ ယွံလေအစာ မဟာသၚ်ဃံ၊ နွံတဴအသံ ဂၠံပါၚ်နာဲညး၊ ကဵုတိုန်အာပြဟ် လမုဟ်ညိမၞး၊ သဝ်လေပ်ဗိန္ဒော ဟောရာစဳကၠး၊ မိၚ်တုဲမဂး မၞးဒြေပ်တိုန်ရ၊ တိုန်စိုပ်နန်ကၠတ် သုဒဿဏ၊ လပုဟ်တဲယဵု ပ္ဍဵုတူသိသ၊ ယွံတလတိ ဘုမ္မိပါလ၊ မူနွံပမိက် ကော်ပိုဲဍိက်ရ၊ နန္ဒကိတ္တိ က္ဍိုၚ်ဂ္ညိသေတ၊ ယွံဗမၞးတြ တုလဝေါၚ်သာ၊ ဂၞကျာ်ဇၞော်ရ ရောဂကၠုၚ်ပါ၊ ဟိုတ်ဂှ်ဒးကော် ဗော်သဝ်ဟောရာ၊ နာဲဗိန္ဒောဇၞော် လုပ်ဗော်မဟာ၊ က္ညသြဟ်ပ္တဴစိ ရံၚ်ညိအစာ၊

ဟောရာသ္ၚဳမွဲ ပ္ဍဲစက်ဇာတာ၊ ပြကိုဟ်ကၞပ် ပညပ်သၚ်ချာ၊ ပ္ဍဲပြကိုဟ်ရ တဗ္ဗျဂုန္နာ၊ စာရကတ္တ သာရသၚ်ဃာ၊ ဓုဝေါၚ်ကိန်ဆာန် မှေန်ထဝ်ပ္ကာန်ဏာ၊ တိတ်ပ္ဍဲမန်တပ် ကၞပ်တမၠာ၊ ပြက္ကဒိန်ကၠာ ဗျာကရဏဳ၊ စက္ခုပါလ တာပဿညဳ၊ ဝေတ်ဒျကုလာ သာဒိပ္ပဏဳ၊ ဇောတရတ်ဆက် ညံၚ်အိန်တက္ခဳ၊ မတုပ်အနဳ သဝ်ဇဳဝက၊ ဥတုပိဒွန် ဓာတ်ပန်ကာလ၊ တဝါ်ယာကြာ နက်သတ်ကာလ၊ တီအိုတ်ကၞောတ် သ္ဇက်တောံၜတ်စ၊ ဟောရာမပ တလတြဳဇှ်၊ ကဵုဂဥုဲပြဟ် ယဲဂှ်ဟွံသာ၊ နွံမွဲနဲပၠန် ဂြန်ညးတမၠာ၊ ဂွံစမဂး ဗၠးရလောဲသွာ၊ ဂြန်အိန်တက္ခဳ ပ္ညဳယမုကၠာ၊ ဂွံလေဝါတ်လောန် နွံပ္ဍဲနန္ဒာ၊ အိုတ်စိုတ်ဍိက်ကၠာ ဂြန်အစာဝွံ၊ ကေတ်လေဝါတ်လောန် တန်ပ္ဍဲဇကု၊ နွံပ္ဍဲနန်မြု ယမုဂကူ၊ ဂွံတုဲမဂး ဟွံဒးစံၚ်တူ၊ ဂွံညိဟာအဴ ရဴဍောၚ်ဝိဇူ၊ ဂဥုဲဝွံဂှ် ဒှ်နူဂကူ၊

နန္ဒကိတ္တိ ညာတ်မိလောတ်လော၊ တုဲဟီုတိုန်ပြဟ် ပ္ဍဲဂှ်ထောထော၊ ယွံလေဟောရာ အစာဗိန္ဒော၊ ဇကုလဝ်ကၠာ စိတ္တာအဲရော၊ စိုတ်ဂၠံက်ကဵုမာန် ဗြဴယာန်ဟေမော၊ မိတ်သ္ဍိုက်အဲ ယဲသ္တၚ်လောတ်လော၊ ဟီုမူဒှ်ရော ဗိန္ဒောယွံမ၊ ဟီုညိဗိန္ဒော ပ္ဍဲပယောဂ၊

ယွံကြက်ဂကူ တၞောဝ်မှာရာဇ၊ ယဲဝွံထတ်လောန် ဒးသ္ကန်ဇိ၀၊ ဂွံပြဟ်ဗၠးလောဲ မွဲသတ္တဟ၊ ဍိက်ဗိန္ဒောတၞံ တမ်ပထမ၊ ယဝ်ပ္တေဟ်ဍိက်ရ တၠဂွံလမျီု၊ ယဝ်ဟွံပ္တေဟ်အဲ အိုတ်သ္ကန်ဒဲလီု၊ ယဝ်ရပ္တေဟ်ဂှ် ဗၠးပြဟ်စိုန်သ္ကီု၊ ဂဍောၚ်မတ်ဂှ် ညးထပှ်ကီု၊ ယဝ်ဂွံမဂး ဂွံဗၠးဘဲကီု၊ ယဝ်သ္ဂောံညံၚ်ဟီု လမျီုဂွံဗၠး၊ နန္ဒကိတ္တိ ဣဓိဇၞော်ကၠး၊ မတ်ညးထပှ် ဂွံပြဟ်ရမၞး၊ ဂွံရပဒွိၚ် သာ်ဝွံသၟီဂး၊ ဂဥုဲဝွံသအး ဗၠးရအစာ၊ ဂွံလမုဟ်ရ ပဒွိၚ်ပူဆာ၊

