ကြိယာကၟက်ယလ္ၚဵုတအ်ဂှ် ခါရပြံၚ်ဗဒှ်မနာံမ္ဂး နဲကဲအပြံၚ်အလှာဲဍေံ နွံတဴရ။ အက္ခရ်ကၟက် မကွက်စုတ်လဝ်လက်သန်ကၟက် ( -ျ ) သာ်ဏံဂှ် ဒှ်အက္ခရ် (ယ) မွဲမဓဝ်ရောၚ် မည်ပိုယ်ညးမဗှ်လိက်မည်လေပ်တံ စၟတ်သမ္တီကေတ်လဝ်။ ပၟိက်တၠဗလံက်လိက်ပတ်မည်ဏံ သာ်ဂှ်ဟွံသေၚ်။ အက္ခရ်မထေက်ကဵုဒှ်လက်သန်ကၟက် ( -ျ ) မဖှ်သာ်ဂှ် နွံအက္ခရ်ပန်မ။

(၁) အက္ခရ်ယ၊
(၂) အက္ခရ်စ၊
(၃) အက္ခရ်ဇ၊
(၄) အက္ခရ်သ။

အက္ခရ်ပန်အက္ခရ်ဏံ မမိက်ကဵုမွဲမွဲအက္ခရ် ဒှ်လက်သန်ကၟက် ( -ျ ) အခိုက်မည်ပိုယ်မချူဒၟံၚ်ခေတ်လၟုဟ်ဏံရ။ စပ်ကဵုလက်သန်ကၟက် ( -ျ ) ဏံတုဲ မိက်ဂွံထုဲဒရုဲ တ္ၜန်တ္ၜောဲတဴညိရ။ ၜိုန်ဂှ်လေဝ် လ္ၚတ်ဍေံမ္ဂး တၟးပြာကတ်ကၠုၚ် ပ္ဍဲစိုတ်သိုက်က်ရ။ ဗွဲစၟတ်တုန်၊ ပ္ဍဲမကြိယာမပြံၚ်ဗဒှ်မနာံဟေၚ် သ္ဒးပြံၚ်လှာဲကၠေံ လက်သန်ကၟက် ( -ျ )ဂှ် ဟွံသေၚ်၊ ပ္ဍဲအကမ္မကကြိယာ Intransitive Verb မပြံၚ်ဗဒှ်သကမ္မကကြိယာ Transitive Verb ဂှ်ကီု၊ ပ္ဍဲသကမ္မကကြိယာ Single Transitive Verb မပြံၚ်ဗဒှ်ဒွိကမ္မကကြိယာ Double Transitive Verb ဂှ်ကီု၊ သ္ဒးပြံၚ်လှာဲကၠေံ လက်သန်ကၟက် ( -ျ ) မၞုံကဵုအက္ခရ်ပန်မလတူဂှ်ရ။ ပ္ဍဲဒၞဲါ၀ွံ အကမ္မကကြိယာ နဲဂွံပြံၚ်လှာဲသကမ္မကကြိယာ၊ သကမ္မကကြိယာ နဲဂွံပြံၚ်လှာဲဒွိကမ္မကကြိယာဂှ် ဟွံမိက်ဂးတဴဏီ။ မကြိယာ နဲမဂွံပြံၚ်ဗဒှ်မနာံဟေၚ် မိက်ဂွံလဴထ္ၜး ကုညးမလ္ၚတ်လိက်ပတ်မည်ပိုယ်တံ။

---

(၁) . . . လက်သန်ကၟက် ( -ျ) ဂှ် ဒှ်အက္ခရ် (ယ) ရမ္ဂး ပ္ဍဲမကြိယာမပြံၚ်ဗဒှ်မနာံဂှ် အပြံၚ်အလှာဲမအက္ခရ် ဟွံမွဲ။ မကြိယာမဖှ်သာ်ဂှ် ဆဗၞတ်မဖျာ်တရးကၠေံဍေံဂှ် ဒှ်အာမနာံရ။ ပမာတုန်၊ ရဴမကြိယာ (ကျိုၚ်)။ လက်သန်ကၟက် ( -ျ) ပ္ဍဲမကြိယာ (ကျိုၚ်) ဂှ် ဒှ်ဒၟံၚ်အက္ခရ် (ယ) ရ။ ဒၟါဂှ်ရ ကြိယာ (ကျိုၚ်) ဂှ် ဖျာ်တရးကၠေံတုဲ ဒှ်အာမနာံ ရဴဝွံမ္ဂး (ကယိုၚ်၊ ကယျိုၚ်)ရ။

ကျိုၚ် (Transitive Verb) / ကယိုၚ်၊ ကယျိုၚ် (Noun)
ဗျိ (Transitive Verb) / ဗယိ (Noun)
ဗျဵု (Transitive Verb) / ဗယဵု (Noun)
ကြိယာသၟေဟ်တံဂှ် ဂြၚ်ချပ်ကေတ် နနဲဝွံညိ။

တၚ်စၟတ်။ မကြိယာကၟက်(ယ) မဖှ်သာ်ဂှ် ဇကုဍေံ ယဝ်ဒှ်အကမ္မကကြိယာ (Intransitive Verb) မ္ဂး ဖျာ်တရးကၠေံကၟက်(ယ)ဂှ်တုဲ ဍေံဒှ်အာသကမ္မကကြိယာ (Transitive Verb) လေဝ်နွံ။ ညံၚ်မကြိယာ (ကျေဝ် )၊ ကြိယာဝွံ အကမ္မကကြိယာ။ ဖျာ်တရးကၠေံကၟက်(ယ)ဂှ်မ္ဂး ဒှ်အာ (ကယေဝ်၊ ကယျေဝ်) သကမ္မကကြိယာရ။ မကြိယာမဖှ်သာ်ဂှ် ယဝ်ပမနာံမ္ဂး ပ္ဍဲလအိတ်အက္ခရ်ကၠာအိုတ်ဂှ် ထပ်စုတ်အက္ခရ်ဂစိုတ် (မ်) သာ်ဂှ်တုဲ ဒှ်အာမနာံ ရဴဝွံမ္ဂး (ကမ်ယေဝ်၊ ကမျေဝ်)ရ။

ကျေဝ် (Intransitive Verb) / ကယေဝ်၊ ကယျေဝ် (Transitive Verb) / ကမျေဝ် (Noun)
ဂျိုၚ် (Intransitive Verb) / ဂယိုၚ် (Transitive Verb) / ဂမျိုၚ် (Noun)
ဒျိုၚ် (Intransitive Verb) / ဒယိုၚ် (Transitive Verb) / ဒမျိုၚ် (Noun)
ကြိယာသၟေဟ်တံဂှ် ဂြၚ်ချပ်ကေတ် နနဲဝွံညိ။