သၟီကဵုကော်ဗၠာဲ သရာဲတံကၠာ၊ ယွံသရာဲအဲ ဗၠာဲမွဲအသာ၊ မၞးတိုန်နန်သၟတ် ဂၠံက်သီုမတ်ၜါ၊ ဒေံဒဒေံပြဲ မွဲဒိုဟ်ဂၠံက်ဏာ၊ ဂၠံက်ဆမွဲဒိုဟ် မွဲကဵုခိုဟ်ကၠာ၊ ညးတရဴဂှ် ဂၠဟ်ကေတ်သီုၜါ၊ ပဒညညှာ အာသီုၜါပိ၊ တေံဗြဴထပှ် ပဒှ်ယုတ္တိ၊ ဟိုတ်ဝဳဝဲပၠန် ပစ္စုပန်စိ၊ ပါဏာတိပါ ပ္တုဲကၠာအဒိ၊ ၀ဳဝဲဆေဝ်ကြတ် ညးဂၠံက်မတ်မိ၊ ဟိုတ်စၚ်ကက္ဍတ် မတ်ၜါသ္တုံဇွိ၊ ဟိုတ်စၚ်ကလိုဟ် သီုၜါဒိုဟ်ဂၠိ၊ ၀ဳဝဲဗက်စိ မိဒးဒုၚ်ရောၚ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ညးဂၠံက် ခေါ်မတ်မွဲတောၚ်၊ သီုဂၠံမတ်ၜါ ညံၚ်စမ္ပာဍောၚ်၊ ညးဂၠံက်ဏာရောၚ် မွဲတောၚ်သေၚ်ဟာ၊ ၀ဳပက်စိုတ်ရောၚ် မိဍောၚ်စမ္ပာ၊ ဟိုတ်ဒးပ္တုဲလဝ် ပ္ဍဲဓဝ်ပါဏာ၊ ၀ဳဝဲဗက်ကၠုၚ် မိဒးဒုၚ်ကၠာ၊ ကြဴမိဗၠးဘဲ နူဝဲသေၚ်ဟာ၊ ကြဴဂွံတန်သိုက် ဟွံဒိုက်ၜါဝါ၊ ဗၠးဝဳဝဲပၠန် တန်မွဲသၞာ၊ ကြဴမိမြာ တူပြာသာတ်နန်၊ ဟိုတ်ဝဲဂှ်သၟတ် အဇျှတ်ဗိုန်က္ညန်၊ ညးဂၠံက်မတ်နာဲ အကာဲလက်ဂန်၊ ဒးဒုၚ်တဴပၠန် လဂ္ဂန်ကြုတ်ဏာ၊ သရာဲသၟီဇၞော် ဍေံဂၠံက်ဟွံညှာ၊ ညးတရဴစိ သ္တုံဇွိသီုၜါ၊ ဒေံဒဒေံပြဲ မွဲဒိုဟ်ဂၠံက်ဏာ၊ တုဲလုပ်ကွာဲရ ဓမ္မရာဇာ၊ မတ်ညးထပှ် သၟဟ်န်သေၚ်ဟာ၊ သီုထပှ်သွံ ဂွံရအစာ၊ ဗိန္ဒောရာဇာ သဝ်ဟောရာစိ၊ ဍေံဂွံတုဲမာ ပၠောပ်ဏာတွာဲမိ၊ သဳနန္ဒာသွံ ဂွံမတ်သ္တုံဇွိ၊ ဍေံဗနုဟ်ကၠာ သၟီကျာလဲမိ၊ ၀ါယျောစိုပ်ပြဟ် ပ္ဍဲဂှ်ဟဂၠိ၊ ယွံသဟာဲအဲ ထပှ်မွဲမိ၊ ဂဍောၚ်မတ်ဍေံ ဂွံကွေံဒမၠိ၊ အဲပြၚ်ဏာညိ ကဵုမိကၚ်ရဳ၊ ဍေံစုတ်ရဴပြဲ ပအပ်တဲကျာပ္ညဳ၊ ဝါယောဂွံမွဲ ခဍတ်တဲချဳ၊ ပြဟ်အာစိုပ်က္ဍၚ် ဣဏၚ်ကၚ်ရဳ၊ ကောန်ဗြဴယက္ခဳ ဒေဝဳအဂ္ဂ၊ ပြဟ်အာစိုပ်ရ ကောန်ယက္ခတုန်။ ။

မိသဳနန္ဒာ ဗြဴယက္ခာပ္ဍုန်၊ ဂွံမတ်ညးဂှ် သီုထပှ်တုန်၊ ယက္ခမဵုရုန် ဂုန်ယဲဥပ္ပဲါ၊ ဂွံဗၠးဗွဲပြဟ် ဒှ်ယဲစၞာဲ၊ သၟီဓဝ်ကဵုနာဲ ဟွံသြာဲသဝ်ဂၠု၊ တူဒေန်ဒြၚ်စိၚ် သၟီကဵုနာဲဇု၊ စသိုၚ်တဴစု တူနန်မြုထဝ်၊ လီၜန်တဝ်ဂၠဝ် မွဲနန်ထဝ်ဂျ၊ စသိုၚ်သုခ ကာလဂှ်ပၠန်။ ။

ပြဝံက်မဝေါဟာရဂမၠိုၚ်
မဝေါဟာရ	၀ါစၚ်္ဂ	ပြဝံက်အဓိပ္ပဲါ	ဇၟန်ဝါကျ
တူ	အကမ္မကကြိယာ	က္ဍၚ်၊ ဂၠိုၚ်၊	ယဲဂှ်တူအာ = ယဲဂှ်က္ဍၚ်အာ၊ ယဲဂှ်ဂၠိုၚ်အာ၊[ Her illness becomes more serious than ever, or is getting worse everyday.]
တူ	အကမ္မကကြိယာ	ခိုဟ်(နူညးတၞဟ်၊နူအရာမွဲမွဲသာ်)၊	ဇြဟတ်ဍေံ တူအာနူအဲ၊ [ He surpasses me in strength.]
တူ	အကမ္မကကြိယာ	ပၟတ်မဂဵုသၠံၚ်ဒၟံၚ်၊	ပၟတ်= ပၟတ်တူ၊ သ္ၚိတူ၊ ပၟတ်ဂြိုပ်တူ၊ ကွာန်တူ၊
ဒဇပ်	အကမ္မကကြိယာ	ဂတဝ်၊ ၜိုဟ်ဂတဝ်၊ ( လ္ၚဵုချူ- ဇတဝ်၊ ဒဇပ်ဇတဝ်-ဒဇပ်ဂတဝ်၊ )	...
ပြက္ကဒိန်	နာံ	သံသာကြိုတ်= ကြက္ကဒိန်၊ ညးလ္ၚဵုတံချူ-ပက္ခဒိန်။	အ္စာကဝိမၚ်ရောဂေါဝွံ ညးချူဟီုဂး မဝေါဟာရ ပြက္ကဒိန်
လဲ	နာံ	ညးမကၠောန်ကလောန်မွဲစွံ၊ ညးမၞုံအဆံၚ်မသၟဟ်ကဵုဇကု၊ ညးမဒှ်သ္ကံရဲ ပ္ဍဲမကၠောန်ကလောန်မွဲမွဲ၊ Partner, counterpart	လဲအဲ = My partner, my counterpart

ပ္ဍဲတ္ၚဲဝွံ သၟိက်ဂွံပသောၚ်ကလး မဂလာန်ဝေါဟာရမည်တုဲ လၟေၚ်ပုံဗြရတ်ဣဏၚ်ကၚ်ရဳဂှ် ဟွံချူထၜးဏီရ၊၊ စပ်ကဵုမဂလာန် ဝေါဟာရမည် ( ဗတိုက် ) တုဲ ဇၞတ်အဲမတီဂှ် အဲ ချူကလးဏာညိ၊၊ မဂလာန်ဝွံ အ္စာကၞေဟ် အ္စာကသူလိက်ပိုဲမည် ခေတ်လၟုဟ်ဏံ မကှ်ေမချူတဴ ပ္ဍဲကဵုလိက်ကၞပ် လိက်မဂ္ဂဇြေန် လိက်ပရိုၚ် ပ္ဍဲမပ္တံ Website, Blogger, တံဂှ်တံဂှ် ဂွံဆဵုညာတ်ကေတ်ကီုရ၊၊ ပ္ဍဲကဵုဝါကျမမိက်သ္ဂးအဓိပ္ပဲါ(ဗတိုက်)ဟွံသေၚ်ကီုလေဝ် မဂလာန်(ဗတိုက်)ဝွံ မွဲမဓဝ်ဟေၚ် ချူဒၟံၚ်အိုတ်ရ၊၊ ပၟာတုန်၊

ပ္ဍဲရးမန်တေံ ဒမၠဗၟာတံ ဗတိုက်ဒၟံၚ်ကွာန်မန် အရိုဟ်တ္ၚဲ၊၊

၀ါကျသာ်ဂှ် အ္စာလိက်ပိုဲမည်တံခေတ်လၟုဟ် ချူရောၚ်ဂှ် ဒှ်ဗိုန်၊၊

မကြိယာမၞုံရမျာၚ်စမုၚ်ကဵုမကြိယာ(ဗတိုက်)ဂှ် နွံတဴမွဲမ၊၊ ကြိယာဂှ် ( ဂတာ် ) မဒှ်တဴ၊၊ မကြိယာ(ဂတာ်)၀ွံ လဆောဝ်ညးချူကှ်ေ (သတာ်၊ ဗတာ်)ကီု၊၊ အဓိပ္ပဲါဍေံဂှ်