---

(၂) . . . လက်သန်ကၟက် ( -ျ ) ဂှ် ဒှ်အက္ခရ်ယဟွံသေၚ်တုဲ နူတၞံတေံ လၟောဝ်စှ်ေကၠုၚ် နူအက္ခရ် (စ) မ္ဂး ပ္ဍဲမကြိယာမပြံၚ်ဗဒှ်မနာံဂှ် အပြံၚ်အလှာဲမအက္ခရ် နွံတဴဟေၚ်။ လက်သန်ကၟက် ( -ျ ) မၞုံပ္ဍဲမကြိယာမဖှ်သာ်ဂှ် ကလေၚ်ပကၠေံအက္ခရ် (စ) တုဲ ကြိယာဂှ် ဒှ်အာမနာံရ။ ပမာတုန်၊ ရဴမကြိယာ (ဖျး)။ လက်သန်ကၟက် ပ္ဍဲမကြိယာ (ဖျး) ဂှ် ဒှ်ဒၟံၚ်အက္ခရ် (စ) ဂှ်ရ လက်သန်ကၟက်ဂှ် ပကၠေံအက္ခရ် (စ) တုဲ ဒှ်အာမနာံ ရဴဝွံမ္ဂး (ဗစး၊ ဗ္စး၊ ဗမ်စး၊ ဗမ္စး) ရ။

ဖျး (Intransitive Verb) / ဗစး၊ ဗ္စး၊ ဗမ်စး၊ ဗမ္စး (Noun)
ဖျိုဟ် (Intransitive Verb) / ဗစိုဟ်၊ ဗမ်စိုဟ်၊ ဗမ္စိုဟ် (Noun)
ဖျိုတ် (Intransitive Verb) / ဗစိုတ်၊ ဗမ်စိုတ်၊ ဗမ္စိုတ် (Noun)
ကြိယာသၟေဟ်တံဂှ် ဂြၚ်ချပ်ကေတ် နနဲဝွံညိ။

ပ္ဍဲနဲဝွံ မကြိယာလ္ၚဵုတံဂှ် အကမ္မကကြိယာ (Intransitive Verb) ဟာ၊ သကမ္မကကြိယာ (Transitive Verb) ဟာဂှ် ဒးစဳစတ်တဴညိရ။ ယဝ်ဒှ်အကမ္မကကြိယာမ္ဂး နနဲလတူဂှ် စၟတ်သမ္တီညိ။ လက်သန်ကၟက် ( -ျ ) မၞုံပ္ဍဲသကမ္မကကြိယာ မပ္တံကဵု (ဖျေဟ်) ဂှ် ပကၠေံအက္ခရ် (စ) တုဲ မကြိယာဂှ် ဒှ်အာမနာံ ရဴဝွံမ္ဂး (ဗစှ်ေ)ရ။ ကြိယာ (ဖျေဟ်)၀ွံ ကၠုၚ်နူအကမ္မကကြိယာ (စှ်ေ)။ ကြိယာ (စှ်ေ) ၀ွံ လဆောဝ်မ္ဂး ဒှ်အကမ္မကကြိယာ၊ လဆောဝ်မ္ဂး ဒှ်သကမ္မကကြိယာ၊ ဗွဲမဗဗွဲကဵုဒၞဲါ၀ါကျဍေံရ။ ကြိယာ (စှ်ေ) ဂှ် ထပ်စုတ်အက္ခရ် (ဒ ) ဂတမကြိယာဂှ်မ္ဂး ဒှ်အာမနာံ ရဴဝွံမ္ဂး (ဒစှ်ေ)။ နဲဝွံ အဲ ချူထၜးလဝ်တုဲရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ မကြိယာမဖှ်သာ်ဂှ် သွက်သကမ္မကကြိယာ ပမနာံဂှ် မွဲနဲ၊ သွက်အကမ္မကကြိယာ ပမနာံဂှ် မွဲနဲ။ နွံတဴၜါသာ်ရ။

ဖျေဟ် (Transitive) = ဗစှ်ေ (Noun) / စှ်ေ (Intransitive or Transitive) = ဒစှ်ေ (Noun)
ဖျေၚ် (Transitive) = ဗစေၚ် (Noun) / စေၚ် (Intransitive ) = ဒစေၚ် (Noun)
ဖျိန် (Transitive) = ဗစိန် (Noun) / စိန် (Intransitive ) = စွိန် (Noun)
ကြိယာသၟေဟ်တံဂှ် ဂြၚ်ချပ်ကေတ် နနဲဝွံညိ။

တၚ်စၟတ်။ မကြိယာမၞုံလက်သန်ကၟက် ( -ျ ) မလၟောဝ်ကၠုၚ် နူအက္ခရ် (စ) ဂှ် ဇကုဍေံ ယဝ်ဒှ်အကမ္မကကြိယာမ္ဂး Intransitive Verb မ္ဂး ဖျာ်တရးကၠေံကၟက်ဂှ် ဍေံဒှ်အာသကမ္မကကြိယာ Transitive Verb လေဝ်နွံ။ ညံၚ်မကြိယာ (ချိုတ်)။ ကြိယာဝွံ အကမ္မကကြိယာ။ ဖျာ်တရးကၠေံကၟက်ဂှ်တုဲ ဒှ်အာ (ဂစိုတ် ) သကမ္မကကြိယာရ။ ကြိယာမဖှ်သာ်ဂှ် ယဝ်ပမနာံမ္ဂး ပ္ဍဲလအိတ်အက္ခရ်ကၠာအိုတ်ဂှ် ထပ်စုတ်အက္ခရ်ဂစိုတ် (မ်) တုဲ ဒှ်အာမနာံ ရဴဝွံမ္ဂး (ဂမ်စိုတ်၊ ဂမ္စိုတ်)ရ။

ချိုတ် (Intransitive Verb) / ဂစိုတ် (Transitive Verb) / ဂမ္စိုတ် (Noun)
ချာဲ (Intransitive) / ဂစာဲ (Transitive ) / ဂမ္စာဲ (Noun)
ကြိယာသၟေဟ်တံဂှ် ဂြၚ်ချပ်ကေတ် နနဲဝွံညိ။

---

(၃) . . . လက်သန်ကၟက် ( -ျ ) ဂှ် ဒှ်အက္ခရ်ယဟွံသေၚ်တုဲ နူတၞံတေံ လၟောဝ်စှ်ေကၠုၚ် နူအက္ခရ် (ဇ) မ္ဂး ပ္ဍဲမကြိယာမပြံၚ်ဗဒှ်မနာံဂှ် အပြံၚ်အလှာဲမအက္ခရ် နွံတဴဟေၚ်။ လက်သန်ကၟက် ( -ျ ) မၞုံပ္ဍဲမကြိယာမဖှ်သာ်ဂှ် ပကၠေံအက္ခရ် (ဇ) တုဲ ကြိယာဂှ် ဒှ်အာမနာံရ။ ဆဂး ပ္ဍဲနဲဝွံ မကြိယာဂှ် အကမ္မကကြိယာဟာ၊ သကမ္မကကြိယာဟာဂှ် ပိုယ်ဒးစဳစတ်တဴညိ။ ညံၚ်ရဴမကြိယာ (ဗျူ) ဂှ်ကီု၊ ကြိယာဝွံ ဒှ်ဒၟံၚ်သကမ္မကကြိယာ Transitive Verb တုဲ လက်သန်ကၟက် ( -ျ ) ဂှ် ပကၠေံအက္ခရ် (ဇ) တုဲ ဒှ်အာမနာံ ရဴဝွံမ္ဂး (ဗဇူ)။ ကြိယာ (ဗျူ) မဒှ်သကမ္မကကြိယာဝွံ ကၠုၚ်နူအကမ္မကကြိယာ Intransitive Verb (ဇူ)။ ကြိယာ (ဇူ) ဂှ် ပကၠေံမနာံမ္ဂး ထပ်စုတ်ကၟက် (န) တုဲ ဒှ်အာမနာံ ရဴဝွံမ္ဂး (ဇၞူ၊ ဇနူ)ရ။ နဲဏံဂှ် အဲ ချူထ္ၜးလဝ်ကဵုတုဲရ။ ကလေၚ်သ္ၚဳရံၚ်ညိ။ ဍေံ ဟွံစပ်ကဵုနဲကဲ မမိက်သ္ဂးဒၞဲါဏံ။