ဂတာ်ပၠံၚ်ၜးကေတ် ဗွဲအနိၚ်၊ ကေတ်ဏာအနိၚ်အထက် သၟိက်ဂး၊၊

ဟိုတ်ဂှ်ရ ၀ါကျလတူဂှ် ကြိုက်ကဵုသ္ဒးချူတဴသာ်ဝွံ၊

ပ္ဍဲရးမန်တေံ ဒမၠဗၟာတံ ဂတာ်ဒၟံၚ်ကွာန်မန် အရိုဟ်တ္ၚဲ၊၊

သာ်ဂှ် ယဝ်သချူမ္ဂး ခိုဟ်သန်၊ အဓိပ္ပဲါမကြိယာမမိက်သ္ဂးလေဝ် တၞဟ်ခြာ၊ ဟွံတ္ၜန်တ္ၜောဲတဴရ၊၊ မကြိယာညံၚ်သ္ဂောံတၞဟ်ခြာတဴမဖှ်သာ်ဂှ် အဲ ဖန်ဗဒှ်ကေတ်ရ ဟွံသေၚ်၊၊ ပ္ဍဲလိက်သၠပတ် လိက်ကၞပ် အ္စာလိက်ပိုဲမည်တမၠာတံ မပ္တံကျာ်ဇၞော်အ္စာအသွောံ မချူလဝ်တံဂှ်တံဂှ် ဗှ်လ္ၚတ်ရံၚ်မ္ဂး သ္ဂောံတီကေတ်ဟေၚ်ရ၊၊

ကြိယာၜါမဝွံ ၜတ်ကၞာတ်စမ်ညိ၊၊ ဒဒှ်မၞုံအဓိပ္ပဲါဟွံတုပ်ရေၚ်သ္ကံဂှ် မဂွံတီကေတ်ရောၚ်၊၊

(၁) ဂတာ် [ သတာ် ၊ ဗတာ် ]

(၂) ဗတိုက်

ပ္ဍဲကြိယာၜါသာ်ဂှ် ကြိယာမုက်ဂၞန် (၁) ဂှ် နွံပြဝံက်သာ်ဝွံ၊၊ ပၠံၚ်ၜးကေတ် ဗွဲအနိၚ်၊ ကေတ်ဏာအနိၚ်အထက်၊ ၜိုတ်ဂၠံက်ကေတ်ဏာအနိၚ် သီုတၠဒြပ်ဟွံတီ၊၊
၀ါကျတုန်၊

ဒမၠ ဂတာ်စ၊ ( ဒမၠ ဒလစဒြပ်ညး )၊၊

ထၜးကဵုအသက်သဳမွဲရ၊၊ ပ္ဍဲကဵုလိက်ပုံသာရဝါန်တေံ မိကပဴဂဴကဵုမိကပဴထံၚ် ညးၜါၝဲကဵုဒေံ ၜိၚ်ဝေၚ်ဒၟံၚ်ဍာ်ၜဳတုဲ ကျာံသာရဝါန် ကၠုၚ်ကၠတ်ကေတ်ဏာမိကပဴဂဴ ညးမွဲသအာၚ်တံသီုဟဂွံတီကေတ်၊ ခါမတီကေတ်ဂှ်တုဲ ဗီုမိအံက်ကပဴဂဴ ကပဴထံၚ် မလရိုအ်ယာံကရေဝ်ကရောတ်ဂှ် အ္စာကဝိ ဇန်လဝ်ကဝိသာ်ဝွံ၊

၀ိပက်တမၠာ ကၠုၚ်ဒးဟာကောန်၊ သ္ဍးကၠေံနန်ထဝ် တ္ၚဲသဝ်သောန်သောန်၊ သြၚ်ဗတဳသြန် သၟန်ဂၚ်္ဂါ၊ ကောန်စှ်ေဝေၚ်ဍာ် ကျာံဂတာ်ဏာ၊ မိယာံပူဆာ လ္ၚာပ်လ္ၚာသန်ကောန်၊ အဵုဂဍောၚ်ယာဲ အဵုနာဲဂေါဝ်လောန်၊ တိုၚ်မိအိုတ်သ္ကန် ဂုဏ်ကောန်သော်က္ဍိုပ်၊ ရမတ်ညံၚ်ဗြဲ တူယဲဟိၚ်ဟိုပ်၊ ဍာ်ရမတ်ကြိုပ် ဟိၚ်ဟိုပ်သန်ကောန်၊၊

သအာၚ်နူဂှ်ပၠန်၊

လဆောဝ်ဒှ်ဗၠာဲ စရာဲဂေါဝ်ဂါ၊ သၟီယီုသတာ် တံၚ်သဘာ်ဏာ၊ လဆောဝ်ရေၚ်ကာန် မွဲဟာန်သမ္ဘာ၊ ယီုဟွံသ္ၚဳမွဲ ဒဇက်ဂြဲဏာ၊၊

ဇၟန်ကဝိမဖှ်သာ်ဂှ်သာ်ဂှ် နွံတဴဂၠိုၚ်ဂၠၚ်၊၊

ကြိယာမုက်ဂၞန် (၂) ဂှ် အဓိပ္ပဲါဍေံ တိတ်ဒှ်ၜါသာ်ပၠန်၊

(က) တဝ်စၞေဟ်၊ ဗတိုက်ပၞာန်၊ တ္ၚီုဗတိုက်ရေၚ်သ္ကံ၊

(ခ) ဆဝ်ပ္ၚုဟ်၊

ပ္ဍဲၜါသာ်ဂှ် (က)ဂှ် သာ်ဝွံ သ္ဒးဇန်ဝါကျ၊

သၟိၚ်ဗၟာအံၚ်ဇေယျ တသိုၚ်ကၠုၚ်ဗတိုက်ကေတ်ဍုၚ်မန်၊၊

ပၞာန်မန်ကဵုပၞာန်ဗၟာ တဝ်စၞေဟ်ဗတိုက်ဒၟံၚ်တၟာလံ၊ ကေတ်ဇၞးညးသ္ကံဟွံဂွံဏီ၊၊

မန်ပိုဲ ညံၚ်သ္ဂောံစၟိန်ပြမာန်ကၟိန်ဍုၚ်ဟံသာဝတဳပၠန်ဂှ် သ္ဒးတဝ်စၞေဟ် သ္ဒးဗတိုက်ပတိတ်ထောံသၞတံ နူကဵုတိဍာ်မန်ပိုဲ၊၊

(ခ)ဂှ် သာ်ဝွံ သ္ဒးဇန်ဝါကျ၊

အဲ ညာတ်ဒးရုပ်မိဂေါ၀်တ္ၜတ်သဴဒၟံၚ်တုဲ ဇြဟာန်ဗတိုက်စိုတ် ၜိုတ်ရပ်ကေတ်ကၞေဟ် ချူကှ်ေလိက်မွဲတၞး ဗစိုပ်ဏာမိဂွိုၚ်လဂ္ဂန်ရ၊၊

မာံထဝ်အး ညာတ်ခမဳသၚ်ဂမၠိုၚ်မဂေၚၚ်စဴပိဏ္ဍပါတ်၊ သဒ္ဓါဗတိုက်စိုတ်တုဲ လံၚ်ဏာပိဏ္ဍပါတ် ပတုဲသရၚ်ဓဝ်ကုသဵုရ၊၊

***ယွံတၠပညာလိက်ပတ်မည်ပိုဲဂမၠိုၚ် လဟီုအဲမဟီုပသောၚ်ကလးဏာကဵုအတိုၚ်လတူဂှ် ဗၠေတ်ကီု ဒွးကီု တော်ဆဂြၚ်တီကေတ်ရ၊၊

ဂၞန်	မဝေါဟာရဂမၠိုၚ်	ဝါစၚ်္ဂ	ပြဝံက်အဓိပ္ပဲါ
၁	တုန်ဆန်	ကြိယာဝိသေသ်	...
၂	သာ်လွာ	နာံ	...
၃	လ္ၚာပ်လ္ၚာ	ကြိယာ	...
၄	ဗဒေသဳ၊ ပဒေသဳ	နာံ	...
၅	အယော	နာံ	...
၆	ဂဟော	ကြိယာ	...
၇	ပှ်လှ်	ကြိယာ	...
၈	နိဿၚ်	ကြိယာ	...
၉	သၚ်ဗျု	နာံ	...
၁၀	သၚ်ဇာ	နာံ	...
၁၁	သၞုဲ	ကြိယာ	( ပ္ဋဲအဘိဓာန် Mon-English dictionary, Robert Halliday ဂှ် နွံပြဝံက်ဍေံ သာ်ဝွံရ။) To drop, to fall away, to fall out, to miscarry.
၁၂	ယဲသြ	နာံ	...
၁၃	သ္ပာထ၊ ထသ္ပာ	ကြိယာ	...
၁၄	ဒေၚ်ဗျောံ	ကြိယာ	...
၁၅	ဗဗောဓ	နာံ	...
၁၆	ဂြေၚ်သ္မ	နာံဟာ၊ ကြိယာဟာဂှ် ဟွံချိုတ်ပၠိုတ်	...
၁၇	အာန်တၞာန်	ကြိယာ	...
၁၈	ကသိလလဴ	နာံ	...
၁၉	ဟောဒြာ	ကြိယာဝိသေသ်	...
၂၀	ပါယျာ	ကြိယာ	...
၂၁	ဂြိုပ်အပၠဴ	နာံ	...
၂၂	ဂၠံက် ၊ သ္တဵု ၊ ဣဥူ ၊ မၚူ ၊ မၚ ၊ ဗၚ်ယ ၊ လမုတ ၊ ပလ ၊ ဘဝး	နာံ	ဒှ်ယၟုယၟာသတ်ဆုတၞံဆုတံဂှ်တံဂှ်