ဗျူ (Transitive Verb) = ဗဇူ (Noun) / ဇူ (Intransitive Verb) = ဇၞူ၊ ဇနူ (Noun)
ဗျဵု (Double Transitive) = ဗဇဵု၊ ဗ္ဇဵု (Noun) / ဇဵု (Transitive ) = ဇွဵု (Noun)
ကြိယာသၟေဟ်တံဂှ် ဂြၚ်ချပ်ကေတ် နနဲဝွံညိ။

မကြိယာ(ဗျဵု) ပ္ဍဲဒၞဲါ၀ွံ မၞုံအဓိပ္ပဲါမ္ဂး (ဗျဵုပုၚ်ထၚ်ဍာ်) ဟွံသေၚ်။ (ဗျဵုလအက်) ညးၜါ ညံၚ်ဂွံဇဵုသေက်ရၚ်သကအ် ဇကုပ ဇကုကၠောန်ဗဒှ်ဂှ် မည်တံဟီုစ (ဗျဵုလအက်)။ (ဗျဵုစိၚ်) ကဵုစိၚ်ၜါဒိဇဵုရၚ်သကအ်။ ပ္ဍဲဒၞဲါ၀ွံ နွံပၟိက်ကဵုအဓိပ္ပဲါမ္ဂး (ဗျဵုလအက်၊ ဗျဵုစိၚ်)ဂှ်ရ။

---

(၄) . . . လက်သန်ကၟက် ( -ျ ) ဂှ် ဒှ်အက္ခရ်ယဟွံသေၚ်တုဲ နူတၞံတေံ လၟောဝ်ကၠုၚ် နူအက္ခရ် (သ) မ္ဂး ပ္ဍဲမကြိယာမပြံၚ်ဗဒှ်မနာံဂှ် အပြံၚ်အလှာဲမအက္ခရ် နွံတဴဟေၚ်။ လက်သန်ကၟက် ( -ျ ) ပ္ဍဲမကြိယာမဖှ်သာ်ဂှ် ပကၠေံအက္ခရ် (သ) တုဲ မကြိယာဂှ် ဒှ်အာမနာံရ။ ပမာတုန်၊ ရဴမကြိယာ (ချပ်)။ လက်သန်ကၟက် ( -ျ ) ပ္ဍဲမကြိယာ(ချပ်) ဂှ် နဲလိက်ပတ်မည်ပိုယ်ကၠာတေံ ဒှ်အက္ခရ်ကၟက် (ယ) ဟွံသေၚ်တုဲ ဒှ်အက္ခရ်ကၟက် (သ ) ရောၚ်။ ဒၟါဂှ်ရ မကြိယာ (ချပ်) ဂှ် ခါရပြံၚ်ဗဒှ်မနာံမ္ဂး လက်သန်ကၟက် ( -ျ )ဂှ် ကလေၚ်ပကၠေံအက္ခရ် (သ) တုဲ ဒှ်အာမနာံ ရဴဝွံမ္ဂး (ကသပ်) ရ။

ချပ် (Transitive Verb) / ကသပ် (Noun)
ချူ (Transitive Verb) / ကသူ (N)
ချုက် (Transitive Verb) / ကသုက် (N)
ချဴ (Transitive Verb) / ကသဴ (N)
ချဟ် (Transitive Verb) / ကသှ် (ဂစှ်) (N)
ချဳ (Intransitive ) / ကသဳ (Transitive) / ကသဳ (N)
ဖျိုန် (Transitive ) / ပသိုန်၊ ဗသိုန် (N)
ဖျုၚ် (Double Transitive) / ဗသုၚ် (N) = သုၚ် (Transitive) / သွုၚ်၊ သမုၚ်၊ သၟုၚ် (N)
ဖျဝ် (Transitive) / ဗသဝ် (N) = သဝ် (Intransitive) / သၟဝ် (N)
ဖျိုက် (Transitive ) / ပသိုက်၊ ဗသိုက် (N) = သိုက် (Intransitive) / တသိုက် (N)
ဖျေက် (Transitive) / ဗသေက် (N) = သေက် (Intransitive or Transitive) / သွေက် (N)
ကြိယာသၟေဟ်တံဂှ် ဂြၚ်ချပ်ကေတ် နနဲဝွံညိ။ ကြိယာမပ္တံကဵု (ဖျိုန်၊ ဖျိုက်၊ ဖျေက်)တံဂှ် ညးမတီအဓိပ္ပဲါဍေံလေဝ်နွံ၊ ညးဟွံတီလေဝ်နွံ။ ညံၚ်ဂွံတီဂှ် သ္ပလွဳအိုတ်ညိ။

---

တၚ်စၟတ်။ နဲကဲ အဲမဟီုထ္ၜးလဝ်ကဵုလတူဂှ် ဆဗၞတ်မမြော်ညိကီု။ မကြိယာတံဂှ်လေဝ် နွံတဴမဂၠိုၚ်။ နကဵုဂမြၚ်ညာဏ်ဇကု ဂၠဲါချပ်ဗစာကေတ်အိုတ်ညိ။ တုဲပၠန် ပက္ကတိမနာံလ္ၚဵုတံဂှ်လေဝ် မၞုံကဵုလက်သန်ကၟက် ( -ျ ) သာ်ဝွံတုဲ ဒှ်အက္ခရ် (ယ) ဖအိုတ်ဟွံသေၚ်။ မပ္တံကဵု (ချေံ၊ ချေဟ်၊ ရမျှာၚ်)တံဂှ်တံဂှ်။

The Mon language is an Austroasiatic language spoken by the Mon, who live in Burma and Thailand. Mon, unlike most languages in the Southeast Asian region, is not tonal. Mon is spoken by less than a million people today. In recent years, usage of Mon has declined rapidly, especially among the younger generation. Many ethnic Mon are monolingual in Burmese. In Burma, the majority of speakers live in Mon State, followed by Tanintharyi Division and Kayin State.