မဝေါဟာရဂမၠိုၚ်	၀ါစၚ်္ဂ	ပြဝံက်အဓိပ္ပဲါ
စလာဲ	နာံ	ပရူပရာကတဵုဒဒှ်မွဲမွဲ
သၞာၚ်	ဒှ်ပိုတ်နာံဟာ။ လၟောဝ်စှ်ေနူကြိယာ´သာၚ်` မပ္တံ´သာၚ်သောဝ်၊ မံက်သာၚ်`ဟာ	...
ဆေဝ်ရေဝ်၊ ဆေရေ	ကြိယာ	သၟဟ်၊ တုပ်သၟဟ်
ဒတ်ဂပန်	နာံ	ဂြိုပ်ဝါၜဳသၠိုက်
ရာဲပတ်ဒၟ	နာံ	...
ကပလော	နာံ	...
ကဂရး	နာံ	...
သမုၚ်	ကြိယာ	တုပ် ( အဝဲလစှ်ေ )။ သမုၚ်သာံဖြာ = တုပ်ကဵုသာ်မၞိက်သာံဖြာ
ဒကှ်၊ ဥပ္ပဵု၊ ဗၞူ၊ သွာ၊ လိုၚ်ပြေၚ်၊ ဓရှ်၊ ၀ုန်၊ ဟၚ်ရံ၊ ဒွေၚ်၊ ဗရံက်၊ ဒမိဟ်၊ ပဏိဟ်၊ တ္ၚိုက်ဂလာ	နာံ	ယၟုဍောၚ်ပ္ကဴတံဂှ်တံဂှ်
ပြယေန်၊ ပြယံက်၊ သ္ၚိဇာ	နာံ	...
မြထ္ၜူ၊ အမၠံက်၊ မေဖံက်၊ သေဏာတ်၊ ဒေါန်အံၚ်၊ ဗၞုဟ်၊ ဂဒံၚ်	နာံ	ယၟုလွဟ်လက်နက်တံဂှ်တံဂှ်
ရိုၚ်	နာံ	လၟုဟ်ချူစ ´ ရုၚ်`။ ရိုၚ်စိၚ် ရိုၚ်ချေံ - ရုၚ်စိၚ် ရုၚ်ချေံ
သရက်၊ ရေသူ၊ သၞူ	နာံ	ယၟုသၟာကွတ်မွဲမွဲ။ ညးဍေံဂှ်ရော
ဒေါၚ်ပၠဳ	နာံ	...
လေဝေါၚ်	နာံ	...
သမုၚ်	နာံ	လၟောဝ်စှ်ေနူပိုတ်ကြိယာ`သုၚ်´။ ညးမသုၚ်။ သမုၚ်သူရာ = ညးမသုၚ်သူရာ
သမာကြေက်	နာံ	...
အိန်သ္ဂီု၊ သ္ကိုပ်ဂြိုပ်၊ ဂ္ညိဂၠဴ	ကြိယာ	...
သနာဂီု	ကြိယာ	...
တြုံသယာထဴ	နာံ	...
မိန္ဓာ	နာံ	ဗြဴဒှ်မိန္ဓာ၊ မုမွဲမဒှ်ဂှ်ရော
တမှိၚ်၊ ( စမှိၚ် )	နာံ	...
နာတ်တြ	နာံ	...
ဂနၚ်	နာံ	...
နန်လွိ၊ ဂတဵုလွိ	နာံ	...
အနဳ	ကြိယာဝိသေသ်	...

( အဓိပ္ပဲါမဝေါဟာမန်ဂမၠိုၚ်ဝွံ တၠဝါသနာလိက်ပတ်မန်ပိုဲတံ တီတဴချိုတ်တ်ပၠိုတ်တ် ယဝ်သဒှ် လဴထ္ၜးစကုအဲကီုညိ။ Email: saraimon@gmail.com )

ဗတ်သၟ ( ဘသၟ ၊ ဘတ်သၟ )
ပြဝံက်ဝေါဟာရမန်ဝွံ အ္စာအဘိဓာန်မန်တံ မပံက်ထ္ၜးလဝ် ပ္ဍဲပြကိုဟ်ညးတံဂှ် ဟွံဒး။

၁။ ပ္ဍဲပြကိုဟ်အဘိဓာန်မန်-အၚ်္ဂလိက် မဟိမု Mon-English Dictionary, Robert Halliday, First Edition, Bangkok, Siam Society, 1922. ဂှ် ပံက်လဝ်ပြဝံက်သာ်ဝွံရ။

မဝေါဟာရဂမၠိုၚ်	၀ါစၚ်္ဂ	ပြဝံက်အဓိပ္ပဲါ
ဗတ်သၟ	n.	likeness.
ရဴဗတ်သၟ	adv.	as, like as, after the manner of.
ညံၚ်ဗတ်သၟ	id	id
နဲဗတ်သၟ	id	id

၂။ ပ္ဍဲပြကိုဟ်အဘိဓာန်မန်-အၚ်္ဂလိက် မဟိမု The Modern Mon-English Dictionary, အ္စာနာဲထောန်ဝေ၊ First Edition, ဂှ် ပံက်လဝ်ပြဝံက်သာ်ဝွံရ။

ဗတ်သၟ	n.	likeness. ဒဒှ်မတုပ်
ညံၚ်ဗတ်သၟ	adv.	as, like as, after the manner of.
နဲဗတ်သၟ	id	id
ရဴဗတ်သၟ	id	id

ပြဝံက်အ္စာနာဲထောန်ဝေလေဝ် မပံက်ထ္ၜးလဝ် အတိုၚ်ပြဝံက်အ္စာ Robert Halliday ဂှ်ကီုရ။

ပြဝံက်ဝေါဟာရမန်`ဗတ်သၟ´ အတိုၚ်အ္စာအဘိဓာန်မန်တံမပံက်လဝ် ဟွံဒးရောၚ် အဲမဟီုဏာဂှ် သၟိက်ဂွံသ္ပပြာ ကတ် ကုတၠဝါသနာလိက်ပတ်မန်တံရ။

၁။ ပၟတ်ပၠေၚ်ဂြိုပ် တူစိုပ်တၟး၊ ဂမြိၚ်ဂမြံ ညံၚ်ကံဂဵုတး၊ ရုက္ခစိုပ်လေၚ် စံၚ်ပၠေၚ်အိုတ်သအး၊ ဒှ်ဂြိၚ်ချောံလ္ၚ ဗတ်သၟ သမ္တး၊ ဂၞိၚ်တလိၚ်ရုပ် သၠိုက်အထုပ်ချး။ ( ကဗျလၚ်္ကာဝွံ ကံက်နုက်နူလိက်မေဃသန် မၞုံပ္ဍဲပြကိုဟ်ဇၟန်လိက်မန် တြေံတြဟ်ကေုာံကဗျအလၚ်္ကာမန်ဂမၠိုၚ် တၠဂုဏ်အ္စာဝေဓညာဏ မတက်ပတိတ်လဝ်။ )

၂။ ယွံကောန်တၠ သၟီမတၠအဲ ပကၠေံကာဂစိုတ်တုဲရအဴ။ တၠအဲ က္ညစဴပကၚ်ရၚ်ကၟိန်ဍုၚ်ရအဴ အမာတ်တံဂး။ ကောန်သၟီတုန်လေဝ် ပြာပ်အာဇရေၚ်နာ်ဗြဴဂှ်တုဲ သၟာန်တိုန်နာ်ဗြဴရ။ ယွံၝောံ သၟီမအဲ ပကၠေံကာဂစိုတ်တုဲရ။ အမာတ်တံ တိတ်ဒုၚ်အဲ ကဵုစဴပကၚ်ရၚ်နန် လမှ်ရ။ ညံၚ်ပိုဲစဴအာရ၊ ဍုၚ်ဗရာန္နသဳ စှ်ၜါယောဇနာ၊ ရးပိကၠံယောဇနာ ပိုဲညးၜါစဴပကၚ်ရၚ်ရ။ ၝောံတုန်လေဝ် ကဵုဒှ်ဇမၞော်ဗြဴမံၚ်မစှ်တြဴလ္ၚီရၝောံ။ ယွံတၠသ္ၚိ တၞဟ်နစဴအာဍုၚ်ဂှ် ဟဂပ်ဝ်ရအဴ။ မူဟိုတ်ရော၊ အဲမဒှ်ဇာတိနာ်ဝွံဂှ် မၞုံဂျိမသအဵုသအာ်လောန်ရောၚ်။ ယာံရထေဲပၞတ်ဒေါသက္တဵုဒှ်တုဲ ၚဳရံၚ်ဒး ကမၠောန်တမိတ်တံဂှ်တုဲ မၞိဟ်တံဂှ် ဒှ်အာဗတ်သၟရအဴ။ ( ကံက်နူသ္ကေံဇာတ်ဘူရိဒတ် )