The Mon script is derived from Indian Brahmi script and is the source of the Burmese script.
See this article on Wapedia-Wiki: Mon Language

တ္ၚဲ

ဏံ သၟိက်ဂွံပသောၚ်ကလး မဂလာန်ဝေါဟာရမည် (ဂတာ်၊ သတာ်၊ ဗတိုက် ) တုဲ ဇၞတ်အဲမတီဂှ် အဲ ချူကလးဏာညိ၊၊ မဂလာန်ဝွံ အ္စာကၞေဟ် အ္စာကသူလိက်ပိုဲမည် ခေတ်လၟုဟ်ဏံ မကှ်ေမချူတဴ ပ္ဍဲကဵုလိက်ကၞပ် လိက်မဂ္ဂဇြေန် လိက်ပရိုၚ် ပ္ဍဲမပ္တံ Website, Blogger, တံဂှ်တံဂှ် ဂွံဆဵုညာတ်ကေတ်ကီုရ၊၊ ပ္ဍဲကဵုဝါကျမမိက်သ္ဂးအဓိပ္ပဲါ(ဗတိုက်)ဟွံသေၚ်ကီုလေဝ် မဂလာန်(ဗတိုက်)ဏံ မွဲမဓဝ်ဟေၚ် ချူဒၟံၚ်အိုတ်ရ၊၊

ပ္ဍဲရးမန်တေံ ဒမၠဗၟာတံ ဗတိုက်ဒၟံၚ်ကွာန်မန် အရိုဟ်တ္ၚဲ၊၊

ဝါကျသာ်ဂှ် အ္စာလိက်ပိုဲမည်တံခေတ်လၟုဟ် ချူရောၚ်ဂှ် ဒှ်ဗိုန်၊၊

မကြိယာမၞုံရမျာၚ်စမုၚ်ကဵုမကြိယာ(ဗတိုက်)ဂှ် နွံတဴမွဲမ၊၊ မကြိယာ ( ဂတာ် )၊၊ မကြိယာဂှ် လဆောဝ်ညးချူကှ်ေ (သတာ်၊ ဗတာ်)ကီု၊၊ အဓိပ္ပဲါဍေံဂှ် ဂတာ်ပၠံၚ်ၜးကေတ် ဗွဲအနိၚ်၊ ကေတ်ဏာအနိၚ်အထက် သၟိက်ဂး၊၊
ဟိုတ်ဂှ်ရ ဝါကျလတူဂှ် ကြိုက်ကဵုသ္ဒးချူတဴသာ်ဝွံ၊

ပ္ဍဲရးမန်တေံ ဒမၠဗၟာတံ ဂတာ်ဒၟံၚ်ကွာန်မန် အရိုဟ်တ္ၚဲ၊၊

သာ်ဂှ် ယဝ်သချူမ္ဂး ခိုဟ်သန်၊ အဓိပ္ပဲါမကြိယာမမိက်သ္ဂးလေဝ် တၞဟ်ခြာ၊ ဟွံတ္ၜန်တ္ၜောဲတဴရ၊၊ မကြိယာညံၚ်သ္ဂောံတၞဟ်ခြာတဴမဖှ်သာ်ဂှ် အဲ ဖန်ဗဒှ်ကေတ်ရ ဟွံသေၚ်၊၊ ပ္ဍဲလိက်သၠပတ် လိက်ကၞပ် အ္စာလိက်ပိုဲမည်တမၠာတံ မပ္တံကျာ်ဇၞော်အ္စာအသွောံ မချူလဝ်တံဂှ်တံဂှ် ဗှ်လ္ၚတ်ရံၚ်မ္ဂး သ္ဂောံတီကေတ်ဟေၚ်၊၊

ကြိယာၜါမဝွံ ၜတ်ကၞာတ်စမ်ညိ၊၊ ဒဒှ်မၞုံအဓိပ္ပဲါဟွံတုပ်ရေၚ်သ္ကံဂှ် မဂွံတီကေတ်ရောၚ်၊၊

(၁) ဂတာ် [ သတာ် ၊ ဗတာ် ] (သကမ္မကကြိယာ)
(၂) ဗတိုက် (သကမ္မကကြိယာ)

(၁) = ပ္ဍဲကြိယာၜါသာ်ဂှ် ကြိယာ (ဂတာ်၊ သတာ်၊ ဗတာ်) ဂှ် နွံပြဝံက်သာ်ဝွံ၊ ပၠံၚ်ၜးကေတ် ဗွဲအနိၚ်၊ ကေတ်ဏာအနိၚ်အထက်၊ ၜိုတ်ဂၠံက်ကေတ်ဏာအနိၚ် သီုတၠဒြပ်ဟွံတီ၊၊၀ါကျတုန်၊

ဒမၠ ဂတာ်စ၊ ( ဒမၠ ဒလစဒြပ်ညး )၊၊

ထၜးကဵုအသက်သဳမွဲရ၊၊ ပ္ဍဲကဵုလိက်ပုံသာရဝါန်တေံ မိကပဴဂဴကဵုမိကပဴထံၚ် ညးၜါၝဲကဵုဒေံ ၜိၚ်ဝေၚ်ဒၟံၚ်ဍာ်ၜဳတုဲ ကျာံသာရဝါန် ကၠုၚ်ကၠတ်တံၚ်ဂတာ်ကေတ်ဏာမိကပဴဂဴ ညးမွဲသအာၚ်တံသီုဟဂွံတီကေတ်၊ ခါမတီကေတ်ဂှ်တုဲ ဗီုမိအံက်ကပဴဂဴ ကပဴထံၚ် မလရိုအ်ယာံကရေဝ်ကရောတ်ဂှ် အ္စာကဝိ ဇန်လဝ်ကဝိသာ်ဝွံ၊

ဝိပက်တမၠာ ကၠုၚ်ဒးဟာကောန်၊ သ္ဍးကၠေံနန်ထဝ် တ္ၚဲသဝ်သောန်သောန်၊ သြၚ်ဗတဳသြန် သၟန်ဂၚ်္ဂါ၊ ကောန်စှ်ေဝေၚ်ဍာ် ကျာံဂတာ်ဏာ၊ မိယာံပူဆာ လ္ၚာပ်လ္ၚာသန်ကောန်၊ အဵုဂဍောၚ်ယာဲ အဵုနာဲဂေါဝ်လောန်၊ တိုၚ်မိအိုတ်သ္ကန် ဂုဏ်ကောန်သော်က္ဍိုပ်၊ ရမတ်ညံၚ်ဗြဲ တူယဲဟိၚ်ဟိုပ်၊ ဍာ်ရမတ်ကြိုပ် ဟိၚ်ဟိုပ်သန်ကောန်၊၊

သအာၚ်နူဂှ်ပၠန်၊

လဆောဝ်ဒှ်ဗၠာဲ စရာဲဂေါဝ်ဂါ၊ သၟီယီုသတာ် တံၚ်သဘာ်ဏာ၊ လဆောဝ်ရေၚ်ကာန် မွဲဟာန်သမ္ဘာ၊ ယီုဟွံသ္ၚဳမွဲ ဒဇက်ဂြဲဏာ၊၊

ဇၟန်ကဝိမဖှ်သာ်ဂှ်သာ်ဂှ် နွံတဴဂၠိုၚ်ဂၠၚ်၊၊

(၂) = ကြိယာ (ဗတိုက်) ဂှ် အဓိပ္ပဲါဍေံ တိတ်ဒှ်ၜါသာ်ပၠန်၊

(က) တဝ်စၞေဟ်၊ ဗတိုက်ပၞာန်၊ တ္ၚီုဗတိုက်ရေၚ်သ္ကံ၊
(ခ) ဆဝ်ပ္ၚုဟ်၊ ပ္ၚုဟ်

ပ္ဍဲဂှ် (က) ကြိယာဗတိုက် မၞုံအဓိပ္ပဲါ (တဝ်စၞေဟ်၊ ဗတိုက်ပၞာန်၊ တ္ၚီုဗတိုက်ရေၚ်သ္ကံ) ဂှ် သာ်ဝွံ သ္ဒးဇန်ဝါကျ၊

သၟိၚ်ဗၟာအံၚ်ဇေယျ တသိုၚ်ကၠုၚ်ဗတိုက်ဍုၚ်မန်၊၊

ပၞာန်မန်ကဵုပၞာန်ဗၟာ တဝ်စၞေဟ်ဗတိုက်ဒၟံၚ်တၟာလံ၊ ကေတ်ဇၞးညးသ္ကံဟွံဂွံဏီ၊၊

မန်ပိုဲ ညံၚ်သ္ဂောံစၟိန်ပြမာန်ကၟိန်ဍုၚ်ဟံသာဝတဳပၠန်ဂှ် သ္ဒးတဝ်စၞေဟ် သ္ဒးဗတိုက်ပတိတ်ထောံသၞတံ နူကဵုတိဍာ်မန်ပိုဲ၊၊

(ခ) ကြိယာဗတိုက် မၞုံအဓိပ္ပဲါ (ဆဝ်ပ္ၚုဟ်၊ ပ္ၚုဟ်) ဂှ် သာ်ဝွံ သ္ဒးဇန်ဝါကျ၊

အဲ ညာတ်ဒးရုပ်မိဂေါဝ်တ္ၜတ်သဴဒၟံၚ်တုဲ ဇြဟာန်ဗတိုက်စိုတ် ၜိုတ်ရပ်ကေတ်ကၞေဟ် ချူကှ်ေလိက်မွဲတၞး ဗစိုပ်ဏာမိဂွိုၚ်လဂ္ဂန်၊၊

မာံထဝ်အး ညာတ်ခမဳသၚ်ဂမၠိုၚ် မဂေၚၚ်စဴပိဏ္ဍပါတ်၊ သဒ္ဓါဗတိုက်စိုတ်တုဲ လံၚ်ဏာ ပိဏ္ဍပါတ် ပတုဲသရၚ်ဓဝ်ကုသဵု၊၊

***ယွံတၠပညာလိက်ပတ်မည်ပိုဲဂမၠိုၚ် လဟီုအဲမဟီုပသောၚ်ကလးဏာလဝ် နနဲဂှ် ဗၠေတ်ကီု ဒွးကီု တော်ဆဂြၚ်တီကေတ်ရ၊၊

သွက် ဂွံသမ္တီ တၟေၚ်ဝေါဟာရမည်မၞုံကဵုရမျာၚ်မသမုၚ်ဒၟံၚ်ရၚ်သ္ကံ ညံၚ်မဝေါဟာရ ( ပြိုက် = ပရိုက်၊ ပြာ် = ပရာ် )။ မဝေါဟာရတံဂှ် ဗှ်ပတိတ်ရမျာၚ် ၜိုန်သမုၚ်တုပ်လေဝ် နဲချူ၊ နဲမကံက်အဓိပ္ပဲါဍေံ ဟွံတုပ်။ တၞဟ်ခြာတဴရ။

ပြိုက်

၁၊၊ (သကမ္မကကြိယာ) ⇒ ပြိုက်ပျဲပျာံ၊ ပညးမွဲမွဲ ညံၚ်ဂွံယဲယာံဂိသကေဝ်၊ ပညးမွဲမွဲ ညံၚ်ဂွံဒှ်ဘဲအန္တရာဲ၊ to hurt, to injure, to afflict;

၂၊၊ (သကမ္မကကြိယာ) ⇒ ပြိုက်စုတ်၊ သိက်စုတ်၊ စုတ်၊ to put into; ... ကတိုၚ်ပရိုက် ပြိုက်ကဵုမတ်သ္ဇၚ်၊ (ဇၟန်ကဝိ နူလိက်ပုံဗြရတ်ဣဏၚ်ကၚ်ရဳ)

ပရိုက်

၁၊၊ (နာံ) ⇒ (မနာံဝွံ စှ်ေကၠုၚ်နူမကြိယာ - ပြိုက် - မုက်ဂၞန် ၁ လတူဂှ်) ဘဲပရိုက်၊ ပရိုက်ပတ်ဒြဴ၊ ပရိုက်ဥပဒြဴ၊ ဒဒိုက်၊ အန္တရာဲ၊ ဝိဝဲ၊ ယဲ၊၊ ...

• မည်ပိုဲ ဆလံသ္ဂောံဗၠး နူပရိုက်ဗၟာဒမြိုဟ်တံရော၊၊

• မည်မကၠောန်စဒၟံၚ် ပ္ဍဲဍုၚ်သေံ ၜိုန်ဒှ်ပရိုက်မဂၠိုၚ်ကဵုဗီုလေဝ် နူပရိုက်ဗၟာဂှ် ပရိုက်သေံ သာညိရောၚ်ဂးတုဲ သ္ဒးမံၚ်အာ သီုဓဝ်လအေၚ်ရ၊၊

• ဒၞဲါမသက္ကုပရိုက်၊၊

• ဒၞဲါဋ္ဌာန်မဂၠိုၚ်ကဵုပရိုက်၊၊ Hardship, misfortune;

၂၊၊ (နာံ) ⇒ (မနာံဝွံ စှ်ေကၠုၚ်နူမကြိယာ - ပြိုက် - မုက်ဂၞန် ၂ လတူဂှ် ) မွဲပရိုက်၊၊ holding capacity as of box, bag, etc;

၃၊၊ (နာံ) ⇒ မနာံဝွံ ဗွဲပက္ကတိဍေံ ဒှ်ဒၟံၚ်မနာံရ၊၊ သတ်ပရိုက်၊ (လဆောဝ်ချူ - သတ်ပြိုက်)၊ သတ်ပရိုက်ထမၞာတ်၊ ပရိုက်ဂအဳ၊ ပရိုက်ကွေံ၊ ပရိုက်ဗုၚ်စိၚ်၊၊

ပြာ်

(သကမ္မကကြိယာ) ⇒ (မကြိယာဝွံ ရမျာၚ်ဍေံ ကြပ်တုပ်ကဵုမကြိယာ-ပြိုက်-တေံရ၊၊ ဆဂး အဓိပ္ပဲါဍေံ တၞဟ်ခြာ၊ ဟွံတုပ်ရၚ်သ္ကံဟေၚ်၊၊) ⇒ ရီု၊ ဟံၚ်၊၊ to save, to help; ပြာ်ဗလး to deliver; ...