၃။ ကာလဂှ် ဗောဓိသတ် မၠာ်ရံၚ်မွဲ ညာတ်ဗမၞးလၟဂှ်တုဲ ဍေံပလီုသဳလအဲကွေံရ ဂးတုဲ နူကၠာတေံရ အဲကေတ်ဖျေဟ်ဏာကၠေံဍေံ ဒဵုဍုၚ်နာ်တေံတုဲ ၀ဳမာန်ပြာသာတ်မၞုံကဵုဒယိုၚ်အတှ်လ္ၚီ သီုကမၠောန်ဗြဴဝုတ်ကညာ ပန်ကၠံ ပုၚ်ဒိပ် ဍာ်ဒိပ် ယာတ်ဒိပ် အပေါတ်ဒိပ် ကယိုၚ်ဒိပ် ဇိုန်ကဵုဍေံ။ ဍေံမံၚ်ဟွံမာန်၊ ဍေံတိုန်ဍုၚ်မၞိဟ် ဂးတုဲ မၞိက်ရတ်အနဂ္ဃၚုဟ် မၞိက်ကာမဒ မဇိုန်ကဵုပၟိက်အိုတ်သီုဂှ် အဲဇိုန်ကဵုဍေံဟွံကေတ်။ လမှ်ဝွံ ဍေံကေတ်နၚ်လမာဲတုဲ ဍေံကၠုၚ်ထ္ၜးစုတ်အဲပၠန်သွံ။ ပ္ဍဲပူဂဵုမဒြိုဟ်ကဵုမိတ်သာ်ဝွံဂှ် ယာံရအဲထေဲပၞတ်ကဵုဍေံရသ္ဒဟ် သဳအဲလီုအာပၠန်ရ။ ဗမၞး အာလမ္ဗာယမန်ဂှ်တုန်လေဝ် ယာံအဲပၞတ် အဲၚဳဍေံတုဲဂှ် ဇကုဍေံ ဒှ်အာဘတ်သၟရ။ အဲဟွံထေဲပၞတ်ကဵုဍေံရ။ အဲ ဟွံ ပလီုသဳလအဲရ ဂးတုဲ ဗၜေက်ကၠေံမတ်တုဲ က္ဋိုပ်ဒလုက်ပၠောပ်ကၠေံပ္ဍဲကဝးဂှ်တုဲ မသက္ကုကသဳဟေၚ် တန်ဒၟံၚ်ရ။ ( ကံက်နူသ္ကေံဇာတ်ဘူရိဒတ်ဂှ်ပၠန် )

( အထံက်သက်သဳဝါကျမၞုံကဵုပိုတ်`ဗတ်သၟ´ဝွံ ချူပတိတ်ဏာဟွံအိုတ်ရ။ နွံတဴမဂၠိုၚ်။ ပ္ဍဲဝွံ ဗၞတ်ပိဒၞဲါဟေၚ် မထမံက်ထ္ၜးဏာရ။ )

အရေဝ်ပိတၚ်ဂှ် သ္ဂောံဗှ်ကေတ်တုဲ ကလေၚ်ၜတ်ကၞာတ်ကဵုပြဝံက်ပိုတ်`ဗတ်သၟ´အ္စာအဘိဓာန်မန်တံ မပံက်လဝ် လတူတေံညိ။ သိက်လဵုအဓိပဲါပိုတ်`ဗတ်သၟ´မမိက်သ္ဂး။ စဳစောတ်ရံၚ်ကဵုဂလာန်လတူတံဂှ်တုဲ ပြဝံက်ဝေါဟာရမန် ပိုတ်`ဗတ်သၟ´အ္စာအဘိဓာန်မန်တံမပံက်ထ္ၜးလဝ်ဂှ် ဟွံဒးရောၚ် အဲသၟိက်ဂး။

ဗွဲစၟတ် ပြဝံက်ပိုတ်`ဗတ်သၟ´ဂှ် ထေက်ကဵုသ္ဒးပံက်သာ်ဝွံရ။

မဝေါဟာရဂမၠိုၚ်	၀ါစၚ်္ဂ	ပြဝံက်အဓိပ္ပဲါ
ဗတ်သၟ	နာံ	ချောံ၊ ဗတေၚ်၊ အရာမသၠေက်သၠံၚ်ဒှ်အာဗီုချောံချးဗတေၚ်
ဒှ်ဗတ်သၟ	ကြိ	( ပိုတ်ကြိယာ`ဒှ်´ တောဲကုပိုတ်နာံ`ဗတ်သၟ´ ) ဒှ်ချောံ၊ ဒှ်ဗတေၚ်၊ သၠေက်အာဒှ်ချောံဗတေၚ်၊ တူဟေက်အာဒှ်ညံၚ်ချောံဗတေၚ်
ညံၚ်ဗတ်သၟ၊ နဲဗတ်သၟ၊ ရဴဗတ်သၟ	ကြိ-ဝိသေသ်	(သၠေက်သၠံၚ်အာ)ညံၚ်ကဵုချောံဗတေၚ်၊ နနဲဗီုချောံဗတေၚ်၊ ရဴချောံဗတေၚ်

(ဣဝွံ ဒှ်ပၟိက်အဲရောၚ်။ ပၟိက်တၠဝါသနာလိက်ပတ်မန်ပိုဲတံလေဝ် သၟိက်ဂွံတီကီုရောၚ်။ လဟီုအဲဝွံ မုတ်ကီု ဒွးကီု သၟိက်ကဵုချပ်စၚ်ခြၚ်ရ။ )