• ကျာ်ပြာ်သတ်နူဒဒိုက်သံၚ်သာ၊၊

• ပြာ်ညိ ပြာ်ညိ ... သ္ၚိအဲ တူအာအိုတ်ရ၊၊

• အာလုပ်ပြာ် အကြာညးၜါမဒှ်သွေက်ဇဵုဂှ် ဇကုဒးဘဲကီုရ၊၊

• ပသာ်သ္ဂောံပြာ်ကောန်မည် နူပရိုက်ဘဲဗၟာသေံတံဂှ်ရော၊၊

ပရာ်

(နာံ) ⇒ safety, security; ဗဒိုပ်ပရာ် refugee camp; ဋ္ဌာန်ပရာ် = ဋ္ဌာန်မသက္ကုဘဲပရိုက်၊၊

လိက်တၟံရာဇကုမာရ် ဘာသာပါဠိဝွံ တက်လဝ် နအက္ခဝ်နာဍူ (Padauk) ရောၚ်။ ဗှ်ဟွံဂွံမ္ဂး Download ကေတ်မအက္ခဝ်ဍေံ ဒၞဲါဏံညိ။

ၐြဳ။ ဗုဒ္ဓါဒိကံ ၀တ္ထု၀ရံ နမိတွာ ပုညံ ကတံ ယံ ဇိနသာ
သနသၟီ အနာရိကံ ရာဇကုမာရနာမဓေယျေန ၀က္ခာ
မိ သုနာထ မေ တံ ။ နိဗ္ဗာနာလောကနာထဿ အဋ္ဌဝီ
သာဓိကေ ဂတေ သဟဿေ ပန ၀ဿာနံ ဆသတေ ဝါ ပရေ တ
ထာ ။ အရိမဒ္ဒနနာမသၟဳ ပုရေ အာသိ မဟဗ္ဗလော ရာဇာ
တိဘု၀နာဒိစ္စော ဥဒိစ္စာဒိစ္စဝံသဇော ။ တဿာသေ
ကာ ပိယာ ဒေဝိ သာ တိလောက၀ဋံသိကာ ဟိ
တေသိ ကုသလာ သဗ္ဗကိစ္စေသု ပန ရာဇိနော ။ တ
ဿာသေကော သုတော ရာဇကုမာရော နာမ နာမ ေ
တာ အမစ္စော ရာဇကိစ္စေသု ဗျာ၀တော သတိမာ
ဝိဒူ ။ အဒါ ဂါမတ္တယံ တဿာ ဒေဝိယာ သော မ
ဟိပတိပသန္နော သဗ္ဗဒါ ဒါသပရိဘောဂေန ဘုည္ဇိတုံ
။ အနိစ္စတာ ၀သံ တဿ ဂတာယ ပန ဒေဝိယာ ရာ
ဇရာဇကုမာရဿ အဒါ ဂါမတ္တယံ ပုန ။ အဋ္ဌဝီသ
တိ၀ဿာနိ ရဇ္ဇံ ဓမၟေန ကာရိယမာရနန္တိကရောဂဿ
၀သံ ပတ္တေ နရာဓိပေ ။ သရန္တော ဓမၟရာဇဿ မဟန္တဂု
ဏသညယံ ကာရေတွာ သတ္ထုနော ဗိမ္ဗံ သဗ္ဗသော၀ဏ္ဏ
ယံ သုဘံ ။ ဂဟေတွာ တံ မဟန္တေန သက္ကာရေန သုမာနသော
ဥပသကႅမၟ ရာဇာနံ အာဟ စိန္တိတမတ္တနော ။ ဘာဂံ ကတွာ
နိဒံ သတ္ထုဗိမ္ဗံ သော၀ဏ္ဏယံ သုဘံ အကာသီ ဝေါ ၀
ရံ ပုညံ သာမိ တုမှေ နုမောဒထ ။ ဂါမတ္တယံ ပိ ဝေါ
သာမိ ပုဗ္ဗေ ဒိန္နန္တု မေ အဟံ ဣမဿေ၀ မုနိန္ဒဿ ဒေမိတ
ည္စာနုမောဒထ ။ ဨဝံ ဝုတ္တေ မဟဳပါလောရောဂေ
နာတုရမာနသော သာဓုသာဓူတိ ၀တွာန တုဋ္ဌဟတ္ထော
ပမောဒိတော ။ ဒယာပရော မဟာ ထေရော ထေရောမုဂ္ဂလိ
ပုတ္တကော သုမေဓတ္တ သုမေဓောတိလဒ္ဓနာမော စ ပဏ္ဍိတော
ဗြဟၟပါလော တထာ ဗြဟၟဒေဝေါ သမ္ပန္နသဳလဝါ သောနော
ဗဟုဿုတော သံဃသေနဝှေါ ဝရပဏ္ဍိတော ။ ဨတေသံ ပ
န ဘိက္ခူနံ သံမုခါ သော သုမာနသော ဇလံ ပါတေသိ ကတွာန သ
က္ခိန္တု ၀သုဓာ တလံ ။ တတော သော တံ မဟာမစ္စော ဗိမ္ဗံ သော၀
ဏ္ဏယံ သုဘံ ပတိဋ္ဌာပိယကာရေသိ ဂုဟံ ကည္စနထူပိကံ ။
ကတွာန မဂႅလံ ဗုဒ္ဓပတိမာယ ဂုဟာယစ အကာသေဝံပဏဳ
ဓာနံ နိဗ္ဗိန္နော ဘ၀သကႅတေ ။ ကရောန္တေန မယာ ဨတံ ယံ ပု
ညံ တံ သမာစိတံ ဟောတု သဗ္ဗညုတညာဏပတိဝေဓာ
ယ ပစ္စယော ။ ယတ္တကာတု မယာ ဒါသာဂါမတ္တယနိဝါ
သိနော ဒိန္နာ ဂုဟာယ သော၀ဏ္ဏပတိမာယ မဟေသိ
နော ။ ပုတ္တော မေ ဝါ ပပုတ္တော ဝါ အညော ဝါ ပန ညာ
တကော ယော ကောစိ ပါပသံကပ္ပော နရော အဿဒ္ဓ
မာနသော ။ ကရေယျုပဒ္ဒုဝံ တေသံ ဒါသာနံ သော နရာဓမော
မေတ္တေယျဒိပဒိန္နဿ ဒဿနံ နာဓိဂစ္ဆတူ
တိ ။ ၀ ။

ယက်လ္ပကဵုလုပ်မတ်၊ ဂမ္တဴပၟတ်လ္ပဒုၚ်၊ က္ဍိုပ်ပုၚ်လ္ပဟာပ်၊ ဇၟာပ်ဍာ်လ္ပသုၚ်။

1. ယက်လ္ပကဵုလုပ်မတ် မ္ဂးဂှ် လညာတ်ဒ္ဂေတ်ပွပူဂဵုသမၠီု ဍေံမဒှ်ဒ္ဂေတ်မ္ၚးနူသာသနာကျာ်တံဂှ် ဟဂပ်ဝ်ဂိုၚ်ကေတ်။ လ္ပဒဂေတ်ဗက် ပ္ဍဲကဵုပွမယုတ်မာတံဂှ်ညိ။
2. ဂမ္တဴပၟတ်လ္ပဒုၚ် မ္ဂးဂှ်ဂလာန်ပူဂဵုသမၠီုမ္ၚးနူသာသနာကျာ်တံဂှ် ဍေံမဟီုအာ နကဵုဒုစရိုတ်မသုန်တံဂှ် ဟဂပ်ဝ်ပတှ်ေ၊ ဟဂပ်ဝ်ဂိုၚ်ကေတ်။ လ္ပဒ္ဂေတ်ဗက် ပ္ဍဲကဵုဂလာန်ပူဂဵုသမၠီုမယုတ်မာတံဂှ်ညိ။
3. က္ဍိုပ်ပုၚ်လ္ပဟာပ် မ္ဂးဂှ် ဂလာန်မွဲ ကသပ်မွဲ ဟွံမွဲကဵုဂလာန်ကျာ် ဍေံမဒှ်မ္ၚးနူသာသနာတံဂှ် ဇကုမချပ်ကီု၊ မပကီု၊ မဒလောံဗ္တောန်ညးကီု၊ ပ္ဍဲပွပိစွံဝွံ ဟဂပ်ဝ်ပသက်က်ညိ။
4. ဇၟာပ်ဍာ်လ္ပသုၚ် မ္ဂးဂှ် ပ္ဍဲဂကူမယုတ်မာကီု၊ ပ္ဍဲထာန်ဍုၚ်ကွာန်မဟၟဲကဵုပူဂဵုတၠပညာဂှ်ကီု မဒးဟုဲဟာဲကေုာံပူဂဵုသမၠီုကီု၊ မပတုဲဒါန် မၚ်သဳ ပၟဝ်ဘာဝနာ နကဵုအမိဿသဒ္ဓါကီု၊ ပ္ဍဲကဵုပွမယုတ်ပန်စွံတံဝွံဂှ် လ္ပဟုဲဟာဲ၊ လ္ပပဒတဴမွဲစွံအိုတ်ညိ။

(ဂလာန်တံဂှ် ကံက်နၚ် နူသၠပတ်မည်မၞုံယၟု - သာရသၚ်္ဂဟ၊)

ဟိုတ်အဲလုလန် ဟွံတန်ဟိရိ၊ ရိုဟ်တ္ၚဲပသ္တိ သတီညိရ၊ ဂၠဲါအာတ်စကြၚ် ဟိုတ်ကၠၚ်မသ၊ ဂလာန်ဗုဒ္ဓ သၟတ်ပသတိ၊ ဟိုတ်ဒါန်ဟွံမွဲ တူယဲဖိဖိ၊ ဒးကၠၚ်ဒိုက်ဂိ ဝိစိကိစ္ဆာ၊ ရမတ်က္ဍဟ်ဟ် ဂၠဲါဗှ်သနာ၊ ဟိုတ်ဝဳပက်ကၠာ ဒဒိုက်ပါမြိ၊ လၟုဟ်အဲမွဲ တူယဲကၠၚ်ဂိ၊ ကၠၚ်မခိုဟ်ညိ မိမနွံတဴ၊ ကၠၚ်သဳမူရော နွံကဵုကောယဴ၊ ကၠၚ်လဇုအဴ ဗဴနွံခိုဟ်ညိ၊ ယဲတိုန်မဂး ဒှ်သနးမိ၊ ကၠၚ်အိုတ်ဇိ၀ိ ဒဒိုက်ဂိက္တာန်၊ မွဲညးဟွံရံၚ် ကြၚ်မံၚ်အကြာကွာန်၊ စိုတ်အာန်တၞာန် ချပ်ဟွံမာန်ရ၊...

ညံၚ်ဒဒိုက်အဲ ဟွံမွဲကဵုသ္ၚိ၊ အတိက်တေံစိ ယုတ္တိသေၚ်ဟာ၊ ဟိုတ်အောန်ဒါန ဒးပလဝ်ကၠာ၊ ဒးကၠၚ်လ္ၚာပ်လ္ၚာ သိၚ်သာဒမၠိ၊ ရမတ်က္ဍဟ်ဟ် ဗှ်မကဵုမိ၊ ယိုက်နသွက်ရိ ကၠၚ်ဂိကွေံရ၊ ဒဇဳဒဇောတ် ရမတ်ပျပျ၊ ကၠၚ်ဨကောဝ ကၠၚ်မသဂိ၊ ပညးကၠၚ်ယာဲ နော်နာဲနွံညိ၊ ဒှ်သနးမိ ယာတ်ကၠိဂွံကြဴ၊ အာဂြိုပ်စိုပ်ကၠုၚ် ဂွံပုၚ်မွဲဂၞဴ၊ နော်ဟွံမွဲအဴ ဗဴနွံခိုဟ်ညိ၊ ဗှ်တိုန်သၟိက်ချိုတ် ပ္ဍဲစိုတ်ညံၚ်ဂျိ၊ ရိုဟ်တ္ၚဲဒမၠိ ဗှ်မိကျာ်ဂန်။...

ဗှ်နော်တရ ဗဴလဓဇန်၊ ဒးကၠၚ်လ္ၚုလ္ၚန် စိုတ်ဟွံတန်ညိ၊ ယာံမံၚ်ဗြိုဟ်ဟ် တသိုဟ်တသိ၊ ရိုဟ်တ္ၚဲဒမၠိ ဇၟာပ်သ္ၚိဂၠဲါကြၚ်၊ အာတ်ခဲါစသွံ ဟွံဂွံလၚ်ၚ်၊ ဒဒိုက်ရိၚ်က္တၚ် ကောန်တမၠၚ်ယာဲ၊ တက်သြိုဟ်ဆာံဆာံ ဆဒးယာံဂၠဲါ၊ ရမတ်ဏဳချာဲ ဗလာဲစက္ခု၊ ၀ဳပက်ယာဲအဴ ဟွံမွဲဗဴဇု၊ လၞီသာ်ဝွံ လ္ၚုသန်ရယာဲ။...

မိမကၠၚ်ဗော် ညံၚ်နွံနော်နာဲ၊ သဳမူၝဲဗာဲ ဗှ်ဒးသြာဲခြာ၊ စံၚ်တူလ္ၚၚ်လ္ၚ ယာံထသပါ၊ ဟိုတ်ကံတမၠာ ဘဝဟာယာဲ။...

နုၚ်နထၟာဲ သ္ၚိတာဲစာ်ခြာ၊ ဂြေမ်ဒက်ညံၚ်တြဲ တုပ်နဲယာတ်သၟာ်၊ ကောဒေံဖအိုတ် ပါ်စိုတ်ခြာသြာဲ၊ အဲမွဲကၠၚ်ထၟာဲ ယာဲဂၠဲါဟွံဆဵု၊ အတိက်တေံပၠန် ဟိုတ်အောန်ကုသဵု၊ ဒဒိုက်ကၠၚ်ပြဵု ကၠုၚ်ဗဵုညိယာဲ။...

နုၚ်နထၟာဲ သ္ၚိတာဲစာ်ခြာ၊ ဂၞိန်ယာတ်ညံၚ်ရဲ တုပ်နဲယာတ်သၟာ်၊ စပုၚ်သုၚ်ဍာ် သြိုဟ်ပါ်ရယာဲ။...

ပ္ဍဲစိုတ်ကောန်ကၠၚ် ညံၚ်တဟၚ်ဒြာဲ၊ ဟွံတန်မွဲဒၞဲါ ဂဵုဍာဲလျးပၠိုတ်၊ ဒဒိုက်ခြီခြီ ဗှ်လၞီစိုတ်၊ တက်သိုဟ်ဂပိုတ် ကောန်ချိုတ်ရယာဲ။...

ဆညးယာံကော် ဗှ်နော်ခြာသာဲ၊ ကောယဴၝဲဗာဲ မူဒၞဲါဟွံတီ၊ ဒဒိုက်ခြီခြီ လၞီကောန်ကၠၚ်၊ ရမတ်ဇွောဝ်လေၚ် ပေၚ်မုက်ရယာဲ။...

ပ္ဍဲစိုတ်ညံၚ်ဂျိ ဗှ်မိခြာသာဲ၊ စံၚ်တူဇြေဟ်ဇြာဲ ယာံဂၠဲါပယတ်၊ ဒဒိုက်ကောန်ကၠၚ် လၞီကၚ်ဇတ်၊ ဒးချိုတ်ဖတ်တ် သၟတ်ကွေံရယာဲ။...

ညံၚ်ဒဒှ်တဲ တူယဲလောံလာဲ၊ ဟွံတန်မွဲဒၞဲါ ယာံဂၠဲါရရော၊ မိကျာ်ဂန်အဴ ဒဴထောံလဝ်ကောန်၊ ကံကသူကၞေၚ် တၟေၚ်ကွေံရယာဲ။...

ညးနွံဗဴလ ဇိက်ဗ္ၚတဵုတာဲ၊ ဂွံသန်ပေၚ်ဒဲါ ဂၠဲါချပ်နာနာ၊ ဒါန်ညးဂွံကဵု ကုသဵုဇၟာပ်ဘာ၊ ကောန်ကၠၚ်သိၚ်သာ ဗှ်သၞာယာဲ။...

ရမတ်သြီုသြီု ဗီုဍာ်ပလာဲ၊ ဒတုံစှ်ေချာဲ ယာံဂၠဲါမိမ၊ တေံညးနွံကောံ နွံတဴကဵုလ၊ အဲမွၟဲဨဝ သိက်ပရောယာဲ။...

သဳမူကၠၚ်ဗော် ညးနွံနော်နာဲ၊ ကောယဴၝဲဗာဲ ဒေံဗၠာဲမွဲၜါ၊ အိုတ်သအးလၚ်ၚ် သၞေဟ်သၚ်ပြောဲဇွာ၊ မူကံတမၠာ ဒးခြာနူယာဲ။...

ဗြဲမွဲဝှ်ဂူ ဗဟူဂၠိုၚ်ဒၞဲါ၊ ဍာ်တမိုဟ်ချာဲ ဗလာဲကြုၚ်ၜဳ၊ တညၚ်လေပ်ဇတ် ဒှ်သၟတ်သက်သဳ၊ ဍာ်ရမတ်ဏဳ ကၠၚ်ဟဳဂုန်ယာဲ။...

ဟွံမွဲသၞေဟ်သၚ် ကၠၚ်ကာဲတနာဲ၊ ယာံဂၠိုၚ်ဇြေဟ်ဇြာဲ နူဗလာဲမတ်၊ တမိုဟ်ဗြံၚ်ၚ် ဇွောဝ်ဒၟံၚ်ရောဇတ်၊ ဒးချိုတ်ဖတ်တ် သၟတ်ကွေံရယာဲ။...

စိုတ်ကောန်ကၠၚ်ဝွံ ညံၚ်ဆုမာဒြာဲ၊ ဟွံတန်မွဲဒၞဲါ ဒုၚ်ဗလာဲဍာ်၊ ဥပမာဗီု တိတ်ဟီုတွံဖျာ်၊ ဟွံညာတ်မွဲသာ် သြိုဟ်ပါ်ရယာဲ။...

ဗှ်တိုန်သၟိက်ချိုတ် ပါ်စိုတ်ယာံဂၠဲါ၊ အဵုတရနာဲ ၝဲဗာဲကောယဴ၊ ဟွံညာတ်သၞေဟ်သၚ် ကောန်ကၠၚ်စိုတ်က္တဴ၊ ဒက်ဒေါန်ဇဝဴ ဗဴသနးယာဲ။...

နူဍောတ်သေၚ်ဟာ ဒှ်အာဝုတ်ဗၠာဲ၊ ကၠၚ်ကာဲတၞာဲ ညံၚ်ဒြာဲဒးဝပ်၊ ကောန်ကၠၚ်ပါ်စိုတ် ကၠၚ်အိုတ်ကသပ်၊ အဲမွဲဒၟံၚ်ကၞပ် ဗိုၚ်ချပ်ညိယာဲ။...

တုပ်ဇြဲဒေါ၀်ဝါ ပမာဟီုဂၠဲါ၊ သၠပြဟ်ကၞာၚ်ချာဲ တမျာဲတ္ၚဲသ္ကာတ်၊ တနုၚ်ကမဝ် ဍောၚ်ဇဝ်ဓဂါတ်၊ ကၠုၚ်ဒှ်ဥပ္ပါတ် ကောန်ဟွံညာတ်ယာဲ။...

ဟွံမွဲသၞေဟ်သၚ် ကၠၚ်ကာဲတၞာဲ၊ ဒဒိုက်သ္ကာတ်သာဲ ယာံဂၠဲါသဳမူ၊ ဍာ်ရမတ်အဲ ညံၚ်ဗီုဗြဲဂူ၊ ဆဒးစံၚ်တူ ဒမာနူယာဲ။...

မံၚ်ကြာညးကွာန် နဳဒါန်ကၠၚ်တၟာဲ၊ လ္ၚစိုတ်ဂဵုဍာဲ ညံၚ်ဗလာဲရတ်၊ ကျာ်ဂန်ဟွံတီ လၞီဗြဲမတ်၊ ဇွောဝ်မံၚ်ရမတ် တီဇတ်ရောယာဲ။...

ဓဇန်ဒးသာဲ ဆယာံဂၠဲါကော်၊ ကၠၚ်သဳကၠၚ်နော် အိုတ်ဗော်မသ၊ ဟွံမွဲသၞေဟ်သြၚ် ဂၠဲါကြၚ်အာတ်စ၊ စံၚ်တူဟောံဇြ နူဘဝရော၊ ဒှ်မၞိဟ်ပ္ဍဲလိုက် ကၠၚ်ဒိုက်ကလော၊ ဟွံမွဲဒေံကော ဂၠိုၚ်သြစာ်ခြာ၊ ဗှ်တိုန်စိုတ်လီု တုပ်ဗီုတၞံတာ၊ မူကံတမၠာ ဒးသိၚ်သာရော။

(ဇၟန်ကဝိတံဂှ် ကံက်နၚ် နူလိက်ကောန်ကၠၚ် ကျာ်ဇၞော်ဥတ္တမ မဆန်လဝ် ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၂၅၇၊)
--------------------------------------------------------

ကၠၚ် (သကမ္မကကြိယာ) = တမၠၚ် (နာံ၊ နာံဝိသှ်ေ)
ကောန် ကၠၚ်မိမ။ (ဝါကျ၊ Sentence)
ကောန်တမၠၚ်မိမ၊ (နာံပွံၚ်၊ Noun phrase)/ ကောန်တမၠၚ်မိမ ဒှ်ဒဒိုက်လောန်နူညး။ (ဝါကျ၊ Sentence)